13.03.2026
  52


Неге жастар кітап оқымайды және неге кітап әлі де маңызды?

Қазіргі заманда жастардың қолынан кітаптан гөрі телефонды жиі көреміз. Әлеуметтік желілер, қысқа видеолар мен ойындар жылдам әрі жеңіл ақпарат ұсынады. Ал кітап оқу уақыт пен шыдамдылықты талап етеді. Сондықтан «жастар кітап оқымайды» деген пікір қоғамда жиі айтылады. Алайда бұл мәселенің тек себептерін емес, кітаптың неге әлі де маңызды екенін түсіну әлдеқайда маңызды.


Біріншіден, әлеуметтік желідегі ақпарат көбіне тез қабылданады, бірақ ол әрдайым терең ойлануға мүмкіндік бермейді. Ал кітап-адамның қиялын дамытатын және ойлау қабілетін кеңейтетін ерекше құрал. Ғылыми зерттеулерге сәйкес, тұрақты түрде кітап оқитын адамдардың есте сақтау қабілеті, назар аудару деңгейі және сыни ойлауы жақсы дамиды. Кітап оқу кезінде адамның миында тіл, есте сақтау және қиялға жауап беретін бірнеше жүйе қатар жұмыс істейді, бұл мидың дамуына оң әсер етеді.


Екіншіден, кітап-тіл байлығы мен ойды жеткізу мәдениетінің негізі. Зерттеулер көрсеткендей, көп кітап оқитын оқушылардың сөздік қоры бай болып, тілдік тесттерде жоғары нәтиже көрсетеді. Мысалы, айына кемінде төрт кітап оқитын оқушылардың тілдік нәтижелері кітап оқымайтындарға қарағанда орта есеппен 10 балға жоғары болған.


Сонымен қатар, халықаралық ұйымдар да оқу мәдениетінің маңызын ерекше атап өтеді. Мәселен, UNESCO мәліметтері бойынша, сауаттылық пен кітап оқу қоғамның дамуына, еңбек нарығына қатысуға және адамның өмір сапасының жақсаруына үлкен әсер етеді.


Мамандардың айтуынша, жастардың кітаптан алыстауының негізгі себептерінің бірі-цифрлық технологиялардың дамуы. Әлеуметтік желілер мен қысқа бейнелер жастардың бос уақытының көп бөлігін алады. Соның салдарынан кітап оқуға бөлінетін уақыт азайып бара жатыр.


Дегенмен кітап оқу тек білім алу үшін ғана емес, денсаулыққа да пайдалы. Кейбір зерттеулерге сәйкес, кітап оқу күйзелісті азайтып, адамның психологиялық жағдайын жақсартады. Сонымен қатар өмір бойы оқу және жазу сияқты интеллектуалды әрекеттермен айналысатын адамдарда есте сақтау қабілетінің төмендеуі мен кейбір аурулардың пайда болу қаупі шамамен 38-40% төмен болуы мүмкін.


Жастардың кітаптан алыстауының тағы бір себебі-кітап оқу кейде «міндет» сияқты қабылданады. Мектеп бағдарламасындағы күрделі шығармалар кей оқушыларға қызықсыз көрінуі мүмкін. Бірақ кітапты дұрыс таңдай білсе, оқу қызықты саяхатқа айналады. Қазіргі әдебиетте жастарға арналған қызықты әрі жеңіл шығармалар өте көп.


Қорытындылай келе, кітап оқу – сәннен қалған әдет емес, керісінше болашаққа жасалған инвестиция. Технология қаншалықты дамыса да, терең ойлайтын, талдай алатын және өз ойын дұрыс жеткізетін адамдар әрқашан қоғамда жоғары бағаланады. Ал мұндай қабілеттерді қалыптастыратын ең қарапайым әрі тиімді құрал-кітап. Сондықтан бүгінгі жастар кітапты тек оқу үшін емес, өзін түсіну және әлемді тану үшін оқуы керек.


 




Әлеуметтік желілерде бөлісіңіз:
Facebook | VK | WhatsApp | Telegram | Twitter

Пікір жазу