16.02.2026
  74


КҮН САЙЫН БІЗ АҚЫМАҚТАНЫП БАРА ЖАТЫРМЫЗ БА?

XXI гасырда , бір куннін ішинде біз еткен гасыр адамы айлар бойы, тіпті жылдар бойы кабылдайтын акпарат келемін


тутынамыз. Акпарат атыны токтаусыз,


жылдам эрі шексіз. Бул кубылыс калай


калыптасты жене онын адам санасына


асерІ кандай?


 


Сарапшылардың айтуынша, әлеуметтік желілерді белсенді қолданатын адам күніне орта есеппен 2–4 сағат экран алдында өткізеді. Ал кей зерттеулерде бұл көрсеткіш 6–7 сағатқа дейін жетеді.


Нейропсихологтардың зерттеулеріне сәйкес, үздіксіз қысқа форматтағы контент (қысқа видеолар, тез ауысатын кадрлар, қысқа мәтіндер) мидың тек жылдам реакцияға жауап беретін бөлігін белсендіреді. Ал терең талдау, ұзақ шоғырлану, логикалық байланыс орнату қабілеттері сирек қолданылады.



Соның салдарынан:


 



  • Зейін қою уақыты қысқарады.
  • Күрделі мәтінді ұзақ оқу қиынға соғады.
  • Ақпарат есте тұрақты сақталмайды.
  • Дайын пікірлерге тәуелділік артады.

 


 


Ми «терең ойлау режимінен» «сканерлеу режиміне» көшеді. Яғни біз ақпаратты толық түсінбей, тек көз жүгіртіп, тез бағалап, әрі қарай өтеміз.


 


Ең қауіптісі - адамның өз ойымен жалғыз қалуға қабілетінің әлсіреуі. Тыныштықта ми ақпаратты жүйелейді, ішкі диалог жүреді, идеялар пайда болады. Бірақ қазіргі заманда тыныштық сирек кездеседі. Кез келген бос сәтте біз телефонға үңілеміз.Гаджет мазасыздықтан құтқаратын құрал сияқты көрінеді. Алайда шын мәнінде ол тек ішкі ойлармен бетпе-бет келуді кейінге қалдырады.Бұл - жеке адамның әлсіздігі емес. Бұл - тұтас цифрлық мәдениеттің салдары.


 


Сонымен, біз шынымен ақымақ болып бара жатырмыз ба?


 


Жоқ. Адам миы бұрынғыдай қуатты, икемді және қабілетті. Бірақ біз оны терең ойлау үшін емес, жылдам тұтыну үшін қолдана бастадық.


 


Мәселе ақпаратта емес, оны басқаруда.


Мәселе телефонда емес, біздегі дағдыда.


 


Егер біз саналы түрде ақпаратты шектеп, тыныштыққа уақыт бөлсек, кітап оқып, ұзақ ойлануға мүмкіндік берсек - ойлау қабілетіміз қайта күшейеді.


 


Өйткені шынайы ой - шудың ішінде емес, тыныштықта туады.


 


Ал таңдау - өз қолымызда.




Әлеуметтік желілерде бөлісіңіз:
Facebook | VK | WhatsApp | Telegram | Twitter

Пікір жазу