Бөлім: «Өлеңдер»
Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
ӘКЕНІ АҢСАУ немесе әкесіз өскен ұлдың арманы
Әке, сізді.. сыртыңнан бір көруге...Дүниемді түгел құрбан етейін,Ең жоғарғы ақыны да төлейін.Бүйрек, бауыр, жүрегім мен тәнімді -Сол бір сәттік бақыт..
© Гүлмекен Қасенбай
Жоқтау
Апам-ау кеткенің бе шыныменен?!Топыраққа көмілді ме суық денең."Рақмет, айналайын!" - деп анама,Айтатын оянушы-ем сөздеріңнен.Мәпелеп жас баладай..
© Гүлмекен Қасенбай
Орамал - ең үлкен сый
Орамал - ең үлкен сый мұсылманға,Ұсынса біреу оны тастай салма.Аналар ақ сезімін білдіретін -Кестелеп, шашақ салып орамалға.Орамал - белгісі еді..
© Гүлмекен Қасенбай
Пайғамбарды сағынғанда
Я, РасулуЛлаһ!Сізді сағындым!Арманым бір көру, жүзіңді лағыл нұр.Мейірімге шөлдесем Өзіңді ойладым,Қатыгез қоғамда қиналса жаным бір.Шіркін-ай..
© Гүлмекен Қасенбай
Мұсылман - періште емес!
Мұсылман - періште емес,Иманды жай адам.Нәпсі мен шайтаны,Күні-түн азғырған.Сонда да жеңілмей,Қаншасы келеді.Иманның бал дәмін,Олар шын..
© Гүлмекен Қасенбай
Мейірімге мұқтаж заман-ай!
Мейірімге мұқтажбыз-ау бәріміз,Үлкен-кіші, жасымыз да кәріміз.Жанашырлық, қамқор пейіл жетпейді,Ниетіміз кеткен бе әлде тарылып?Енеге келіні..
© Гүлмекен Қасенбай
Анамның көзі бар менде
Күннен де жарық, мейірлі анамның көзі,Жаныма майдай жағады еркелеткені.Анамдай мені уайымдап, жаны күйетін,Таба алмаспын-ау адамды адал..
© Гүлмекен Қасенбай
Жұбайлар жыры
Ерік:Жиырма жаста кездестім де өзіңмен,Көз айырмай қарап қалдым көзіңнен.Бірден сездім "менің жарым осы" - деп,Алғаш рет ғашықтықты сездім..
© Гүлмекен Қасенбай
Арыс жағасында
Өзіңмен АрыстыңБойында таныстымЖайнаған гүлдей құрбым сенЖағада тұрдың сенҚайырмасы:Жаз еді күлкің деҚайдасың бұл күнде?Сені іздеп арманымСыр бойын..
© Шәмші Қалдаяқов
Ақ ерке - ақ Жайық
Арманым саған ауғанСамал соқса жағалауданЖүректе тербетілгенАқ ЖайығымАқ еркемАңсаған ән өлкемЖаным-ау дара туғанАғыстардан жаратылғанЖайықтың..
© Шәмші Қалдаяқов
Ақ сұнқарым
Есімде гүл терген кез көктемедеЕсті қыз ер жігітті шет көре ме?!Қапысыз, қайырылмастай, құлай сүйсеңҚұрбыжан құр бекерге өкпелеме!Қайырмасы:Батырым ..
© Шәмші Қалдаяқов
Дүнген қызы
Түндей тұнық көздеріңнің қарасыҚосылардай қастарыңның арасыЖалт қарасам, жалын атқан таңмен таласыпҚайырмасы:Қиял қанша ертеді елесДүнген қызы..
© Шәмші Қалдаяқов
Еркежан
Жанымды толқын болып тербеп едіңАлдымда ақ ботадай еркеледіңАлқынып жете алмадым сағым қуыпЖасқанып жар ниетін бермеп едіңҚайырмасы:Жалын атқан жас..
© Шәмші Қалдаяқов
Кешікпей келем деп ең
Аңсаған арманым сияқтаныпАй туып келеді қияқтаныпЖол жаққа қараймынСен жоқсың арайлымКешікпей келем деп еңМен тұрмын елеңдеуменҚайтейін кіналап бұған..
© Шәмші Қалдаяқов
Мойынқұмда
Мойынқұмда ел жайлауыЕл жайлауы көк шалғынХат тауы мен Жамбыл тауыКең жайлауы достардыңҚайырмасы:МойынқұмдаМойынқұмдаМойынқұмда жайлауымДостарымның..
© Шәмші Қалдаяқов
Сағынышым менің
Сен жанымда жүрсеңСен жадырап күлсеңБақыттымын мәңгі, асыл арманымЖаутаңдаған көздеСәуле ойнаған кездеШаттығымды елден жасыра..
© Шәмші Қалдаяқов
Сыр сұлуы
Жайраңдап жазда ағатын едіЕсімде қайран Сыр сұлуТаңертең сонда баратын едіТолқынға құмар бир сұлуҚайырмасы:Аңсатса Сыр өңіріӘн тербер..
© Шәмші Қалдаяқов
Бәрінен де сен сұлу
Жаз күнінде жайнағанМасатыдай жер сұлу.Аққу, қаздар тойлағанАйдын шалқар көл сұлу.Қайырмасы:Өзгеден де ең сұлу,Өмірлік дос тең сұлу.Өзім сүйіп..
© Шәмші Қалдаяқов
Ақ бантик
Балауса қыз едің бір кездеШашыңа ақ бантик байлағанӨзгеріп кетіпсің бұл күндеКөркіңе көз тастап ойланамҚайырмасы:Нұрлы бейнең қандай жарқынАрманысың..
© Шәмші Қалдаяқов
Менің Қазақстаным
Алтын күн аспаныАлтын дән даласыДуманды бастадыДалама қарашыКең екен Жер дегенЖерге дән шықты ғойДән егіп, терлегенҚазағым мықты ғойҚайырмасы:Менің..
© Шәмші Қалдаяқов
Ақ маңдайлым
Көк майса Алатаудың бөктерінде,Гүл тердік жастық шақтың көктемінде.Алдымнан арманымдай жарқ етіп ең,Қолымды жеткізгендей көкте..
© Шәмші Қалдаяқов
Қайдасың
Сол бір кез есімдеЖағасы бұлақтыңАйлы жаз кешіндеСырласқан ұзақ түнСүйкімді бейнеңдіЖүректе сақтадымАрманым, сол жерденСен едің тапқанымТағы да сол..
© Шәмші Қалдаяқов
Қайықта
Болсақтағы жаңа танысЖүзсек те алғаш қайықтаҰшқыр қиял кетті-ау алысБұйырмашы айыпқаСамал болар толғандырғанАйдын шалқар көл бетінСәулем, мені..
© Шәмші Қалдаяқов
Қуаныш вальсі
Жадырап жанымызЖарасып әнімізБолашақ бүгіннен басталғандайНұр құйып көңілгеЖол сілтеп өміргеАрман тұр асқақтап асқар таудайҚайырмасы:А-а-ай..
© Шәмші Қалдаяқов
Қыз сағынышы
Шыға келсең алдымнанКүліп тағы атпас едіЖадырап үміт таңы-айТамылжыған сыры молАйлы түнде сүйген жүрекҚалайша ұмытады сүйген жарҚайырмасы:Сыбырлайды..
© Шәмші Қалдаяқов