Бөлім: «Әңгімелер»
Әңгіме, әдебиетте — оқиғаны қара сөзбен баяндайтын шағын көркем шығарма жанры.
Әңгіменің жанрлық ерекшеліктері оқиғаны баяндау тәсілі, композициялық, сюжеттік құрылысы, көркемдік жүйесі арқылы айқындалады. Әңгіменің көлемі шағын, кейіпкерлер саны аз, сюжет ұйытқысын құрайтын оқиғаның басталуы, шарықтау шегі мен шешімі болады. Онда адам, оның өмірі мен тағдыры, аса маңызды деген оқиға жинақы беріледі. Мұнда бір айтылған жайларға қайта оралуға, тәптіштеп баяндауға, ұзақ суреттеуге орын жоқ. Әңгіме жанры аз сурет арқылы көп жайды аңғарта білетін айрықша көркемдік шеберлікті талап етеді.
Соңғы сілеусін
Қысқы күн қызыл құлақтана тұлданып тұр. Аспан аппақ, жер тоқпақ дейтін мазасыз мезгіл... Сақылдаған сары аяз алап-жалап барады. Тымақ, күпі киіп..
© Марат Қабанбаев
Семсер және жалғыз тал гүл
Театрдағы дайындықтан тер-тер боп, талып келіп, төсекке құлай кетті. Сәлден соң кірпіктері айқасып, дүние бетін боз тұман жайлап жаба бастады.Түс..
© Марат Қабанбаев
Се ля ви
— Ей!Ерке үн көк шатырлы тир жақтан созақтай жеткен әнді шорт үзді. Портфелін сүйретіп, басы салбырап келе жатқан Мәмбет өз ойымен өзі. Ән жалғаса..
© Марат Қабанбаев
Өр, еңіс, сай, жазық
Қоғабай қаусырына түсті.Сыртта жаңбыр бүркіп тұр. Жауса екі-үш күн қатарынан сілбелене созылып, жуыр маңда басыла қоймайтын күздің кәдімгі жылауың ақ..
© Марат Қабанбаев
Ормандағы айқай
— Кә... Кә-ә! — Құмығып шыққан қарлығыңқы дауыс ағаш-ағаш арасында тұнып тұрған таза ауаны дір еткізген.Сауыры қарға сыңсыған қарағай басынан..
© Марат Қабанбаев
Монолог
«О, вечный спутник мой, с душой ненадежной».Альфред де ВиньиБи әбден қызған. Магнитофон касеті зыр айналып, тентек толқындар тұлабойға тынымсыз..
© Марат Қабанбаев
Қызық пен шыжық
Бүгін Қайсабай аға тракторын күн еңкейе сөндірді. Өзі тым көңілді — күндік норма асыра орындалды. Кабинадан шығып, май-май кепкісін шешіп, табан..
© Марат Қабанбаев
Құралай
Аспан айналып жерге түскендей. Шақырайған шарболат күн балқып барады. Бұйрат-бұйрат құмның іші қайнап түр. Құс ұшпайды, тышқан жүгірмейді — аптап!..
© Марат Қабанбаев
Қорап сіріңке
Қызметке жуырда орналасқан Жебесін үшін кеңсе өмірі әрі таңсық, әрі таусылмайтын тамаша. Мәселен, аға инженер Ерсайынның мінезі жатқан бір жыр. Сол..
© Марат Қабанбаев
Қазбек, "СК-4" және таңғы түс
«СҚ-4» тағы да танапқа қарай беттеген екен дейді. Енді он шақты рет айналса болды, ат жалындай аз ғана егін бітіп қалады. Кенет, ұйыған кешкі ауаға..
© Марат Қабанбаев
Қабан қырғын
Ертай күрткесінің жағасын көтеріп, қолын жеңіне тығып қусырынып алды: ішін тартып соғып тұрған күздің дүлей қара суығы еттен өтіп, сүйекке жеткендей..
© Марат Қабанбаев
Колокола киген Кәрима
Қыз жалғыз еді, Төбеден төнген аспан біреу-тін. Сарғайған шөпті кірт-кірт жұлып жеген Кертөбел де мына сайын далада жылқы ныспысынан жалғыз еді...
© Марат Қабанбаев
Кермек дәм
I БӨЛІМСіз аудан орталығында тұрамыз. Аудан орталығы — түйетайлы, қоңыр төбел жоталардың етегіне жармаса жатқан у-шуы аз момын қала. Қаланы сызудан..
© Марат Қабанбаев
Зая атылған оқ
Арғын кешкі аспанның қызыл-қоңыр мыс иегіне табанын тигізе аттан түсті.Жайпақ төбесіне алабота қаулап өскен тоқал там іргесінен бір топ торғай дүр..
© Марат Қабанбаев
Жылан
...Жайлаудың шымқай жасыл шалғыны ат кеудесін соғады. Күн найза бойы көтерілген. Ен жайлаудың ортасында түндігін айқара ашып, есігін шалқасынан..
© Марат Қабанбаев
Жиһанкез Тити
IТүн. Көшеде ғана түн. Ал пәтер іші күндізгідей жарық. Төбеден салбыраған люстраның жарығы, әрине, күн жарығына сәл-пәл жетпейді. Бес жасар Таймасқа..
© Марат Қабанбаев
Жарық жұлдыздар
Жайпауыт өзен жағасына дірілдеп-қалшылдаған трактор табаны ілінуі мұң, жоғары көтеріле берген капоты көкжиек үстінде қатып-қатып тұрған жұлдыздарды..
© Марат Қабанбаев
Ескі бәтеңке
— Көке, көке, тұй, тұйсаңшы!Мұрнының қос желбезегін біреу қысып-қысып қалғанда ауа жетпей, тұншығып қала жаздады.Көзін жалма-жан ашып алды. «Өй, оның..
© Марат Қабанбаев
Еркін сабақ
АҚЫН-ЖАЗУШЫЛАРМЕН КЕЗДЕСУповестьДәліздің арғы бетінен Сәбет аға қылт етіп көрініп, бері қарай делбеңдеп ұшты. Қатырма қара плащының етегі қаудырлап..
© Марат Қабанбаев
Екеу
Сыртта ақ жауын жылап тұр. Есік ашылған сайын аңқылдап кірген ауа әуелі ұры күшіктей аяққа оратыла кетеді, дереу балақ астынан өрмелеп, жалаңаш..
© Марат Қабанбаев
Бір уыс қар
Құлағына тосқан қара тұтқалы микрофон үзік-үзік қиқылдап қоя берісімен телефон үстіне бар салмағымен тастай салды да, қызыл-жасыл бояу құтылары, аң..
© Марат Қабанбаев
Бір бума кілт
Жарық түсе қоймаған үй іші ала көлеңке. Терезеге көз салып еді, әйнек-әйнек киіздей тұтасқан қырау. Тұмсығын көрпе шетіне тығып алып, ұйқы соққан..
© Марат Қабанбаев
Бауыр
Қарағайдай қара дипломатын жерге қойды. Пиджагын шешіп қолына алды да, Алматыдан ілесе келген шаңын қақты. Вагондағы берекесіз у-шу мен құлағында..
© Марат Қабанбаев
Бақбақ басы толған күн
повесть— Тұр, Заманбек, тұра ғой.Жұмсақ алақан басымнан, бетімнен сипады. Бұл Күләш, ұзын сирақ класком қыз Күләш қой. Сен қайдан жүрсің, Күләш?..
© Марат Қабанбаев
Әйнектің арғы беті
Таңат жұмысқа жарты сағат жай келді. Бөлім бастығы жоқ екен. Бірақ алдындағы қағаздары қорс-қопа - дәлізге шығып кетіпті. Бұған да шүкір деді...
© Марат Қабанбаев