Мағынасы бар мақал мәтелдер туралы Мақал-мәтелдер ✍️


Мақал-мәтелдер: 64

ӨЛІ ЖАРЫМАЙ, ТІРІ БАЙЫМАЙДЫ
Қазір бұл мәтелді ел «Өлі риза болмай, тірі байымайды» деп қолданып жүр. Өлі пәнилік ешнәрсеге мұқтаж емес. Ол ішпейді, ол жемейді, ол кимейді.Алайда..
—  Төрехан МАЙБАС
ЕЛУ ЖЫЛДА ЕЛ ЖАҢА, ЖҮЗ ЖЫЛДА ЖЕР ЖАҢА
Бұл мақал ел ішінде «Елу жылда ел жаңа, жүз жылда қазан» деп қолданылады.Әдетте мақалдың логикалық қисыны, пайымы кемел болады. Мұнда соның көлеңкесі..
—  Төрехан МАЙБАС
Сабыр – күн түсірмейтін сая, Асығыс – аунатып кететін мая.
«Сабыр түбі – сары алтын» деген де өз бар. Сабыр Аллаһтың..
—  Гүлтас Құрманбай
Бидайдың кеудесін көтергені – Дақылының жоқтығы. Жігіттің кеудесін көтергені – Ақылының жоқтығы.
*Кеудесін көтеріп, жұрттан өзін биік..
—  Гүлтас Құрманбай
 Алтау ала болса, Ауыздағы кетеді. Төртеу түгел болса, Төбедегі келеді.
*Ынтымақ,   береке,   бірлік  ..
—  Гүлтас Құрманбай
 Хан қасында уәзір білгіш болса, Қара жерден кеме жүргізер.

Қара жерден кеме жүрмейді емес пе? Сонда мақалдың меңзегшені не?
Мақалды..
—  Гүлтас Құрманбай
 Қой асығы демеңіз,
Қолыңа жақса, сақа тұт.
Жасы кіші демеңіз,
Ақылы асса, аға тұт.

Халық даналығы осы сөз арқылы ақылды адамды жасына..
—  Гүлтас Құрманбай
 Жабайы шөп егіннің жауы, Еріншектік ердің жауы.

Еріншектік күллі өнердің жауы деген екен Абай дана. Сол сізге сіз келісесіз бе? Еріншектің..
—  Гүлтас Құрманбай
  Өз елімнің басы болмасам да, Сайының тасы болайын.

Туған жерге деген перзенттік парызды адам әкім болса да, қарапайым жұмыскер болса да..
—  Гүлтас Құрманбай
 Жаман атқа жал бітсе,
Жанына тоқым байлатпас,
Жаман адамға мал бітсе,
Қасына қоңсы қондырмас.
Жал біту – семіру дегенді білдіреді...
—  Гүлтас Құрманбай
  Біреуді жамандаған, сені де жамандайды.

Бұл мақал – қарапайым халық даналығы. Біреулерді саған жамандап отырған адам дәл осылай сені де басқа..
—  Гүлтас Құрманбай
Өсер жастың алдын кеспе, Өсер ағаштың басын кеспе.

«Алдын кеспе» деген талантты, болашағы бар адамға кедергі келтірме, әдейлеп..
—  Гүлтас Құрманбай
Анаңа ауыр сөз айтпа, Атыңа ауыр жүк артпа.

Ана туралы өзіңіздің толғанысыңызды, сезіміңізді жазып көріңіз. Мүмкін мақалдың сізге керегі болып..
—  Гүлтас Құрманбай
Талапты ерге нұр жауар.

Халық даналығы осылай дейді. Талапты ерге нұр жауар. Сіз қалай ойлайсыз?
Топтық әңгіме құрыңыздар. Осы мақал төңірегінде..
—  Гүлтас Құрманбай
 Аттың бәрі тұлпар болмас, Құстың бәрі сұңқар болмас.

Адам өзінің шамасын білгені жақсы. Сонымен қатар ұстаз өзінің барлық шәкірттерінен..
—  Гүлтас Құрманбай
  Алдыңа келсе, атаңның құнын кеш.

«Кеш» дегені «кешір» дегені. «Алдыңа келсе» дегені «кешірім..
—  Гүлтас Құрманбай
 Су татырмағанға сүт бер. Таспен ұрғанды аспен ұр.

Осы екі мақалдың ұқсатығы мен айрмашылығы қандай?
Біздің халықтың тамаша бір қасиеті..
—  Гүлтас Құрманбай
 Құты қашқан құдыққа құласа, үстіне құм құйылар.

Құт сөзінің синонимі береке. Сонда берекесі қашқан адам дегенді білдіреді. Ал осы мақалдың..
—  Гүлтас Құрманбай
    Ердің ісін ауыр қылма, Сәйгүлікті жауыр қылма.

Сәйгүлік дегеніміз тұлпар ғой. Тұлпар атты жауыр қылатын адам (күте алмайтын) қандай..
—  Гүлтас Құрманбай
  Бұтағы көп ағашқа құс қонады, Атағы жақсы адамға сөз ереді. Ағаш басына жел үйір, Жақсы адамға сөз үйір.

Осы мақалдың мәнін ашатын сіздің..
—  Гүлтас Құрманбай
 Ақылдың өлшемi –  парасат.
Парасат өлшеміне нелер, қандай қасиеттер сай келеді?
Ақылдың нәтижесі, көрінісі парасат болғаны ма?..
—  Гүлтас Құрманбай
  Сүйдiрген де ­ тiл, Бездiрген де ­ тiл.
«Сүйдірген», «бездірген» деген сөздердің мән-мағынасы қандай? Тіл..
—  Гүлтас Құрманбай
 Қолы ашықтың ­ жолы ашық.
Қолы ашық дегені – жомарт адам дегені. Жомарттық қасиетті халқымыз ежелден жоғары бағалаған...
—  Гүлтас Құрманбай
Пiрiң көп болғанша, Бiлiмiң көп болсын.
«Пірің» деп отырғаны қолдаушы, сүйеуші деген мағынаны білдіріп тұрса керек. Қалай ойлайсыз..
—  Гүлтас Құрманбай

Біз cookie файлдарын пайдаланамыз!
Біздің сайтты пайдалануды жалғастыра отырып, сіз сайттың дұрыс жұмыс істеуін қамтамасыз ететін cookie файлдарын өңдеуге келісім бересіз.
Жақсы