Қазақстандағы төлемдер мен аударымдар: жүйе қалай жұмыс істейді және қазір қандай өзгерістер жүріп жатыр

Ақша аударған кезде не болады?

Қолма-қол ақшасыз кез келген төлем – жай ғана «ақша жіберу» емес. Шын мәнінде, мұндай операцияға бірден бірнеше тарап қатысады.

Біз аударымның бірден жеткеніне, терминалдың дыбыс бергеніне немесе қосымшада жасыл белгішенің пайда болғанына үйреніп қалдық. Алайда осы қарапайым көріністің артында күн сайын еліміз бойынша миллиондаған операцияның орындалуын қамтамасыз ететін күрделі жүйе жатыр. Оған банктер, процессингтік орталықтар, төлем ұйымдары, ұлттық төлем инфрақұрылымы және қауіпсіздік ережелері кіреді.

Мысалы, адам банк картасымен кофе үшін төлем жасағанда немесе мобильді қосымша арқылы досына ақша аударғанда, сұраныс алдымен жіберушінің банкі арқылы өтеді. Кейін ақпарат төлем жүйесіне немесе банкаралық инфрақұрылымға жіберіліп, онда деректердің дұрыстығы, қаражаттың жеткіліктілігі, шектеулер мен операцияның қауіпсіздігі тексеріледі. Осыдан кейін сұраныс алушының банкіне түседі және тек содан соң ғана қаражат шотта көрініс табады.

Қазіргі уақытта бұл жүйе соңғы жылдардағы ең маңызды жаңару кезеңдерінің бірін бастан өткеруде. Қазақстанда лездік төлемдер мен аударымдардың жаңа тетіктері енгізіліп жатыр, банкаралық QR төлемдері дамып келеді, ал биометриялық сәйкестендіру қаржы қызметтерінің күнделікті бөлігіне айналуда.

Қазақстанда қолма-қол ақшасыз есеп айырысу инфрақұрылымының негізгі жұмысын Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Ұлттық төлем корпорациясы үйлестіреді. Ол ұлттық төлем жүйелерін дамытып, нарық қатысушыларымен өзара іс-қимыл жасап, төлемдер мен аударымдардың жаңа тетіктерін енгізеді.

Сонымен қатар халықаралық төлем жүйелері де маңызды рөл атқарады. Олардың қатарына Visa, Mastercard және China UnionPay жатады. Әсіресе халықаралық төлемдер мен шетелдегі сатып алулар кезінде банк карталары бойынша операциялар осы жүйелер арқылы жүзеге асырылады.

Бүгінде еліміз ішіндегі көптеген аударымдар ұлттық төлем инфрақұрылымы мен банктік сервистер арқылы тікелей жүзеге асырылады. Сондықтан әртүрлі банктер арасындағы аударымдардың өзі көбіне бірнеше секунд ішінде орындалады.