👈 қаріп өлшемі 👉

Бөлім: «Поэмалар»

Поэма — эпостық жанрдың бір түрі; белгілі бір оқиғаны, адам тағдырын, заман шындығын эпикалық не лирикалық үлгідегі өлеңмен сипаттайтын көлемді поэтикалық шығарма. Поэма көбіне сюжетке құрылып, кейіпкерлердің қарым-қатынасын, тартыс-таласын, күйініш-сүйініш, мінез-құлық, іс-әрекеттерін суреттейді. Поэма барлық халықтың әдебиетінде кездесетін көне жанр. Мысалы, ежелгі грек әдебиетінде “Илиада”, “Одиссея” эпикалық поэмалары, ертедегі орыс әдебиетінде халықтық дастандар (былина) мен “Игорь жасағы туралы жыр”, т.б. поэмалар кеңінен мәлім. А.С. Пушкиннің “Мыс салт атты”, М.Ю. Лермонтовтың “Мцыри”, Н.А. Некрасовтың “Русьте кім жақсы тұрады?” атты шығармалары поэма жанрының классикалық үлгісі саналады. Абайдың “Ескендір”, “Масғұт”, Ш.Құдайбердіұлының “Қалқаман — Мамыр”, М.Абайұлының “Медғат — Қасым”, М.Сералиннің “Гүлқашима”, С.Торайғыровтың “Кедей”, “Адасқан өмір”, т.б. шығармалары қазақ әдебиетіндегі поэманың үздік туындылары. Поэма кеңестік дәуірдегі қазақ әдебиетінде кемел жанрға айналды. М.Жұмабаевтың “Батыр Баян”, С.Сейфуллиннің “Көкшетау”, І.Жансүгіровтің “Құлагер”, С.Мұқановтың “Сұлушаш”, Т.Жароковтың “Тасқын”, Ә.Тәжібаевтың “Абыл”, қаласыАманжоловтың “Ақын өлімі туралы аңыз”, І.Бекхожиннің “Батыр Науан”, т.б. туындылары поэманың таңдаулы нұсқаларына жатады. 20 ғ-дың 2-жартысында қазақ әдебиетінде поэма жанры айрықша дамыды. Х.Ерғалиевтің “Құрманғазы”, Ж.Молдағалиевтің “Мен қазақпын”, Ғ.Іайырбековтің “Дала қоңырауы”, І.Мырзалиевтің “Қызыл кітап”, М.Шахановтың “Өркениеттің адасуы”, “Жазагер жады космоформуласы” сияқты идеялық мазмұны терең, көркемдік қуаты жоғары поэмалар қазақ әдебиетінің арнасын кеңейтті.
Алақ көтерілісі
(поэмадан фрагмент)Көтеріліс басшыларының бірі – Жәкулә болысКүшіковты еске алу шарасына арналды....Көнбегесін ырқына қатулы адам,Тергей түсті..
—  Аманғазы КӘРІПЖАН
ЖАН – АР
IСен өзіңді өмір сүріп жүрмін дейсің, бейбағым.Жұлдызтүкті көксұр түндер Күн нұрының қаймағынАйлы тілмен күнде жалап,.. қанталатқан..
—  Тыныштықбек Әбдікәкімұлы
ƏПКЕ
IОт өшер – кезi келсе ол да суып,Он үш жас, сенiң бейнең болмас ұмыт.Елеңдеп тұрам ылғи сенi iздеумен,Өмiрдiң көшi ағылған жолға шығып.Өшпейтiн..
—  Ғұсман Жандыбаев
МҰРАТЫНА ЖЕТКЕН ЖІГІТ
1. БОРАН МЕН ШОПАНСоқты боран бар дауыспен ысқырып,Айдаһардай ішін тартып ышқынып.Жердің бетін күреп бара жатқандайКүртік қарды қуып айдап, күш..
—  Ақылбек Манабаев
ЧИЛИ БАЛАЛАРЫ
ЧИЛИДЕН ХАТ– Советтік дос, алып жазған хатыңды,Жүрегіме өрнектедім атыңды.Жан сүйсінер жалынды әрбір лебізіңМені терең ой түбіне батырды.Естілгендей..
—  Ақылбек Манабаев
ҚАРАУЫЛ ҚАЙҒЫСЫ
ҚАРА ЛАШЫҚ, ҚАПАС КӨҢІЛ.ҚАЗАҚ ЖІГІТЖігіт ашынады:Әйелім де емессің, жесірім де,Бөтен тартып барасың осы күнде.Кешке саған болады кешігуге,Маған сені..
—  Есенқұл ЖАҚЫПБЕК
КҮН – ЖҮРЕК
КіріспеХаттар,Хаттар,Таусылмас шежіре бір,Жүрегіңмен,Жаныңмен сезіне біл!Мен үшін бұлҚазына баға жетпес,Оттай болып басылар көзіме кіл...Өмір –..
—  Қатира Жәленова
БАЛАЛЫҚ ШАҒЫМ – БАЛҒЫНЫМ
IБалалық шақ,Жүресің кіл есімде...Балағыңды тізеден түресің де,Жүгіресің құм кешіп бұрынғыдай,Қауқарым жоқ тек саған ілесуге,Жете алмаймын..
—  Қатира Жәленова
АҚ БӨКЕН
Жатқан көлбеп, сыры мол тау қатпары, Қанша ғасыр басынан аунатты ары.Тірлік отын сөндірмей құдіретімен, Бар пендені келеді баурап тағы.Кетпесе де..
—  Тəпей Қайысханұлы
ҚҰЛАН ЖАНАРЫНДАҒЫ ҒҰМЫР
Бөрілердің мекені, Серілердің мекені. Біздің мекен байырғы–Перілердің мекені.Арғылардың мекені, Зарлылардың мекені. Алтын өмір-ау, арда емген..
—  Тəпей Қайысханұлы
КӨКЖАЛ ҰЛЫҒАНДА
Қандай тағдыр кім білсін жазады алдан, Тыншытпады-ау, көңілін азап– арман. Түспей қойды қара шал неше күндей, Қара ішігін жамылып қара жалданҚарайды..
—  Тəпей Қайысханұлы
ҚОБЫЗЫМ МЕНІҢ
Бошалап қайда барайын, Құлақта, мыйда көп ызың. Қолыма қайта алайын, Қорқыттың қоңыр қобызын.Ішектеріңді ысқылап, Құлақтарыңды бұрайын. Көңілден..
—  Тəпей Қайысханұлы
ТҮН
Арманның ару құсы аппақ, Айнала ұшып төбемнен.Қап-қара түнді құшақтап, Табыстым тағы өлеңмен.Қар-қара түннің хаты анау, Ойыңмен оқып көр енді. Сөйтсе..
—  Тəпей Қайысханұлы
ТҮЙЕЛЕР
СӨЗ БАСЫМаңғаз жатқан далаға, Тартып туған сияқты. Түйелерге балама, Табу қиын сияқты.Жүйелі сөз телісем, Түйе өзің де шөгерсің. Əз басыңды кемітсем..
—  Тəпей Қайысханұлы
БҰЛАНАЙДЫҢ БҰЛТЫ
Ой толғауО, бұланай, бұланай, Бұлтпен туыс бұланай. Бұлағы мұңның ақпайды-ау, Құлағын күйдің бұрамай.О, бұланай, бұланай, Бұланай деген бұл қалай?..
—  Тəпей Қайысханұлы
Салт атты қыз
Қартайтты шыр айналып дүние ғалам,Күн өтті күйкілікпен алаң-салаңЖетпіс бес желіктіріп тыныш ойды,Бұйрық қып тағы да алғызды қолға қалам.Тарқамас..
—  Қыңырбек Қамашұлы
Ел қорғаған ер баба – Қаракерей Қабанбай
Аңызда аңыз, аңыз, бар,Ертегі емес аңыздар...Бұл аңыздан ойымда, Шиырлы емес соны із бар.Соны жырлап беруге, Бүгінгі өскен өрендер,Мен Сіздерге..
—  Қыңырбек Қамашұлы
Сенім жеңісі
Мен үшін ең ұлы қорғаныс аясы және көмек көзі – ұлтымның кеудесіАтатүрікБұл поэма Шанакқала соғысында 276 кг-дық пушканың бомбасын көтеріп қазіргі..
—  Құрал Көмекұлы
Таңжарықтың тоғысып жүз жылымен
(Поэма)Өмірде сенім-мұрат арман ұлы,Ғаламат мұны адамның аңғаруы.Көктеткен ой самырсын өлкесіне,Өлмейді туған елдің Таңжарығы.Құзырлы бар ғұмыры, бар..
—  Мүсілімжан Шәріпқанқызы
ЖҰМАҚҚА ЖОЛ
Әлқисса:Мына заман қай заман? Түлкі заман.Кез келіппіз заманға құлқы жаман....Жан әкемнің түр-түсі жадымда әлі,Түн ішінде төсектен жұлқылаған:– Бұл..
—  Исраил Сапарбай
ТӘҢIРТАУ
ПоэмаТүсТау жылжып келе жатыр!О, сұмдық-ай!Кiм көрген алапатты тосын бұлай?!Алыптың әр аттамы – апат, опат...Жалбарын, жан иесi,Шошын..
—  Исраил Сапарбай
Поэзия жорықтары
(толғау)Поэзия – алып мұхит бұрқанған,Толқынының төбесінде тұр талғам.Сол толқынның екпінінен шабыт ап,Ақындардың дәптеріне жыр тамған.Поэзия – бейне..
—  Шәмшабану Қамзақызы
КӨЛЕҢКЕ АДАМ немесе жаралы таң
Өлкеде мынау өткіздім бастан қанша күн!..Мұхиттың шуын тыңдаудан әбден шаршадым...Ұлан да-ғайыр қиырсыз дала төсінде,Қой жайып тұрып,Салатын әнді..
—  Зейнолла Тілеужанұлы
ОТ АДАМ
Барар едім қарт Қырымға тағы да,Кипарисі көкке өрлеген шағында!Толқындары құлын-тайдай тебісіп,Қара теңіз тебіренген шағында.Ару қыздай сыланғанда..
—  Зейнолла Тілеужанұлы
ТҰТҚЫН
(Бабам – Өмірұлы Саңқай батырдың рухынаарнаймын)Жетелеп үміт жолы өрге мені,Көп болды туған жерді көрмегелі.Көктемеде көлдерден қаз үркітіп,Жайлаудың..
—  Зейнолла Тілеужанұлы

Біз cookie файлдарын пайдаланамыз!
Біздің сайтты пайдалануды жалғастыра отырып, сіз сайттың дұрыс жұмыс істеуін қамтамасыз ететін cookie файлдарын өңдеуге келісім бересіз. Cookie файл деген не?
Жақсы