Бөлім: «Өлеңдер»
Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Соңғы сағатта
(Элегия)
(І - НҰСҚА)
Тәтті өмірдің тамаша қимас күні,
Тоқтата алмас ажалдың уын тыйып!
Соғар соңғы сағаттың аяулы үні,
Көз алдыңа елестер..
© Мұқағали Мақатаев
(І - НҰСҚА)
Тәтті өмірдің тамаша қимас күні,
Тоқтата алмас ажалдың уын тыйып!
Соғар соңғы сағаттың аяулы үні,
Көз алдыңа елестер..
Өмір толқыны
(Элегия)Жаралып жаңа ішінде ана,Жай ғана жаттым жансыз бір жалқық.Жалқықта сәуле кішкентай ғана,Жүгіріп жүрген бетінде қалқып.Тірілтті сәуле, бірікті..
© Мұқағали Мақатаев
Ғашық болғым келмейді
Ғашық болғым келмейді қорқынышты,
Махабаттың себебі өрті күшті...
Сағыныштың теңізі тербелгенде,
Маза бермес жүрекке толқын ішкі.
Ғашық болғым..
© Саят Әбенов
Махабаттың себебі өрті күшті...
Сағыныштың теңізі тербелгенде,
Маза бермес жүрекке толқын ішкі.
Ғашық болғым..
Ауырмай жаным қиналды!
(І - НҰСҚА)
Ауырмай жаным қиналды,
Ауытқып жүрек орнынан.
Уайым қоршап мені алды,
Жігерім жасып болды нан.
Болса да жүйрік ой ұшқыр,
Өзіме..
© Мұқағали Мақатаев
Ауырмай жаным қиналды,
Ауытқып жүрек орнынан.
Уайым қоршап мені алды,
Жігерім жасып болды нан.
Болса да жүйрік ой ұшқыр,
Өзіме..
Қара шуба
Қара шуба,құрғыр-ай қара шуба
Қыс келген соң саған жұрт таласуда
Əйелдерге күйеуі əпермесе
Беріледі əйтеуір бəрі ашуға
Қара шуба,құрғыр-ай қара..
© Саят Әбенов
Қыс келген соң саған жұрт таласуда
Əйелдерге күйеуі əпермесе
Беріледі əйтеуір бəрі ашуға
Қара шуба,құрғыр-ай қара..
Бұл қалай?!
(І - НҰСҚА)
Ұдайы болды екі түн
Төсекте тыныш жатпаймын.
Әлекке салып әлдекім,
Мұжылып біткен заттаймын.
Ілінсе кезім ұйқыға,
Келеді жетіп..
© Мұқағали Мақатаев
Ұдайы болды екі түн
Төсекте тыныш жатпаймын.
Әлекке салып әлдекім,
Мұжылып біткен заттаймын.
Ілінсе кезім ұйқыға,
Келеді жетіп..
Түс
(Елес)
Қара жолмен келе жатып,
Кездестім ескі досыма.
Сөз айтпақ боп аз тоқтатып,
Ентіге жеттім қасына.
Ескі досым жорға мініп,
Жортып кетіп..
© Мұқағали Мақатаев
Қара жолмен келе жатып,
Кездестім ескі досыма.
Сөз айтпақ боп аз тоқтатып,
Ентіге жеттім қасына.
Ескі досым жорға мініп,
Жортып кетіп..
Жар есіне!
Қиял - күш, ашу - батыр, ақыл - шабан,
Аймалап адал жүрек төнген саған.
Төрт бұрышын төңіректің шарласам да,
Сендей жар жанға жайлы қайдан..
© Мұқағали Мақатаев
Аймалап адал жүрек төнген саған.
Төрт бұрышын төңіректің шарласам да,
Сендей жар жанға жайлы қайдан..
Өмірге серт
Келдім, өмір, қойыныңды аш, енейін,
Ашты-тәтті тамағыңнан өбейін.
Тартылмаған талабымды қуат қып,
Соқпағыңмен мен де алысып көрейін.
Көрген күнім..
© Мұқағали Мақатаев
Ашты-тәтті тамағыңнан өбейін.
Тартылмаған талабымды қуат қып,
Соқпағыңмен мен де алысып көрейін.
Көрген күнім..
Тауда
Шоғыр тас, құлама құз төніп тұрған,Қарағай басын иіп тағзым қылған.Бар тіршілік қойнына паналаған,Алып дене құралған ұзақ жылдан.Мүлгіген ну орманы..
© Мұқағали Мақатаев
Ақ гүл
Жаз болды.
Көріктенді құлпырып жер,
Оранып көк көрпеге бар өңірлер.
Төсінде жер ананың толықсиды,
Сапсыз көп, сары, жасыл өсімдіктер.
Атқанда..
© Мұқағали Мақатаев
Көріктенді құлпырып жер,
Оранып көк көрпеге бар өңірлер.
Төсінде жер ананың толықсиды,
Сапсыз көп, сары, жасыл өсімдіктер.
Атқанда..
Арманым
Көз салдым өмір тереңіне,Құлашым жетсе дүние көлеміне.Әлпештеп мені өсірген- Ұлы Отан, Жарасам солОтанның керегіне.Отан сүйгіш елімнің ізгі..
© Мұқағали Мақатаев
Үміт
Түнек түннің ішінде,
Көз ұшында алыстан,
Әлде ой, әлде түсімде,
Тек бір сәуле танысқан.
Ол сәулеге ұзақ қарап,
Қимадым тастап кетуге.
Алып ұшып..
© Мұқағали Мақатаев
Көз ұшында алыстан,
Әлде ой, әлде түсімде,
Тек бір сәуле танысқан.
Ол сәулеге ұзақ қарап,
Қимадым тастап кетуге.
Алып ұшып..
Күзгі кеште
Төңірекке тұрмын қарап,
Дымқыл сызды күзгі кеште.
Күн батарда қызыл жолақ
Әр нәрсе әкеп түсірді еске.
Күздің салқын күні батты,
Күрең тартты жер..
© Мұқағали Мақатаев
Дымқыл сызды күзгі кеште.
Күн батарда қызыл жолақ
Әр нәрсе әкеп түсірді еске.
Күздің салқын күні батты,
Күрең тартты жер..
Жасыма, көңіл!
(І - НҰСҚА)
Жасыма, көңіл, жасыма!
Бақытқа басың кенелер!
Серік боп қиял қасыңа,
Жүлде алып, жүйткіп жөнелер!
Биікке ұшып шыңға өрле;
Көк..
© Мұқағали Мақатаев
Жасыма, көңіл, жасыма!
Бақытқа басың кенелер!
Серік боп қиял қасыңа,
Жүлде алып, жүйткіп жөнелер!
Биікке ұшып шыңға өрле;
Көк..
Досыма!
Қамығып көңіл сарғайды,
Аласұра бір жүрек.
Өмір әлде алдайды,
Көз жетпейді, кім біледі..
Сонау бір бала шағымда,
Қол ұстасып өскен ем.
Өмірдің..
© Мұқағали Мақатаев
Аласұра бір жүрек.
Өмір әлде алдайды,
Көз жетпейді, кім біледі..
Сонау бір бала шағымда,
Қол ұстасып өскен ем.
Өмірдің..
Мұздама, жылы жүрегім
Дәрменсіз, ойсыз шарқ ұрып,
Қалғанша қатып қайғыға.
Дариям бітіп, тартылып,
Кіргенше өлім койнына.
Мұздама, жылы жүрегім,
Сөнгенше сәулең..
© Мұқағали Мақатаев
Қалғанша қатып қайғыға.
Дариям бітіп, тартылып,
Кіргенше өлім койнына.
Мұздама, жылы жүрегім,
Сөнгенше сәулең..
Байтақ елім – бақытым!
Уақытпен достым санасам,
Сырымды жұртқа сан ашам!
Жүрегім тарих беттері,
Шимайын әрбір қарасаң!
Қалмақта қалған көп кегім,
Жоңғарлар жаққан от..
© Саят Әбенов
Сырымды жұртқа сан ашам!
Жүрегім тарих беттері,
Шимайын әрбір қарасаң!
Қалмақта қалған көп кегім,
Жоңғарлар жаққан от..
"Ninety One" тобына тоқтау
Жазбайын десем жазбауға бірақ жоқ амал,
Санасы болса санасыз ісін доғарар.
Шаштарын бояп құлаққа сырға тағыпты,
Басына енді жетпей тұрғаны..
© Саят Әбенов
Санасы болса санасыз ісін доғарар.
Шаштарын бояп құлаққа сырға тағыпты,
Басына енді жетпей тұрғаны..
Жүрегім
Кейде суық, кейде жылы,
Кейде тәтті ләззат тілі.
Кейде бейне көңіл нұры,
Кейде махаббат өнген гүлі.
Сұрғылт дүние теңізінен,
Сұстана қорқып..
© Мұқағали Мақатаев
Кейде тәтті ләззат тілі.
Кейде бейне көңіл нұры,
Кейде махаббат өнген гүлі.
Сұрғылт дүние теңізінен,
Сұстана қорқып..
Əй, ауыз!
Әйелдерде - "шәй ауыз",
Сұлуларда - "ай ауыз".
Жемқорларда - "май ауыз"
Елдің мұңын айтатын,
Жоқ па соған сай ауыз?
Шынылдайды..
© Саят Әбенов
Сұлуларда - "ай ауыз".
Жемқорларда - "май ауыз"
Елдің мұңын айтатын,
Жоқ па соған сай ауыз?
Шынылдайды..
Торғайлықтарды қайрау
Қорықпайтын жау шапса да дұшпаннан,
Сол мекенді бір көруге құштар жан.
"Торғай" дейтін құтты жерден боламыз
Үкіметтің назарынан тыс..
© Саят Әбенов
Сол мекенді бір көруге құштар жан.
"Торғай" дейтін құтты жерден боламыз
Үкіметтің назарынан тыс..
Бұлт
(І - НҰСҚА)
Тұңғиық, түпсіз көк аспан
Жайымен ғана жатыр сұлқ.
Керуендей адасқан
Келеді жылжып бір топ бұлт.
Дауылдың құлы қошқыл..
© Мұқағали Мақатаев
Тұңғиық, түпсіз көк аспан
Жайымен ғана жатыр сұлқ.
Керуендей адасқан
Келеді жылжып бір топ бұлт.
Дауылдың құлы қошқыл..
Қыз өмірі...
Қыз өмірі - сын сағатта сыналу,
Қиындықты жан-тəнімен құп алу.
Қасиеттің жиып бойға жақсысын,
Қасіреттің шырмауынан шыға алу.
Қыз қылығы - сəл..
© Саят Әбенов
Қиындықты жан-тəнімен құп алу.
Қасиеттің жиып бойға жақсысын,
Қасіреттің шырмауынан шыға алу.
Қыз қылығы - сəл..
Қойшы бала Әкітай
Алғыр, өжет Әкітай,
Өзі қалап қой баққан.
Қозысын қорғап аялай,
Лағын жарға ойнатқан.
Жайлауда болды Әкітай,
Семіртіп қойын бірнеше..
© Мұқағали Мақатаев
Өзі қалап қой баққан.
Қозысын қорғап аялай,
Лағын жарға ойнатқан.
Жайлауда болды Әкітай,
Семіртіп қойын бірнеше..