Гормоналды сигналдардың мембрана рецепторларына арқылы тасымалдануы. Биология, 11 сынып, презентация.

Сабақтың мақсаты:

Эндокриндік бездер және олардан бөлінетін гормондар түрлерін біледі

Гормондардың химиялық табиғатын ажырата алады.

Гормондардың әрекет ету механизмін сипаттай алады.

Бағалау критерийі

Гормондар дегеніміз не екенін біледі және түсінеді

Гормондар әсерінің механизмін талдайды және түсіндіреді

Жасушаға енуі мүмкін/ене алмайтын гормондар әсерінің негізгі механизмдерін түсіндіре алады

Сиқырлы конверт

Термин сөздер

1.Гормон дегеніміз

2. Сыртқы секреция бездері дегеніміз

3. Сыртқы секреция бездерінің өнімі

4. Сыртқы секреция бездері дегеніміз

5. Ішкі секреция бездері дегеніміз

6. Ішкі секреция бездерінің өнімі

7.Стероидты гормон

8. Май қышқылдары гормоны

9. Аминқышқылы гормоны

10. Пептидті және нәруызды гормон

Гипоталамус

Кортиколиберин

Гипофиздің алдыңғы бөлімі

Адренокортикотропты гормон (АКТГ)

Бүйрекүсті безінің қыртыс қабаты

Кортизол

Бауыр

Глюкоза →→→→→→Гликоген

0,1 мкг

1,0 мкг

40 мкг

5600 мкг

Модель жасау

(түрлі-түсті қағаздан, ермексаз, пенопласт, жіп т.б)

Адреналин гормонының механизмінің үлгісі. №1

Адреналин гормонының механизмінің үлгісі. №2

Стероидты гормондар механизмінің үлгісі. №1

Стероидты гормондар механизмінің үлгісі. № 2

Оқушылар түсіндіруі үшін:

Мысалы, арнайы терминологияға мынандай терминдер енуі тиіс: байланыстырушы үлескі, рецепторлық молекулалар, ерігіштік, циклдік АМФ, екіншілік мессенджерлер, ген әсері, транскрипция факторлары, аРНҚ, нәруыз синтезі т.б.

«Айқыш нөл» тапсырмасы

Тапсырма сұрақтары

1. цАМФ-клетка ішінде бесаспап медиаторға жатады және сол клеткада көптеген негізгі реакциялардың жылдамдығын реттейді және көптеген гормондардың клеткаға әсер етуінің күрделі механизміндегі молекулалық делдал

2. Гормондар клеткадағы биохимиялық реакцияларды алғашқы реттегіштер

3. Рецепторлар-гормондарды байланыстыра алатын көмірсулар

4. Қанмен бірге келген адреналин нысана-клеткалардың үстіңгі сырт жағында өзінің рецепторымен қосылады. Бұл жағдай мембранада аденилатциклаза ферментін активтендіреді және клетка ішінде цАМФ деңгейін көтереді

5. Белоктық, пептидтік гормондармен мен аминқышқылдың туындылары болып табылатын гормондардың гидрофобты қасиеті бар

Тапсырма сұрақтарының жалғасы

6. Адреналин гормонының бөліну нәтижесінде гликоген ыдырап бөлінеді де, глюкоза қажетті мөлшерде қанға бөлініп шығады

7. Стероидты гормондар гидрофильді болады

8. Стероидты гормондардың рецепторлары клетка ішінде-цитоплазмада орналасқан. Нысана-клеткамен кездескен кезде өзінің май еріткіштігіне және шағын мөлшеріне сәйкес стероидты гормондар цитоплазма мембранасы арқылы өтіп кетеді

9. Ядроға енген стероидты гормон-рецептор жиынтығы хроматиннің арнайы бөлігімен байланысады және белгілі гендер транскрипциясының жылдамдығын өзгертеді.

Жауабы:

“Айқыш – нөл”

Рефлексия

Рефлексия