Қытайлықтар мен еуропалықтардың теңіз саяхаттарының айырмашылығы неде? Дүние жүзі тарихы, 6 сынып, қосымша материал.

 МҰҒАЛІМГЕ АРНАЛҒАН ӘДІСТЕМЕЛІК НҰСҚАУЛАРЫ

  6 СЫНЫП, САБАҚ 6.22.2

 VIII бөлім: Сауда, қолөнер және әлемді игеру

 Сабақ тақырыбы: Қытайлықтар мен еуропалықтардың теңіз саяхаттарының айырмашылығы неде?

 Оқу мақсаты:

 6.4.1.2 - ортағасырлардағы халықаралық сауда мен саяхаттардың рөлін түсіндіру;

 6.2.4.3 - картада XV-XVI ғасырлардағы саяхатшылардың негізгі бағыт-бағдарларын белгілей отырып, Ұлы географиялық ашылулардың адамдардың әлем туралы түсінігіне ықпалын анықтау

 Тарихи концепт: маңыздылық

Сабақ тақырыбына қатысты қосымша теориялық матреиалдар

 Чжэн Хеның теңіз экспедициялары (1371-1435 жж.)Тапсырма 1. Негізгі хронологиялық және статистикалық ақпараттардың мәтінін қысқаша түсіндіріп жазыңыз.

 Чжэн Хэның саяхаттары 1405-1433 жылдары Оңтүстік-Шығыс Азия мен Үнді мұхитына бағытталғын Қытай флотының жасаған жеті рейсі. Бұл Мин әулиетінің Чжу Ди мен Чжу Чжаньцзи императорлары тұсында орын алды.

 Туған кезде болашақ адмиралға Ма Хэ деген есім берілді. Ол Дяньчи көлінің оңтүстік жағалауында орналасқан Куньян ауданы Хэдай ауылында дүниеге келді. Маның отбасы Моңғолия билігі кезінде Қытайға Орталық Азиядан келген сэму деп аталатын тайпасының мүшесі болған. Сәму тайпасының өкілдері Юань империясының мемлекеттік аппаратында түрлі лауазымдарға ие болды. Ма Хэның ата-анасы туралы көп мәлімет сақталмаған. Болашақ теңізшінің әкесі Ма Хаджи (1345-1381 жж.) деп аталған, оның жұбайы тегі Вэнь болды. Отбасыда алты бала болды: төрт қыз және екі ұл.

 1405 жылдың 11 шілдесінде Мин әулиетінің Чжу Ли императордың тапсырмасы бойынша Чжэн Хэ Оңтүстік Қытай теңізінің батысында орналасқан елдер мен аймақтарғы 27 мыңнан астам теңізшілер қатысқан әскери-теңіз экспедициясын басқарды. Келесі 28 жылда Чжэн Хэ 7 осындай экспедицияларды басқарды. Ол басқарған кемелері Оңтүстік-Шығыс Азия, Үнді мұхиты, Қызыл теңіз және Шығыс Африка жағалауына жетті.

 Чжэн Хэ флотының теңіз саяхаттары адамзат тарихында маңызды орын алады. Қытайлықтар үшін бұл мемлекеттің бұрынғы ұлылығын, оның ертеден келе жатқан технологиялық жетістіктерін, сондай-ақ елдің бейбіт сыртқы саясатының көрсете отырып, елдің батырлық дәуірінің эпизодтарының бірі болып табылады.

 Флотилия 1405-1433 жылдары Чжэн Хэ басшылығымен Оңтүстік-Шығыс Азияның 56 елінде және ірі қалаларда, Үнді мұхитының бассейнінде болып қайтты. Қытай кемелері Арабия мен Шығыс Африка жағалауларына жетті.

 Чжэн Хэның алғашқы саяхаты 1405-1407 жылдары Сучжоу бағытындағы - Тямпы жағалауы - Ява-Солтүстік-Батыс Суматра аралы - Малак бөгеті - Шри-Ланка аралында өтті. Содан кейін, Үндістанның оңтүстік бөлігін айналып, флотилия Үндістанның Малабар жағалауының сауда қалаларына барып, ең үлкен үнділік портқа – Каликутқа (Кожикодеге) жетті.

 Шамамен екінші (1407-1409 жж.) және үшінші (1409-1411 жж.) экспедициялардың маршруттары да осындай болды.

 Төртінші (1413-1415 жж.), бесінші (1417-1419 жж.), алтыншы (1421-1422 жж.) және жетінші (1431-1433 жж.) экспедициялар қазіргі заманғы Сомали аймағындағы Парсы түбегінде Ормузаға және Африка жағалауына, Қызыл теңізге дейін жетті.

 1424 және 1431 жылдар аралығында император Чжу Ди қайтыс болғаннан кейін, теңіз экспедициялары уақытша тоқтатылды, ал Чжэн Хен Нанкиндегі гарнизонның басшысы ретінде жеті жыл бойы қызмет етті. Соңғы, жетінші саяхат кезінде, Чжэн Хе 60 жастан асты. Ол қытайлық кемелер аралаған көптеген елдерге бармады және 1433 жылы Қытайға қайтып оралды, ал флоттың жеке бөлімшелері 1434 жылы Меккеге, сондай-ақ Суматра мен Яваға барып қайтты.

 Чжэн Хэнің мұрагерлері сақтап қалған аңыз бойынша, адмирал өзінің жетінші саяхатында (1433 жылы) Қытайға оралған кезде қайтыс болды. Оның денесі теңізге жіберілген. Ол қайтыс болғаннан кейін көп ұзамай қайтыс болған адамның денесін («джаназа биль гаиб») жоқтығына сүйеніп, Семаранг қаласында адмиралдың «сырттай жерлеу» рәсімі өткізілді. Адмиралдың аяқ киімі мен бас киімі (басқа мәлімдемелер бойынша – оның киімдері мен шашы) Нанкинге әкелініп, будда храмы үңгірінің жанында жерленді. Оның моласында мұсылман мазары - кенотаф қойылды.

 2-тапсырма. Мәтінді қолданып, Қытай флотын сипаттайтын кестені толтырыңыз: