👈 қаріп өлшемі 👉

Өлшемдердің метрлік жүйесі


Өлшемнің метрлік жүйесі. Халықаралық бірліктер жүйесі. Өлшеулер мен есептеулер дәлдігі. Өте үлкен және өте кіші сандарды ықшамдап жазу.

Пән мұғалімі: Оңғарбай Ж.

Өлшемнің метрлік жүйесі

1793 жылы Францияда өткен Конвенцияда «Өлшемдердің метрлік жүйесін» енгізу туралы аса маңызды шешім қабылданды.

Кейінірек 1875 жылыкөптеген елдер осы метрлік жүйесін қабылдады.

Осының негізінде Халықаралық бірліктер жүйесі (ХБЖ) 1960 жылы жасалды. Қысқаша SI (французша Systeme International)

Халықаралық бірліктер жүйесі

Халықаралық бірліктер жүйесі (ХБЖ)

Халықаралық бірліктер жүйесі (ХБЖ), 1875 жылы қабылданған негізгі жеті (метр, килограмм, секунд, ампер, кельвин, моль, кандела) және екі қосымша (радиан және стерадиан) бірліктерден құралады.

Метр (м) — жарықтың вакуумде 1/299 792 458 с уақытта жүріп өтетін жолы.

Килограмм (кг) — халықаралық масса прототипінің массасына тең шама. (платино-ириди цилиндрі, Севре қаласында, Париж маңында халықаралық бюрода сақтаулы).

Секунда (с)— цезии 133 атомының негізгі күйдегі өте жұқа деңгейлеріндегі сәуле шығарудың 9 192 631 770 периодына тең уақыт.

Ампер (А) —вакуумдағы параллель орналасқан, ара қашықтығы шексіз ұзындықтағы, өте жіңішке түзу өткізгіштен жүретін ток мөлшері. Кельвин (К) —судың үштік нүктесінің термодинамикалық температурасының 1/273,16 бөлігі.

Моль (моль) —12С нуклидінің 0,012 кг массасындағы зат мөлшеріне тең шама.

Кандела (кд) — Жиілігі 540.1012 Гц монохромат жарықтың белгібі бағыттағы түсіретін күші. Жарық күшінің энергетикалық шамасы 1/683 Вт/орт болады.

Физикалық шамаларды өлшеу

Физикалық құбылыстарды, физикалық шамаларды өлшеген кезде өлшеудің дәлдігі аса маңызды орын алады.

Аспаптардың көмегімен дұрыс орындалған өлшеулердің ең үлкен қателігі аспап бөлігі құнының жартысына тең.

Физикада өлшеудің тура және жанама тәсілдері қолданылады. Тура тәсілде физикалық шаманың мәні тікелей құралдың көрсетуімен анықталады.

Көптеген жағдайларда өлшеуді тура тәсілмен анықтай алмайсың, сол кезде жанама тәсілді қолдану керек. Мысалы, көлемді есептеу үшін үш қабырғаның ұзындығын алу керек.

Өте үлкен және өте кіші сандарды ықшамдап жазу.

10n*10m=10n+m

10n:10m=10n-m

10n көбейткіштерін пайдаланып, берілген сандарды ықшамдап жазу “сандарды стандарт түрінде жазу” деп аталады.

х=a*10n

у=b*10m

х*у=a*b*10n+m

х:у=a:b*10n-m

Топпен орындалатын тапсырмалар:

N1

N2

Суреттегі секундомердің бөлік құнын анықтаңыздар. Осы сағатпен уақытты қандай дәлдікпен анықтауға болады.

Үй жұмысы:

Оқулықпен жұмыс, 10-12 тақырыпты қайталап мазмұндау.

4-жаттығу 5-10, есептер 46-48 есептер, 15 бет.

Назарларыңызға рахмет!


Құрметті оқырман! Файлдарды күтпестен жүктеу үшін біздің сайтта тіркелуге кеңес береміз! Тіркелгеннен кейін сіз біздің сайттан файлдарды жүктеп қана қоймай, сайтқа ақпарат қоса аласыз! Сайтқа қосылыңыз, өкінбейсіз! Тіркелу
Толық нұсқасын 30 секундтан кейін жүктей аласыз!!!


Кейінірек оқу үшін сақтап қойыңыз:


Қарап көріңіз 👇



Жаңалықтар:
» Қазақстандағы жеңілдетілген автокөлік несиелері: Автосалондар қосымша қызмет алуға мәжбүрлейді 20.05.2022
» 220-дан астам адам арыз жазған: Алматыда Qnet қаржылық пирамидасына қатысты қылмыстық тергеу басталды 18.05.2022
» Мектепте оқушы зорланды: мектеп директоры мен мұғалімдері соттала ма? 18.05.2022

Пікір жазу



Келесі мақала, жүктелуде...
Біз cookie файлдарын пайдаланамыз!
Біздің сайтты пайдалануды жалғастыра отырып, сіз сайттың дұрыс жұмыс істеуін қамтамасыз ететін cookie файлдарын өңдеуге келісім бересіз. Cookie файл деген не?
Жақсы