Бөлім: «Әңгімелер»
Әңгіме, әдебиетте — оқиғаны қара сөзбен баяндайтын шағын көркем шығарма жанры.
Әңгіменің жанрлық ерекшеліктері оқиғаны баяндау тәсілі, композициялық, сюжеттік құрылысы, көркемдік жүйесі арқылы айқындалады. Әңгіменің көлемі шағын, кейіпкерлер саны аз, сюжет ұйытқысын құрайтын оқиғаның басталуы, шарықтау шегі мен шешімі болады. Онда адам, оның өмірі мен тағдыры, аса маңызды деген оқиға жинақы беріледі. Мұнда бір айтылған жайларға қайта оралуға, тәптіштеп баяндауға, ұзақ суреттеуге орын жоқ. Әңгіме жанры аз сурет арқылы көп жайды аңғарта білетін айрықша көркемдік шеберлікті талап етеді.
Ұрланған хат
Даналыққа қулықтан асқан құбыжық жоқ.СЕНЕКА18... жылдың желкемді бір күзгі кешінде Парижде ымырт үйірілген шақта пенкадан жасалған трубканы қолға..
© Эдгар По
Ұзынша жәшік
Бұдан бірнеше жыл бұрын Оңтүстік Каролина штатындағы Чарлстоннан Нью-Йоркке бару үшін капитан Харди басқаратын «Индепенденс» деген тамаша пакетботтан..
© Эдгар По
Тірідей жерленгендер
Жұрттың бәрін ынтықтыратын, әйтсе де әдебиеттің заңды игілігіне айналу үшін аса үрейлі тақырыптар бар. Егер оқушыларды жәбірлеп әлде шошытқысы..
© Эдгар По
Морг көшесіндегі кісі өлімі
Сирендер шырқаған неткен ән немесе әйелдер арасында жасырын жүргенде Ахиллдың есімін қалай атады екен? — қаншама шым-шытырық сауалға толы болса да —..
© Эдгар По
Мари Роженің құпиясы
«Морг көшесіндегі кісі өліміне» қосымшаШынайы оқиғалар мен олардың мінсіз жүйелілігі параллелді түрде қатар жүреді. Олар үнемі бір-бірімен дәл үйлесе..
© Эдгар По
Қара мысық
Мен әңгімелегелі отырған әрі әдеттегідей, әрі адам айтса нанғысыз бұл оқиғаға біреу сенер-ау деп әсте үміттенбеймін. Рас, мен өзіме-өзім..
© Эдгар По
Вильям Вильсон
Есімді алған елестей, не дейсің маған ұятым!Чемберлен. ФаронидаБұл жолы маған өзімді Вильям Вильсон деп атауға рұқсат етіңіздер. Өз есімімді жазып..
© Эдгар По
Асқар таулар аңызы
1827 жылдың, күзінде, Виргиния штатындағы Шарлоттсвилл маңында біраз уақыт тұрған кезімде мистер Огетес Бедлоумен танысқан едім. Ол өзі барлық..
© Эдгар По
Алтын қоңыз
(әңгіме)Қараңызшы! Әне! Есуасша билеп жүр,Бүйі шағып алса керек...(Ешкімдікі жөн емес)Бұдан біраз жыл бұрын менің Вильям Летран деген бір кісімен..
© Эдгар По
Қасқалдақ
Алакөлеңке дала таңғы шыққа малына мүлгіп түр. Төңірек құлаққа ұрған танадай жым-жырт. Қалың құрақтың арасында бой тасалана селтиіп Қасқалдақ отыр...
© Мағзом Сүндетов
Көгершіндер
Қаладағы жалғыз ұлының үйіне Сейсенбай қарттың келгеніне бүгін бесінші ай.«Балқан — шығам деген тауым ба, басам деген жерім бе еді», — депті ғой..
© Мағзом Сүндетов
Жиен
— Aпa, шөлдедім...Бала үні жарықшақтана, жалынышты шықты. Ақ орамалды тамақ астынан орай тартқан, кең қоңыр көйлекті келіншек үш-төрт қадам алда келе..
© Мағзом Сүндетов
Жабал
Қараңғы, айсыз түн. Ауық-ауық әр тұстан иттің әупілдей үргені естіледі; іле о да басылып, төңірек тып-тыныш бола қалады. Әне, ауылдың бір шетінен жүк..
© Мағзом Сүндетов
Бозінген
Салт атты екеу сары жоннан ақ тақыр андау жолға кеп түскенде, бетті қарыған алаптай дала күні жиекке құлаған еді. Шұбар ала теңіз толқынындай жалқау..
© Мағзом Сүндетов
Бітуажә
Ол өзі орта бойлы болғанмен, қасына жақын кеп көз тоқтатқаныңша бітіміне сенімің шамалы: «бәкене ме, қалай?» — деп шүбәлі қарарың хақ. Өйткені..
© Мағзом Сүндетов
Балық аулай барғанда
Тал түсте балық таңертеңгі кездей емес, аз түседі, тіпті кейде қармағыңды қаппайды да. Кеше мен балыққа таңнан барсам да, құр алақан қайттым. Бәрі..
© Мағзом Сүндетов
Әкемнің көзі
Құс жастықтың үстінде ауық-ауық ұйқысырай аунақ шып жатқан аққұбаша, сүйкімді әйелдің оң жақ көзінің астындағы қара меңі соңғы күндері көріне көзге..
© Мағзом Сүндетов
Адам деген қызық
Күннің ыстығынан көгілдір аспанның түсі оңып, шақытып тұр. Жасыл жотаның үстіндегі сұрғылт ауыл ертеңгісін етек-жеңін жимай, көсіліп жатқандай еді..
© Мағзом Сүндетов
Ыбекең
— Уай, бері келші!Арса-арсасы шыққан аласа шарбақ артынан еңкіш денелі, төртбақ шал талтаңдай шықты да, қолын көлегейлей қарап тұра қалды. Сөгіле..
© Марат Қабанбаев
Түнгі оқиға
Біз үшеуміз — мен, Айкөрген, Жақсылық немесе Сараң сері, Тыраш, Сатк-Окх. Соңғы есімдер лексиканы мәңгі есте қалдыруымыз үшін қойылған синоним аттар..
© Марат Қабанбаев
Түн, Тілеген, мүсін
Төртеуі тағы оңаша.Түн, Тілеген, қол тоқпақтай ескерткіштің кішкене үлгісі, уыс-уыс үйіліп жатқан саз балшық....Түннің терезені қамағаны болмаса..
© Марат Қабанбаев
Туған жердің төрт мезгілі
Қыс — қаңтархикаятАстары көк сәтенмен тысталған аспан астында қалғыған шағын ауыл мойнын ішке салып, бейжай бұйығып жатыр.Екі бала ауыл сыртында..
© Марат Қабанбаев
Тау еркесі
Шыңылтыр аспан астарын алтын сырғанақ дерсін; күй шығып келеді! Аңғал-саңғал тау арасы керісінше: қара көлеңке... Терең шатқал, ұзын ішек, киіз табан..
© Марат Қабанбаев
Тамшылар
Дүк, дүк, дүк...Оянып кетті, көзін ашты. Аузы қаңсып жатыр. Таңдайы темір татиды. Әдепкіде түк көрген жоқ. Тас қараңғылық екі иықтан албастыша..
© Марат Қабанбаев