Бөлім: «Поэмалар»

Поэма — эпостық жанрдың бір түрі; белгілі бір оқиғаны, адам тағдырын, заман шындығын эпикалық не лирикалық үлгідегі өлеңмен сипаттайтын көлемді поэтикалық шығарма. Поэма көбіне сюжетке құрылып, кейіпкерлердің қарым-қатынасын, тартыс-таласын, күйініш-сүйініш, мінез-құлық, іс-әрекеттерін суреттейді. Поэма барлық халықтың әдебиетінде кездесетін көне жанр. Мысалы, ежелгі грек әдебиетінде “Илиада”, “Одиссея” эпикалық поэмалары, ертедегі орыс әдебиетінде халықтық дастандар (былина) мен “Игорь жасағы туралы жыр”, т.б. поэмалар кеңінен мәлім. А.С. Пушкиннің “Мыс салт атты”, М.Ю. Лермонтовтың “Мцыри”, Н.А. Некрасовтың “Русьте кім жақсы тұрады?” атты шығармалары поэма жанрының классикалық үлгісі саналады. Абайдың “Ескендір”, “Масғұт”, Ш.Құдайбердіұлының “Қалқаман — Мамыр”, М.Абайұлының “Медғат — Қасым”, М.Сералиннің “Гүлқашима”, С.Торайғыровтың “Кедей”, “Адасқан өмір”, т.б. шығармалары қазақ әдебиетіндегі поэманың үздік туындылары. Поэма кеңестік дәуірдегі қазақ әдебиетінде кемел жанрға айналды. М.Жұмабаевтың “Батыр Баян”, С.Сейфуллиннің “Көкшетау”, І.Жансүгіровтің “Құлагер”, С.Мұқановтың “Сұлушаш”, Т.Жароковтың “Тасқын”, Ә.Тәжібаевтың “Абыл”, қаласыАманжоловтың “Ақын өлімі туралы аңыз”, І.Бекхожиннің “Батыр Науан”, т.б. туындылары поэманың таңдаулы нұсқаларына жатады. 20 ғ-дың 2-жартысында қазақ әдебиетінде поэма жанры айрықша дамыды. Х.Ерғалиевтің “Құрманғазы”, Ж.Молдағалиевтің “Мен қазақпын”, Ғ.Іайырбековтің “Дала қоңырауы”, І.Мырзалиевтің “Қызыл кітап”, М.Шахановтың “Өркениеттің адасуы”, “Жазагер жады космоформуласы” сияқты идеялық мазмұны терең, көркемдік қуаты жоғары поэмалар қазақ әдебиетінің арнасын кеңейтті.
Күйеулер
Үш актілі, күлкілі поэма
Бірінші акт
Жазғытұрым: Жылы шуақ, жер көгере бастаған. Тау стегінен алыс төменгі колхоз малшыларының көктемгі..
—   Әбділдә Тәжібаев
Аққу
Драмалық поэма
Қатынасушылар
Хан — 50-дің ішінде.Қанікей — Ханның сүйікті бәйбішесі, 40-та.Аққу — Ханның жаңа алғаны, сұлу, 18-дерде.Бөгде — сарай..
—   Әбділдә Тәжібаев
Көкшетау поэмасы
Арқаның кербез сұлу КөкшетауыДамылсыз сұлу бетін жуған жауын.Жан-жақтан ертелі кеш бұлттар келіп,Жүреді біліп кетіп есен-сауын.Сексен көл Көкшетаудың..
—   Сәкен Сейфуллин
Аққудың айрылуы
(поэма)Арқада бір жер бар еді,Жібек самал саясы:Саяда бір көл бар еді.Сырлы кесе аясы.Маржан құмы, күміс суыКөл еді кең айнадай:Мұнарытқан торғын..
—   Сәкен Сейфуллин
Сенім патшалығы
(поэма)Авансценада:Ақын - МаздақСақтар дәуірінде: Біздің дәуірде:Хан ТойбасыЖайық Медет — Маздақтың әкесіМерей Айымбек - әртісУәзір Жұбанышбай —..
—   Мұхтар Шаханов
Күре тамырды іздеу
(поэма)(Махаббат заңы)"Бақыт оңай сипатпайды бұрымын"(Сахна шетінде Ақын мен Жастық шақ)Ақын:Айтшы маған, Жастық шағым, жалынды,Бердім саған..
—   Мұхтар Шаханов
Нарынқұм зауалы
(поэма)Равиль Шырдабаевқа1. Махамбеттің соңғы сөзіБаз бір адамдарда болашағын елден ерек сезіну, түйсіну күші болатынын ғылым жоққа шығармайды.....
—   Мұхтар Шаханов
Танакөз
(поэма)Ізгілікпен ізеттің байлауында,Мама қаздар самғайтын қойнауыңда,Достық атты қазына аралы барСонау Мақсат тауының жайлауында.Жұрттың бәрі баруға..
—   Мұхтар Шаханов
Дағыстан
Дағыстан Кавказдағы Кәрі Жүсіп,
Қисса ғып айтқым келді көңілім түсіп.
Тепе - тең тек жатудың табы батып,
Білмедім не қылуды ішім пысып.
Сынауыңа..
—   Ақылбай Абайұлы
Ильич
I. Ғасырлар перзентіIҒасырлар - АналарӘлдилеп сәбиін тербеген.Қатыгез күн туса, паналарЕр ұлға жерік боп шөлдеген.Ғасырлар - ӘкелерСенімді мұрагер..
—   Мұқағали Мақатаев

Біз cookie файлдарын пайдаланамыз!
Біздің сайтты пайдалануды жалғастыра отырып, сіз сайттың дұрыс жұмыс істеуін қамтамасыз ететін cookie файлдарын өңдеуге келісім бересіз.
Жақсы