Бөлім: «Ертегілер»
Ертегі – фольклордың негізгі жанрларының бірі. Ертегі жанры – халық прозасының дамыған, көркемделген түрі, яғни фольклорлық көркем проза.
Еріншек мысық
Бұрынғы заманда бір еріншек мысық болыпты. Ол күн бойы ұйықтап, ұйқысы әбден қанғанда далаға шығады екен. Бір күні оны есік алдында жолдықтырған..
© Жәди Шәкенұлы
Бал арасы мен қара қоңыз
Ұшып бара жатқан бал арасы малдың жас тезегін домалатып бара жатқан бір топ қара қоңыздың:“Дайын тамақ табамыз,Үйімізге барамыз” – деген әнін естіп..
© Жәди Шәкенұлы
Қара нар мен ақ ешкі
Ерте, ерте, ертеде қара нар мен ақ ешкі дос болыпты.Қара нар болса қашанда жүктің ауырын таңдап көтеріп, ешкі досына көмектесуден жалықпайды екен...
© Жәди Шәкенұлы
Шырақ пен балауыз шам
Асылып тұрған шырақ терезе жақтауындағы балауыз шамды қағытып:– Балауыз шам – ау, мен тұрғанда босағадан сығалап неғып жүрсің?! – деп мырс етті...
© Жәди Шәкенұлы
Тауықтардың саудасы
Бір аулада бес мекиен мен бір әтеш бар еді де, олар шарбақ торда қамалып ұсталатын.Күндердің бірінде сары мойын мекиен ауыр күрсініп:– Біз..
© Жәди Шәкенұлы
Күн мен бұлт
Жер бетіне мейірлене шуақ төгіп тұрған күннің бетін бір мезет бұлт бүркеп алып:– Күн қанша шуақты болғанмен табақтай ғана, менің туырлықтай..
© Жәди Шәкенұлы
Доптың тағдыры
Әлемдік деңгейдегі аяқ доп бәсекелеріне қатынасқан ала доп қатты мақтаншақ болыпты. Ол сайыскерлер жағынан тебіліп, әуелегенде немесе қарсы жақтың..
© Жәди Шәкенұлы
Есек пен жираф
Ерте, ерте ертеде есек пен жираф дос болыпты. Ол кезде екеуінің бойы да бірдей екен. Таңертең екеуі екі бағытпен кетіп, тағам тауып келіп, кеште..
© Жәди Шәкенұлы
Тоқылдақтың тәубасы
Тоқылдақ бала күнінен өте тентек болған екен. Ағаштан ағашқа ұшып, ағаштың діңін тесіп, тоғайды шулатып маза бермеген соң, Сүлеймен патша оған:–..
© Жәди Шәкенұлы
Бұлақ пен теңіз
Тау қойнауынан секеңдеп шоршыған бұлақ: Менің атым ақ бұлақАға берем шапқылап. Мөлдір маржан шашамын,Жағалауға атқылап,–деп өзің әлемдегі теңдесі..
© Жәди Шәкенұлы
Құмырсқаның өнері
Бірнеше құмырысқаның жабылып өздерінен үлкен бір шырпыны сүйреп бара жатқанын көрген қарға олардан:– Ой, шүкімайттар, сендер мына шырпыны сүйреп..
© Жәди Шәкенұлы
Алма ағашы мен шынар
Бір аулада алма ағашы мен шынар қатар өсіп тұрыпты. Шынар сымбатты бойын мақтан етіп әр күні:– Бойым түзу шынармын,Биік көкке шығармын, – деп ән..
© Жәди Шәкенұлы
Жалқау күшік
Бұрын бір ақ күшік болыпты. Ол сондай жалқау екен. Қыл аяғы біреу-міреу келе жатса, мыңқ етіп те үріп қоймайды екен.Бір күні иесі көшіп бір жерге..
© Жәди Шәкенұлы
Дуал мен жапырақ
Көктем келіп, бар дала гүлдей бастапты. Қоршалған дуал ішіндегі теректер де әдемі жасыл жапырақ жайыпты. Күнге күйіп, жел мүжіген ескі дуалдың..
© Жәди Шәкенұлы
Құлын мен күшік
Еркештің үйінің ала биесі бір әдемі ала құлын туды. Сол күні ақ төс қара қаншықтың күшіктері де бауырын көтеріп, көзін ашқан еді.Ақтөстен туған..
© Жәди Шәкенұлы
Құмырсқаның суға ағуы
Көктемде су тасып, құмырысқаның илеуін бұзып кетеді. Суға аққан құмырысқаралдың біреуі ағашқа жармасып, біреуі шөпке жармасып аман қалады. Бірақ..
© Жәди Шәкенұлы
Қаз бен қарға
Жұрттың бәрі қазды мақтап:– Қаз аспанда да ұшады, жерде де жүре алады, суда да жүзеді, – дейді. Мұны естіген қара қарға:– Ғақ, ғақ, оның несі..
© Жәди Шәкенұлы
Сауысқанның қызғанышы
Қырғауылдың әдемі қауырсындарын көрген сауысқан:– Шіркін, менің қанат құйрығым қырғауылдікіндей болса ғой, – деп үнемі армандайды екен. Ол кезде..
© Жәди Шәкенұлы
Қасқа сиыр мен ақ ит
Күндердің күнінде қасқа сиыр арт жағына келген ақ иттің күшігін теуіп жібереді. Ауыз мұрны қан болған күшік енесіне жылап келеді. Енесі оған:–..
© Жәди Шәкенұлы
Балапан қарға
Қарғаның балапаны жазғытұрым дүниеге келгендіктен, күн ысып шілде болғанда, жүні әбден жетіліпті. Күннің ыстығына шыдамаған ол үнемі:Өзі қарай, өзі..
© Жәди Шәкенұлы
ШЫБЫН МЕН КӨБЕЛЕК
Терезенің алдында отырған Шыбын үйдің іргесіндегі гүлге кеп қонған Көбелекті көріп қалды да, айқай салды.– Ыз-ыз! Көбелек, мұнда не істеп..
© Сейітқұл Оспанов
КІЛТ ПЕН ҚҰЛЫП
Бір күні Кілт құлыпқа былай деп мақтанды:– Менің өмірім рақат, күндіз иемнің қалтасында жүремін. Түнде жып-жылы бөлмеде шегеде ілулі тұрамын.Ал сен..
© Сейітқұл Оспанов
ҚҰЙЫН МЕН ЖЕЛ
Құйын сарайдың артынан шаңдатып шыға келді де, талдың түбінде тып-тыныш демалып жатқан Желге былай деді:– Міне, мені көрдің бе, жаздың ыстығында да..
© Сейітқұл Оспанов
АРҚАН МЕН ҚАЗЫҚ
Арқан мен қазық әлімсақтан дос еді. Олар ашық қорада, күннің астында жұптары жазылмай, тату-тәтті бірге тұратын. Бір күні екеуі ренжісіп қалды.– Әй..
© Сейітқұл Оспанов
КІЛЕМ МЕН КИІЗ
Төрде ілулі тұрған Кілем терезеден сыртқа сұқтана қарады да, өз-өзінен сықылықтап күліп жіберді.– Қандай тамаша! Қандай ғажап!Еденде жатқан Киіз..
© Сейітқұл Оспанов