Экология біздің өмірімізде

Ақмола облысы

Қорғалжын ауданы

Дружба орта мектебі

Алибеков Жамбыл

8 класс

Экология біздің өмірімізде

Негізгі бағыт: Ғылыми-техникалық прогресс, экономикалық өсудің негізгі буыны

Секция: физика

Жетекшісі: Сакенова Г.С. –физика пәнінің мұғалімі

Пікір

«Экология біздің өмірімізде» тақырыбына жазылған жұмысы тартымды және қызықты, заман талабына сай қажетті тақырып. Жұмысты орындау кезінде оқушы өзінің өздігінең жұмыс істеуін, ынталығын көрсете білді. Ғылыми ізденісте әдебиетті дұрыс таңдап, интернет мәліметтерін қолдана білген. Теориялық сипаттауында сауатылығын көрсеткен. Осы дағдыларды қалыптастыра отырып, экспериментке керекті материалдарды күнделікті, үйге қажетті заттарды алған.Эксперимент бөлімін сатылы түрде тұрғын үйдің экологиялық жағдайының анализ жасады. Қорытындыны өзі жасаған. Жұмысы өзіндік мазмұны, логикалық ойлауы, қойылған мақсаты алынған ғылыми нәтижеге сәйкес рефоративті зерттелген жұмыс болып табылады.

Жетекшісі: Г.С.Сакенова

Кіріспе

«Менің үйім-менің бекінісім» сонымен бұл шындық па? Біз үйімізде өзімізді толық қауіпсіздікте сезінеміз, тіпті сезіктенбейміз, біздің үй- бұл өнеркәсіптік өндіріс, күнделікті бізді уландыратын.

Ғалымдардың айтуынша, үйлердің топталып орналасуы ауаға зиянды және улағыш химиялық заттар 2-5 есе көп, көшеге қарағанда. Жеке токсиндер ауа бойымен ластану деңгейі, кейбір пәтерлердің ішінде 70 есе жоғары сыртқы бөлігіне қарағанда. Ал біз баспанада уақыттың 90% дейінгі бөлігін өткіземіз. Бірінші орында баспананың ішкі келбеті оның тұрмыс тіршілігі әсер етеді.Біз бөлменің безендіруі, оның жайлығы мен ыңғайына назар аударамыз.Үйді безендіруде қолданылатын материалдар тұрмыстық техника. Жиһаз , газ плита және болме осімдігі тұрғындарға кері ықпал етуі мүмкін. Осы жұмыстың басты мәселесін анықтайды.

1. Мәселе.

1.1. Бірінші орында пәтердің ішкі келбеті және тұрғындарға берер әсері. Мен бөлмемді безендіруде оның жайылығына көңіл бөлемін.Баспанаға арналған безендіру материалдар: тұрмыстық техника, жиһаз, газ плитасы және бөлме өсімдігі біздің денсаулығымызға кері әсер етеді. Менің жобамдағы басты мәселе –осы.

1.2. Актуалды мәселе.

1.2.Экологиялық лас үйлер- ғалымдар мен мамандардың қиялы емес, ал тұрғындардың азап шегуі-бұл шындық. Меншікті пәтердің экологиялық күйінің мәселесі болып табылады, себебі адам өмірін үйінде өткізеді, сондықтан ұзақ та бақытты өмір сүру үшін, бұл ережелерді сақтау керек.

1.3. Гипотеза

1.3.Өмірдің шарттарындай, біз қажетті білімдермен, экологиялық көзқараспен тұрғынның қауіпсіздігі туралы ойланамыз.

1.4. Жобаның міндеті мен мақсаты.

Мақсаты:

Экологиялық тұрғын үй баспанасын бақылай отырып, оның жарамдылық сапасына баға беру және кейбір жақсарту жолдарын іздестіру.

3

Міндеті:

-Адам денсаулығы мен қоршаған орта мекендеушісінің өзара байланысын көрсету, осы мәселеге байланысты теориялық ақпарат жинау.

-Экологиялық көзқарас арқылы баспананың ішкі әрлеуін бағалау.

Баспананың экологиялық жағдайын жақсарту жолдарын ұсыну.Әдістеме арқылы қоршаған ортада адам өмірінің экологиялық жағдайының сапасы мен санының көрсеткішімен таныстыру.

1.5. Әдістері

-Әдебиетпен жұмыс.

-Зерттеу.

-Фотаға түсіру

-Бақылау әдісі

-Салыстырмалы анализ

-Жобалау

Жобаның тәжірибиелік маңыздылығы.

Аталмыш жұмыс мүмкін деп көрінген тұрғын үй баспанасының экологиялық жағдайына баға беруге болады: пәтер, кеңсе, оқу болмесі. Осы жобада қажетті ұсыныстарды қолдануға болады .

2 Тәжірибе бөлімі.

2.1.Көшемен тұрғын үй баспанасындағы ауа.

Құрғақ ауаның құрамы

Біздің қателесетініміз өнеркәсіп пен автомобильдің улы , зиянды қалдықтары есікте қалады, үй мен мекемеге кіргенде көреміз. Бірақ шындық –қорқынышты. Біздің үйіміз бен жұмыс орнымызда ауамыз тым лас , далаға қарағанда.

4

Бензол: бояу, жаңа кілем, жаңа шторы және жиһаздың қаңылтыры.

Аммиак: темекінің түтінінің және жуушының ақы-пұлдары.

Хлороформ: бояу, жаңа кілем, жаңа шторы және жиһаздың қаңылтыры.

Формальдегид: темекінің түтіні, фанера, шкафтар, жиһаз, ДСП, кеңсенің арақабырғасы, жаңа кілем, жаңа шторы, түсқағаздар және т.б.

Күкірттің диоксиды, цианид және көміртектің тотқының: темекінің түтіні.

15 жыл аралықтағы зерттеу қорытындысына қарасақ үй шаруасындағы әйелдің 54% оба ауруынан қайтыс болған. Себебі? Күнделікті қарапайым тұрмыстық химиялық заттардың әрекетінен.

2.2 Үй ішіндегі ластану көздері

2.2.1. Газ плитаның ластану көзі

Білетінім, 1,5 сағат екі канфорлы газ плита жануынан SО₂H2S және көмірсутек ауыз үй ауасында 5 есе көтеріліп шоғырлануы өнеркәсіптік өндіріс үшін қажет.

2.2.2.Баспанада ауаны жақсарту мөлшері

Баспананы желдетуде-жай және дәстүрлі амалдары бар. Бұл жағдайда терезе сыртында да ауаның лас екенін ескеру керек. Сондықтан таң алдында баспананы желдету керек, себебі далада кешкі шаң басылады, автомобильдер қозғалысы азаяды.

-егер мүмкіндік болса, газ плитаны электр плитаға ауыстыру.

-ас үйде газ плита болса, түтіндетбеу керек.

-газ немесе электр плитаға ауа тазартқышын орнату керек.

2.2.3.Құрылыс материалдарының сапалығы адам денсаулығына әсері

Бөлме ортасына арзан пластикалық қабырға және ағаштан жасалған плиталар орнату ыңғайсыз.

5

2.2.4.Радон, оның бастаулары

Радон негіз-жер қыртысынан ажыратылады. Жерасты құрылысы ол радиоактивті газды жинақтайды және оған атмосферада ыдырауға жол бермейді. Сонымен радонның ең биік шоғырлауы жинақталуы және кірпіш үйлерде ал ағаштың құрылысында ең төмен. Біздің үйлерімізде радонды қабырғада, аражікте, су құбырында және тұрмыстық газда ерекшеленеді.

2.2.5.Жұмсақ жиһаз адам денсаулығына қауіпті.

Соңғы уақытта поролон тығыздамасы толықтай ескі материалдан істелінген - жылқы айдарынан,құрғақ балдырларынан. Ал механикалық бұзылуда 1г синтетикалық тығыздама 50-60 г зияңды заттарынан ажыратылады. Ескі жиһаз- ол қауіпті.

2.2.6.Шаң. Шаңның құрамы және қаупі.

Шаңның бастапқы бөлігі- Сахара шөлі, мухиттар, метеориттар, Мамандардың есептеуінше АҚШ аймағында жыл сайын 43 млн. тонна шаң, одан 31 млн. тонна табиғи тектен, ал қалғаны 12 млн. тонна адамнан түседі. Ресей бойынша мұндай дерек әзірге жоқ.

Америкалық ғалымдар шаңның құрамын зерттеді. Әр үйде шаңның түрлерін табуға болады.

2.2.7.Зең. Зеңнің денсаулыққа зияны.

Зеңнің адамға зияны токсіндік байланыс және оның спорасының кейбір түрлерінің құрылымдары. Ойлансақ, 1 м² зеңге тәулікгіне миллиард спор өндіріледі. Зеңнен тұншығуға болады, олар өкпеге зиян келтіреді, тері арқылы тамаққа түседі. Егер тіс жуарда тіс щеткасынан зеңнің дәмі сезілсе, дереу щетканы ауыстыру керек. Көбіне балаларда зеңге қарсы аллергия болады.

Зеңнің таралуынан шығатын аурулар –бұл астма, өкпе қабынуы, бас ауруы, құрғақ жөтел. Адамға түскен зең- зеңнен ұшыну бұл-мисозом деп аталады.

2.3. Қандай электр асапаптар қауыпті және анағұрлым? Бұл қауыптен құтылу жолдары

Электр аспаптар- бұл тұрмыстық заттар. Жұмысты жеңілдетеді, жайылылық сездіреді, бірақ адамның көңіл-күйіне әсері бар. Көбіне жайлылық үшін біз денсаулығымызбен төлейміз.

6

2.4.Бөлме өсімдігі және адам денсаулығы.

Бөлме өсімдігі үйдің тазалығын күшейтеді, бірақ өсімдік таңдауда ойлану керек, себебі балаға, үй жануарына кері әсері болуы мүмкін? Ол аллергиялық немесе улы.

Лилиндің барлық түрі аллергиялық, бас ауруын, бас айналуын туғызуы мүмкін. Сондықтан болли өсімдігін ойланып таңдау керек.

2.4.1.Ғалымдар айтуынша болме осімдігі ауа тазартқыштың функциясын орындайды деген. Ең пайдалы болли өсімдігі хлорофитум. Бұл өсімдіктің алтауы 20 кв² болли ауданын тазартуға қажет. Сондықтан бұл өсімдік ас үйдегі газ плита мен дем алатын боллиге қойылады.

7.Гортензия- кішкене бұта, емге қолданылады, мөлшерден көп қолданғанда уланады.

8.Диффенбахия – улы өсімдік. Өсімдік уы – ауыз қуысына түскенде ісіп кетеді.

9.Фикус-фикус тұқымы ағаш пен бұтадан турады, ең бір көп тараған –бөлме өсімдігі.

2.4.2.Ең танымал улы бөлме өсімдігінің рейтінгісі.

1. адениум- ашық-қызыл түсті гүл оның шырыны өте улы, тамақтан ұшындырады және тұншықпаның ауруын шақыртады.

2. азалия- әдемі гүл жарғыш өсімдік, жапырақтары улы.

3. монстера- өсімдік тұнбасы тері қызыуын көтереді және көзге қауыпті.

4.кливия-құсықтырады, көп мөлшерде қолданса уландырады, жануар және жас баланың –улануына абай болады.

5.бровалия - қарақат өсімдігі. Улану белгілері: лоқсық, құсыққа деген лоқсу, әрі ұйқысыздыққа апарады.

6. глориозасы- шөптесін өсімдік, медицинада құсықты, шаштың түсуін бүйрек ауруына қарсы емге қолданады.

7

2.4.3.Өсімдік –аллергені.

Өсімдіктің көбі қуатты аллергендік болады және бас ауруы, талу, бас айналуға әкеп соғады. Аллергиясы бар адамдарға-бұл өсімдік қауіпті.

3.3.Тәжірибе бөлімі.

Тұрғын үйдің экологиялық жағдайының анализі

3.1.Жұмыс барысы.

1.Рулетканың көмегімен баспананың ұзындығын, еңін , биіктігін

өлшеуге болады.

Еден ауданын есептеп және бөлме текшесін олшеу.

Шешімі : санитарлық нормаға сәйкес 1 адам үшін, мектеп бөлмесінде 1,5 кв.м., берілген норматив бойынша тұрғын үйден таба алмадым. Мен ойымша, менің бөлмем аз адам қажеттілігіне байланысты. себебі оның текшесі мектеп нормасынан 10 есе көп.

3.2.Баспананың ішкі әрлеуін бағалау

1.Баспананың ішкі әрлеуін жоспарлау: қабырғаның түсі, төбесі, едені.

2.Баспананың ішкі әрлеуінің талап бойынша бағалау.

Қабырға: Ақ пен сұр түсті түсқағазбен жапсыру. Төбені ақ пен сұр тұсқағазбен жапсыру.

Еденді қызыл түспен бояу.

Терезе: ағаш жақтау, ақ бояумен бояу.

3.3.Жиһаздың сапалығын және бөлме әрлеуін бағалау.

Матрац-табиғи материалдан жасалған, денсаулыққа зияны жоқ. Бөлмемде телевизор мен компьютер бар, ол керуеттен алшақ, бірақ зияны аз. Бөлмемде синтетикалық материалдан жасалған перде ілініп тұр.

3.4.Бөлмемде үнді гибискус, орхидей, лилия гүлдері бар.

3.5.Тәірибие жұмысының қорытындысы.

Бұдан кейін мен бөлмемдегі экологиялық жағдайын зерттей келе, мынадай тұжырым жасадым: менің бөлмем экологиялық көзқараспен қарағанда қауіпті емес, бірақ әдемі емес.

Бөлмемнің жағдайын жақсарту үшін мен біршама хлорофейумдарды әкелдім және өз бөлмемнен өсімдік аллергендерді алдым. Алдағы уақытта пердемді табиғи материалды пердеге ауыстыруға жоспарлаудамын.

4.Толық қорытынды.

Баспананы экологиялық жақсарту жолы.

-Тұрмыстық техниканың жағдайын тексеру.

-Тұрмыстық химияның сирек қолдану:

-Жиһаз және құрылыс материалдарын қолдану жолы.

-Тұрмыстық техниканың қолдануда қауіпсіздік ережесін сақтау.

-Уақыттылы тазалық жүргізу.

-Баспананы желдету.

-Жобамен жұмыс істеуде түсінгенім, адамның денсаулығы оның тұрғын мекеніне тікелей байланысты. Баспанадағы ауа құрамы: құрылыс материал құрамы, әртүрлі химиялық заттардың қолданылуы, жиһаз сапалығы, бөлме

8

өсімдігінің құрамдық бөлігі, баспанада тазалық сақтау ережесіне байланысты. Тұрғындардың денсаулығына электромагниттік шашу кедергі келтіреді. Осы факторларды жинақтай келе айтатыным үйді тұрғызуда, ойлану керек, үйіміз шынымен бұл біздің бекінісіміз, аурулардың туғызатын орны емес.

9

Мазмұны

Кіріспе 3

1.1Мәселе

1.2 Актуалды мәселе 3

1.3 Гипотеза 3

1.4Жобаның міндеті мен мақсаты 3-4

1.5 Әдістері 4

2. Тәжірибе бөлімі

2.1;2-4 Көшемен тұрғын баспанасындағы ауа 5-8

3 Тұрғын үйдің экологиялық жағдайының сараптамасы 8

4 Қорытынды 8-9