Бөлім: «Әңгімелер»
Әңгіме, әдебиетте — оқиғаны қара сөзбен баяндайтын шағын көркем шығарма жанры.
Әңгіменің жанрлық ерекшеліктері оқиғаны баяндау тәсілі, композициялық, сюжеттік құрылысы, көркемдік жүйесі арқылы айқындалады. Әңгіменің көлемі шағын, кейіпкерлер саны аз, сюжет ұйытқысын құрайтын оқиғаның басталуы, шарықтау шегі мен шешімі болады. Онда адам, оның өмірі мен тағдыры, аса маңызды деген оқиға жинақы беріледі. Мұнда бір айтылған жайларға қайта оралуға, тәптіштеп баяндауға, ұзақ суреттеуге орын жоқ. Әңгіме жанры аз сурет арқылы көп жайды аңғарта білетін айрықша көркемдік шеберлікті талап етеді.
Оң мен сол
Мен кішкентай кезімде оң аяғым қайсы, сол аяғым қайсы — ажырата алмаушы едім. Оң аяқтың, сол аяқтың өздерін емес. Етікті. Етіктің қай сыңары қай..
© Мұхтар Мағауин
Он жетi әйел алған Исақан ағам
Жас ұлғайғанда адамды әрқилы дерт иектей бастайды екен. Кесел одан бұрын да келуі мүмкін. Сол, тарпа жабысқан беті, алып та кетуі мүмкін. Бірақ мен..
© Мұхтар Мағауин
Менің түрлі түстерім
Кейiнгi кезде бей-берекет, сұрықсыз түстер көрем. Сұрықсыз ғана емес, мән-мағнасыз, күлгін, күңгірт. Әлдебір бекетке, мекенге жете алмай жатам...
© Мұхтар Мағауин
Құждың қу жілігі
1963 жыл, аспирант кезім, қазақ әдебиетінің ежелгі дәуірін айғақтайтын жаңа мағлұматтар іздестіру үстінде, Тизенгаузеннің Алтын Ордаға қатысты..
© Мұхтар Мағауин
Бір атаның балалары
Он сегізден тірі қалған үшеу туралы орыс әні көпке мәлім. Тарихын естіген жұрттың бәрі көзіне жас алады.Мен жалғыз баласынан соғыста айрылған..
© Мұхтар Мағауин
Бесінші түлік
Бес түлік малымыз бар — бірі шошқа,Жаямыз табынымен, бөліп қосқа...Колхоздасу кезеңіндегі халық өлеңі.— Шошқа біздің ауылға тың көтеру науқанымен..
© Мұхтар Мағауин
Әйел махаббаты
— Иә… шын сүйе алатын тек әйел ғана.Мопассан. «Орындық тоқушы әйел».— Құдай-ау, біз көріспегелі он шақты жылдан асып кетіпті ғой!— Иә, Бәтимаш, ол..
© Мұхтар Мағауин
Жетектескен екеу
(Әзіл әңгіме)«Адамның басы - Алланың добы» деген тап рас. Қақпақылдап ойнай ма, қақырата қақпаға қарай тебе ме, жаратушы өзі біледі де....Иегін сары..
© Нұрмахан Елтай
Осылай да ойнай ма екен?
Асығып- үсігіп, өрістен қайтқан Дедей үйге кірген бойы қара ноқатын «тырс» еткізіп басып қалып, теледидарды қосып кеп жіберді. Қайнауы жақын..
© Нұрмахан Елтай
Шық жекпе-жекке
...Есіктің алдында аяғымды айқастырып, айдалаға қарап ойланып отырсам, Гөзалдың кетік баласы жетіп келді. –Аға, сізді көкем шақырып жатыр! – деді..
© Нұрмахан Елтай
Ауылға аудан әкімі келді... (Әзіл әлеміндегі әңгіме)
Әкім қобалжып, орынбасарына қарады Жаңадан келген аудан әкімі жайсаң жігіт екен. Моншадан шыққан кісі секілді жүзі қызыл шырайланып, күлімдей..
© Нұрмахан Елтай
Кешіріңізші, басеке!
«Зығырданды қайнататын тірлік қой, мынау! «Айтсам тілім күйеді, айтпасам ділім күйеді» демекші, бетін тіліп, айтып-айтып тастамаса болар емес қой..
© Нұрмахан Елтай
Өлеңмен өткен өрлерім
IМенің туған қалам Кереку, яғни Павлодар атырабында, Баянауыл, Ертіс бойларында халқымызға аттары әйгілі тамаша енер иелері, бірнеше ақындар, әншілер..
© Қалижан Бекхожин
Ұлтуған
1Жанашыр ағайын шамалы еді. Әкесінің үшін өткізгеннен кейін-ақ ел аяғы суып, жұрт үйді-үйіне тарай бастады. Кетерлерінде бәрі де Ұлтуғанның алдына..
© Сайын Мұратбеков
Үскірік
Қар жауды, көп жауды. Онан соң ышқына ұлып долданып, жер-көкті астын-үстіне сапырып, жұлып жеп, жын қаққандай құтырынып, еліріп боран соқты. Қарды..
© Сайын Мұратбеков
Телі өскен ұл
КиноповестьҚара жолдың шалшық суы мен балшығы шашыраған жолаушылар автобусы аудандық шағын қаланың орталық алаңына шыға келді де, зулап өтіп екі..
© Сайын Мұратбеков
Тәтей
Бізді бірінші кластан бастап оқытып келе жатқан мұғалімді «тәтей» дейміз. Ол кісінің бойы біздің төртінші кластағы Тұрсын деген баладан аз-ақ..
© Сайын Мұратбеков
Таңғы шық
Селолық дүкеннің сатушысы Тұраш қамаудан үш ай дегенде босады. Қоңыр сырмен боялған зілдей ауыр ағаш қақпа қарсы алдынан ешбір сықырсыз жайымен сырғи..
© Сайын Мұратбеков
Табылмаған мекен
Жаңа қоныс — разъезге көшіп келген күннің ертеңіне Уәзипа өз өмірінде бірінші рет ырым қылып көрші-қолаңдарына жеті нан таратты.«Е, құдай, — деді..
© Сайын Мұратбеков
Райгүл
(Әбу Сәрсенбаевқа)Жазғы емтихан аяқталып қалған кез еді, ауылдан хат алдым. Әкем жазыпты. Қысқаша ғана амандықтарын білдіре келіп, хаттың ақырында..
© Сайын Мұратбеков
Өлең
Өз өмірінде Райымбек бірінші рет өлең жазған. Бұл жай, анау-мынау өлең емес, қызға арналған махаббат жайындағы өлең еді. Өлеңнің тууы да, жазылуы да..
© Сайын Мұратбеков
Отау үй
"Әкем қайтер екен?" — ауылдың шетіндегі шаруашылық ауласынан машинаға отырып, әкесінің үйіне жеткенше Ұзақты қинаған ой осы болды. Жеке үй боп..
© Сайын Мұратбеков
Менің қарындасым
Биыл қысқы демалыста ауылға келгенімде, қарындасымның соншалықты тез өсіп, өзгеріп кеткені қатты таңырқатты.Кеше ғана жолда келе жатқанымда оны көз..
© Сайын Мұратбеков
Махаббат
Соңғы кезде ата-анасы мен Әсияның арасы суынып кетті. Әсіресе, әкесі Отар қызын отырса, тұрса ала көзімен атып жақтырмайды. Ал Әсия болса жат..
© Сайын Мұратбеков
Қысқы кеш
Қыс түсердің алдында салынған жаңа қора үлкен дөңнің үстінде. Ойдағы ауыл орталығы бұл жерден алақандағыдай анық көрінеді. Мал қораның түнгі..
© Сайын Мұратбеков