Беттік аудан мөлшерінің көлемге қатынасының диффузия жылдамдығына әсері. Биология, 10 сынып, сабақ жоспары.

Сабақ:

Мектеп: ХББ НЗМ Атырау қаласы

Күні:

Мұғалімнің аты-жөні: Таугистауова З.С

Сынып: 10 сынып ЖМБ

Қатыспағандар:

Тақырыбы

Беттік аудан мөлшерінің көлемге қатынасының диффузия жылдамдығына әсері.

Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары

10.1.3.2 беттік аудан мөлшерінің көлемге қатынасының мәнін есептеу және олардың заттарды тасымалдауға қатысты маңызын түсіндіру

 Сабақтың мақсаттары

Оқушылар:

• жасуша мембранасы арқылы пассивті тасымалдаудың түрлері мен процестерін сипаттайды;
• заттардың жасушаға түсуін және диффузия арқылы жасушадан шығуын түсіндіре алады;
• беттік аудан мөлшерінің көлемге қатынасының мәнін есептей алады және олардың заттарды тасымалдауға қатысты маңызын түсіндіре алады;

 Бағалау критерийлері

• Берілген екі жануардың беттік аудан мөлшерін және көлемін дұрыс есептейді
• Ол осы екі жануарлардың зат тасымалдауы туралы дұрыс тұжырым жасайды.

 Тілдік мақсат

Пәндік лексика және терминология:

Диалог құруға/жазылымға қажетті сөздер топтамасы

1. Егер заттардың градиент концентрациясын төмендетсе, ...

2. X диффузия / жеңілдетілген диффузия арқылы жылжытылады.

3. Пассивті тасымалдау, энергетикалық ...

4. Заттар концентрация градиенті бойымен қозғалады, егер..

5. Ағза көлемі үлкен болған сайын, …

Ағза көлемі кіші болған сайын, …

Құндылықтарды дарыту

академиялық адалдық, бірлік пен топтық жұмыс, жауапкершілік, көшбасшылық.

 Пәнаралық байланыс

Химия – оңай тасымалданатын элементтер, математика – көлемге қатысты есептеулер, физика – диффузия процесі

АКТ қолдану дағдылары

Ғаламтордан алынған қосымша ақпарттармен жұмыс

Бастапқы білім

Қоректену 9 сынып. Тыныс алу 8 сынып.

Сабақтың барысы

Сабақ кезеңдегі әс-әрекеттер

• Сәлемдесу . 2. Сабаққа кіріспе

Жұптық жұмыс:

http://www.dpva.info/guide/guidetricks/surfacetovolumeratio/

осы сайттағы материалды оқып, танысады. Талқылап, сұрақтар дайындайды.

• Сабақтын тақырыбын ашу.Тақтада ыстық кездедегі толық адам мен арық адамның суреттері көрсетіледі. Оқушыларға сұрақ: Осы адамдардың қайсысына жазда жүгіру қиын. Неге?
• Тақырыпты ашу: «Беттік аудан мөлшерінің көлемге қатынасының диффузия жылдамдығына әсері»

Мұғалімнің түсіндірмесі:

(Т) Оқушыларға бірнеше шаршы (кубик) беріледі.

Тапсырма 2. Дифференциация қолдану.

Елестетіңіз. Бір шаршының ішінде бір адам бар. Оның үйін желдету үшін, 6 терезе қолдануға мүмкіндігі бар. Ал енді екінші шаршыны жанастырыңыз. Енді ол адамның үйін желдетуге мүмкіндік беретін терезесін санаңыз. Қалған шаршыларды да жанастырып, үлкен шаршы құрастырыңыз. Әр адамның терезесін желдету мүмкіндігін бағалаңыз.

Бұны қалай бағалауға болады?

Деңгейі төмен оқушылар үшін: Әрбір көлемнің біреуі «кішкентай адам» екендігін елестетіп көріңіз, ал бет бірлігі - бұл кішкентай адам тыныс ала алатын терезе. Сонда:

• Текшеде 6 жағы бар - бұл бір кішкентай адамның 6 терезесі бар және оның толық тыныс алуына ешқандай кедергі жоқ. Енді екінші шаршыны салыңыз. Енді 2 шаршыда екі адам бар, сонда 10 терезе қалады, яғни әрқайсысы үшін 5.

- Енді 4 шаршыны жинақтаңыз. 4 адам, 16 терезе бар, әрқайсысында 4 терезе бар. Екінші қабатты, яғни 2 × 2 × 2 суперкубені жасаңыз, содан кейін 8 адам, барлығы 24 терезе, әрқайсысы үшін 3 терезеден келеді. Сіз өз бөлмелерін желдету адамдарға қиындық тудырады деп ойлайсыз ба?

Адамдардың тыныс алуыда қиын, әрі бөлмесін желдету де қиын екенін байқайсыз ба?

Деңгейі жоғары оқушылар үшін:

Егер текше жағы а болса, онда

текше көлемі а3-ге тең болады, бір жағының ауданы тиісінше a2, алты жағының ауданы (яғни текшенің беті) 6а2 болып табылады. Есептеңіздер:

Біз не көреміз? Текше мөлшері (жасыл сызық) өсіп келе жатқанда, оның беті (сары сызық) біртіндеп өседі (6-дан 216-ға дейін). Ал шаршының көлемі (көк сызық) та өседі (1-ден 216-ға дейін). Барлығы өседі, бірақ көлемі бетіне қарағанда тезірек өседі. Мұны беткі қабатқа қатынасын көрсететін қызыл сызықпен тексеруге болады: көлемнің бірлігіне ең кіші текше үшін алты бірлік, ең үлкен текше үшін тек біреуі бар.

Бұны қалай бағалауға болады? Әрбір көлемнің біреуі «кішкентай адам» екендігін елестетіп көріңіз, ал бет бірлігі - бұл кішкентай адам тыныс ала алатын терезе. Содан кейін

• бір адам 1 текшеде 1 жақ қабырғасымен жерге жанасып тұрады және ол 6 терезе арқылы тыныс ала алады;

• 8 адам екі жақ қабырғасымен (1 –текшеге және жерге) жанасады және 24 терезе арқылы тыныс алады (әрқайсысына 3 терезеден келеді);

• 27 текшедегі адамдар үш жақ қабырғасымен басқа текшелерге жанасып тұрады және 54 терезе арқылы тыныс алады (әрқайсысына 2 терезе келеді);

Қорытындылау:

• Адамдардың тыныс алуда қиын әрі қиын екенін байқайсыз ба?
• Қандай өзгеріс байқадыңыздар? Терезе саны азайды ма, көбейді ме?
• Қандай қорытындыға келдіңіздер

(Жж) (Ж) (Қ) Тапсырма: Беттік ауданның көлемге қатынасының биологиялық обьектілер үшін маңыздылығы туралы ресурсты оқиды. Оқушылар тірі ағзалар үшін алынған деректердің негізінде беттік ауданның көлемге қатынасының маңызын тұжырымдайды.

Беттік аудан мөлшерінің көлемге қатынасының диффузия жылдамдығына қатысты әсері. Эритроциттердің беттік ауданының көлемге қатынасының маңызы.

Сыныппен бірге жартылай өткігіш мембрана арқылы заттардың әртүрлі тасымалдану түрлерін талқылау:

• Қарапайым диффузия
• Жеңілдетілген диффузия
• Осмос
• Белсенді тасымал

Кері байланыс:

« Кері байланыс пирамидасы»

Үй тапсырмасы:

Практикалық жұмыстың сұрақтарына жауап беру.

Қосымша ақпарат

Дифференциация – сіз қосымша қолдау көрсетуді қалай жоспарлап отырсыз? Қабілетті оқушыларға қандай тапсырма беруді жоспарлайсыз?

Бағалау - сіз оқушылар білімін қалай тексеруді жоспарлап отырсыз?

Пәнаралық байланыстарДенсаулық сақтау және қауіпсіздік қағидаларын орындау

Байланыс АКТ

Мәндер байланысы

Әрбір оқушымен жеке жұмыс жасау, яғни орындау барысында әрбір оқушының әс-әрекетіне мән беру, талқылау. Кейбір оқушылар аса қабілетті болулары мүмкі, кейбіреулеріне қарағанда; жұпта, топта жұмыс жасау қиындық туғанда бір-біріне қолдау жасауға мүмкіндік береді.

Оқушылардың қабілеттері олар жұмыс олар жұмыс орындау барысында бақыланып, үнемі бағаланады және сұрақтар қою арқылы тереңдетіледі. Оқушылар жеке жұмыста кесте толтырады және өзара бағалау жүргізіледі.

Сергіту сәттері мен партада дұрыс отыру ережелері, ноутбупен, қосымша материалмен, ғаламтормен жұмыс жасауда қауіпсіздік техникасының ережелерін сақтау ескертіледі.

Рефлексия

Сабақ мақсаттары/оқу мақсаттары шындыққа негізделген болды ма? Оқушылар бүгін нені үйренді? Сыныпта қандай атмосфера болды? Мен жүргізген дифференция іске асты ма? Мен уақытқа сәйкес жұмыс істедім бе?

Сабақ жоспарынан қандай ауытқулар болды және неліктен?

Жалпы бағалау

Сабақтың қандай екі аспектісі ең табысты (сабақ беру мен оқытуды қарастырыңыз)?

1:

2:

Қандай екі мезет сабақты жақсарта алар еді (сабақ беру мен оқытуды қарастырыңыз)?

1:

2:

Мен сабақтан топ пен жекелеген адамдар туралы маған келесі сабаққа дайындалуға көмек беретіндей не білдім?