Элементар бөлшектер. Физика, 9 сынып, дидактикалық материал.

Есеп №1

(a) Кестеде кейбір бөлшектер туралы ақпарат берерілген.

Кестені толықтырыңыз.

[7]

(b) Кестедегі әр бөлшектің антибөлшегі бар.

(i) барион бөлшегінің бір еуіне және соған сәйкес келетін антибөлшегіне мысал келтіріңіз.

бөлшек .............................................................................................................................................

антибөлшек .....................................................................................................................................

[1]

(ii) антибарионның кварктік құрылымын сипаттаңыз.

.................................................................................................................................................................................................................................................................................................................[1]

Есеп №2

1961 жылы Мюррей Гелл-Манн жаңа бөлшектің омега (Ω) минус бар екендігін болжаған. Нәтижесінде ол 1964 жылы табылған.

Бұл кезде кварк моделі үш бөлшектен тұрған. Олардың қасиетттері төмендегі кестеде көрсетілген.

(а) Заряды +2/3 деген нені білдіреді? Түсіндіріңіз.

...........................................................................................................................................................

[1]

(b) бөлшегінің болжалды массасы мен зарядын анықтаңыз

[2]

(с) 4 MeV/c² шамасын кг айналдырыңыз

[3]

Есеп №3

Пион радиотерапиясы мидың ісіктерін емдеуде жиі қолданылады. Пиондар қысқа мерзімді субатомдық бөлшектер болып табылады және мезон деп аталатын топқа жатады.

(a) Төмендегі кестеде кейбір кварктар мен олардың заряды көрсетілген.

Төмендегі тізімде π ⁺ пионға сәйкес келуі мүмкін комбинацияны анықтаңыз.

[1]

(b) Пион массасы 0,14 ГэВ/с² құрайды. Килограмдағы пионның массасын есептеңіз.

[3]

Есеп №4

Кестедегі барлық сәйкес келетін ұяшықтарды белгілеп, келесі бөлшектердің әрқайсысын жіктеңіз.

[3]

Есеп №5

(а) Белгілі бір жағдайда бөлшектер (π +) және оның антибөлшек (π-) шығарылады. Олардың қасиеттер кестесін толтырыңыз.

[3]

(b ) π + бөлшегіне сәйкес келетінін анықтаңыз.

мезон барон лептон

[1]

Есеп №6

β^- ыдырау теңдеуі келесідей жазылуы мүмкін:

(і) теңдеуде көрсетілген әрбір бөлшектің атауын жазыңыз немесе кварк арқылы сипаттаңыз

n ...............................................................................................................................................

p ...............................................................................................................................................

β ...............................................................................................................................................

...............................................................................................................................................

[2]

(іі) β⁺ ыдырау теңдеуін жазыңыз:

[2]