Бөлім: «Өлеңдер»
Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Салды тағдыр саралап
Салды тағдыр саралап,Қыл бұрауын тақымға –Жан-жүрегін жаралап,Обал болды-ау Ақынға?!Дүние жарығы сөнгендей,Өткізеді қор күнін.Көрге тірі енгендей..
© Иран-Ғайып
Мұнар
Мұнар,Мұнар,Мұнарым...Қиял еңбегі ойылып,Тәңірден таупық сұрадым –Тоба қылдым даТойынып.Тойындым...Тойдым –Май қапқанСүбесіне қалың..
© Иран-Ғайып
Құранның аят-сөзіндей
Құранның аят-сөзіндейҚыран-бейнеңді қорыдым.Соқырдың шыққан көзіндей –Үңірейеді орының...Жел тигізбедім жүзіңе,Өтінен жырақ ұстадым.ТабынтыпБақұл..
© Иран-Ғайып
Бәрі
Бәрі –Өзіңнің әмірің:Тууы мен өлуі.Қолыңда тұр,Тәңірім,Алудың да беруі.Бір мен емес шығармын.Қабыл хайыр кесесі.Мыңға татыр МұнардыңКіммен толар..
© Иран-Ғайып
Айы
Айы,Күні – көгінде,Төрткүл дүние дін аман.Менің жаным –Иегімде,Жаттан медет сұраған.Қоғам қайта қағынып,Жүрегіме оқ атты –Жаудан бетер..
© Иран-Ғайып
Құр қайғыра беруде
Құр қайғыра беруде,Расында,Не мән бар:Жаратылған өлуге –Жерде туған Адамдар!Жан тауып шын егесін,Ажал құрық салмас па?!Пендемісің –Көнесің,Кұдай..
© Иран-Ғайып
Кешемін бе
Кешемін бе,Кермін бе,Түбімді аршып қазамын:Өлуін –Сен өлдің де,«Өлеңін» мен жазамын.Өксіп өмірім бұғынды,Шейіт кеппен шендесіп.Сен кешетін..
© Иран-Ғайып
Түп-төркініңді ойладым
Түп-төркініңді ойладым,Қалғаным жоқ аянып:Келмесіңе қоймадым,Тобақазығымды таянып.Сорымбысың,Бақпысың?! –Төріме кеп жайғастың:Тірлік тосты тәттісін..
© Иран-Ғайып
Бір Алланың Бұйрығы
Бір Алланың Бұйрығы:Құлы болған сиынып –Солды көктем сүйрігі,Қыршынынан қиылып...Көтермеді жаз басын,Қуанышын ұрлатып –Дүниенің көз жасынКүн шуағы..
© Иран-Ғайып
Онсыз да екі етілмейтін әмірің
Онсыз да екі етілмейтін әмірің,Тезге түскен туралықтың намымын.Жан тұтынған жалғызымнан айырып,Жарық күні жай түсірдің, Тәңірім!Ерегімді –Терегімді..
© Иран-Ғайып
Тигендей қуат-күшіме
Тигендей қуат-күшімеЖалғызымды жоқтау ұдайын –Қайран да қапыл ісінеКүйгендей кейіс Құдайым.Тағдырым да налып,Дейтіндей:«Ауруын қой да,Сауын бақ!..»..
© Иран-Ғайып
Жүдеп жүрек-байғұсым
Жүдеп жүрек-байғұсым,Сазға отырдым –Сарнадым –Жаным сүйген қайғысынЖылап тауыса алмадым.Көңілімнің наласыАйналғандай теңізге –Адамзаттың..
© Иран-Ғайып
Қауырсыннан жеңілмін
Қауырсыннан жеңілмін,Қорғасыннан ауырмын.Өлім – Шыңы Өмірдің,Шың-Бейнеңді сағындым.Сау тәнімнен ығамын,Бейне бездей шошыған.Қайтсем шыңға шығамын..
© Иран-Ғайып
Сыймайды еш өлшемге
Сыймайды еш өлшемгеБұл сұмдықтың пошымы –Бар пәлеңді берсең де,Берме деп ем осыны!Қоңыр қозым көгендеЖан тапсырды буынып –Азабын мен шегем..
© Иран-Ғайып
Жер басқанға қызынып
Жер басқанға қызынып,Мас болады – бірісі.Барған сайын бұзылып,Ластанады – бірісі.Адам менен қоғамныңАйырмасы нольге тең:Таза мұндар боп алдым –Кем..
© Иран-Ғайып
Жан-шырағым
Жан-шырағым,Оң мен солың теңелмей,Жазығың не –Мұншама ерте сөнердей?!Сұм дүниеніңБөккен бақ пен сорынаМен өлуім керек еді,Сен өлмей!Ғайып болдың –Не..
© Иран-Ғайып
Теспей терімді іреді
Теспей терімді іреді,Бауыздады қанатпай.Тірлігімнің тірегі –Ботамды атты,Мені атпай!Қалталы мен қарындыТөбелері көк тіреп –Намысымды,АрымдыҚоса көмді..
© Иран-Ғайып
Шырылдаған шындықтың
Шырылдаған шындықтың –Соқыр тиын бағасы.Ұйытқысы сұмдықтың –Алтын тонның жағасы.Ұйып қаным қойылған,Сарыуайым – жегенім.Оңай тоқты союдан –Кісі..
© Иран-Ғайып
Қажалып зілден тақымы
Қажалып зілден тақымыБелі құнысқан сұраумын.Болар ма кеніш ақырыЖазықсыз еңіреп жылаудың?!Тыныс-демімді тұмшалап,Тауқыметі тартып тереңге..
© Иран-Ғайып
Атаның көңілі балада-ай
«Атаның көңілі балада-ай,Баланың көңілі далада-ай» –Далада қалған баламдыТаба алмай естен танам-ай!Жасырған жоғын талайдың,Күн салып қырға..
© Иран-Ғайып
Адам түрімді жоғалттым
Адам түрімді жоғалттым,Қара, сұрыма?!Неге нала – оқ аттыңСүйген құлыңа!Шыққан шидей қотырмынЖелдің өтіне.Қарай алмай отырмынЕлдің бетіне.Өгей қалпы..
© Иран-Ғайып
Ойлап
Ойлап,Жоқтап,Ойбайлап,Ауатындай жиі есім –Бозөкпе боп борбайлапБос қиялдың биесін –Құр елесті қуамын,Тұзым – сор да,Еңбек – еш...Жанымның..
© Иран-Ғайып
Қанжылап
Қанжылап,Тек іштей тынамын:Қаз тұрдың...Тәй бастың...Құладың!Қабіріңнің басындағы Құлпытас –Көлеңкесі күн жапқан күнәмін!Түсініктен тысқары еркіңмін..
© Иран-Ғайып
Аруақтай арыдым
Аруақтай арыдым,Тұл кейпіне ендім де.Білмей далмын әлі күн –Өлген сен бе,Менмін бе?!Қан ба,Әлде,Сүйек пе –Жатсың, ұлым, не біліп:Мұнартып Көкжиекте..
© Иран-Ғайып
Алып-ұшқан жүрегі
«Алып-ұшқан жүрегіАндатқандай талайын.Болайын деп тұр еді» –Деді ілкі ағайын.Күлден хайыр күтпесінОтқа түскен көбелек –Артың жаман біткесін,Жақсы..
© Иран-Ғайып