Автор: «Мұқағали Мақатаев»
Мұқағали Сүлейменұлы Мақатаев (9 ақпан 1931, Алматы облысы, Райымбек ауданы Қарасаз - 27 наурыз 1976, Алматы) шын аты Мұхаммедқали – қазақтың лирик ақыны, мұзбалақ ақын, өз заманында лайық бағасын ала алмаса да өзінен кейінгілер үшін мәртебесі биік ақиық ақын.
Жомарт жандарға
Қуанышпен,
не берсеңдер де
аламын,
Азық-түлік, аздап ақша,
Баспана, бақ,—
қажеті ғой адамның.
Жырларымның ақысы ғой,
көз жасы ғой..
© Мұқағали Мақатаев
не берсеңдер де
аламын,
Азық-түлік, аздап ақша,
Баспана, бақ,—
қажеті ғой адамның.
Жырларымның ақысы ғой,
көз жасы ғой..
Отырам да, қараймын
Дүниенің мұңына,
отырам да, қараймын,
Зомбылық езгі, масқара —
Көремін де, санаймын.
Отырмын көріп,
Көрінбес көздердің
селді..
© Мұқағали Мақатаев
отырам да, қараймын,
Зомбылық езгі, масқара —
Көремін де, санаймын.
Отырмын көріп,
Көрінбес көздердің
селді..
Европа
Үңгірінен құлдардың,
Ұйқы басқан көне індерден,
атыла шықты, жатпады,
Таңдандырды өзін де,
Жайдың оғын атқаны,
Карөлдерді..
© Мұқағали Мақатаев
Ұйқы басқан көне індерден,
атыла шықты, жатпады,
Таңдандырды өзін де,
Жайдың оғын атқаны,
Карөлдерді..
Көз жасы
Көз жасы!
Көз жасы!
Көз жасы!
Түнек түнде көз жасы,
жалғыздықта көз жасы,
Тамшыдан соң тамшы кеп, жағалауға тамады,
құм қылғытып алады.
Жұлдыз..
© Мұқағали Мақатаев
Көз жасы!
Көз жасы!
Түнек түнде көз жасы,
жалғыздықта көз жасы,
Тамшыдан соң тамшы кеп, жағалауға тамады,
құм қылғытып алады.
Жұлдыз..
Сендер қалай ұғынасыңдар?
Сендер қалай ұғынасыңдар,
қаламымды алдым неліктен?
Желкенін жайған,
соғыстың тәкаппар
кемесін керіп мен,
Даңққа бөлеп жыр жазар,
дейсіңдер ме..
© Мұқағали Мақатаев
қаламымды алдым неліктен?
Желкенін жайған,
соғыстың тәкаппар
кемесін керіп мен,
Даңққа бөлеп жыр жазар,
дейсіңдер ме..
Түсіме қала кірді
Қала кірді түсіме,
Мүмкін емес жеңуге,
Барлық елі ғаламның жабыла оған төнуде.
Мекені екен Достардың
түсіме енген сол қала,
Жарығында жалғанның..
© Мұқағали Мақатаев
Мүмкін емес жеңуге,
Барлық елі ғаламның жабыла оған төнуде.
Мекені екен Достардың
түсіме енген сол қала,
Жарығында жалғанның..
Даңқ туралы оқысам
Кеудесіне нан піскен даңқ туралы,
Құдіретті генералдардың жеңістері туралы
оқысам мен, қызықпан,
Президент, саған да,
Сендерге де, Сарайдағы..
© Мұқағали Мақатаев
Құдіретті генералдардың жеңістері туралы
оқысам мен, қызықпан,
Президент, саған да,
Сендерге де, Сарайдағы..
Уайымдап, ойға шомып
Уайымдап, ойға шомып, отырмын мен шерменде,
Уайымдар жандар бар деп,
тағы басқа..
© Мұқағали Мақатаев
Уайымдар жандар бар деп,
тағы басқа..
Емен көрдім
Луизианда емен көрдім,
Бұтағынан мүк салбырап,
далада тур серіксіз,
Күңіренткен жапырағы сылдырайды еріксіз.
Майсыпайтын бұп-бұжыр, қайсар менен..
© Мұқағали Мақатаев
Бұтағынан мүк салбырап,
далада тур серіксіз,
Күңіренткен жапырағы сылдырайды еріксіз.
Майсыпайтын бұп-бұжыр, қайсар менен..
Кешке таман естігенде
Капитолия кешке таман естігенде атымды,
Тыңдап тұрдым, шапалақтар шау қарғалар атылды.
Сол бір түн де бақытқа әкеп бөлемеді пақырды.
Мейрамдаған..
© Мұқағали Мақатаев
Тыңдап тұрдым, шапалақтар шау қарғалар атылды.
Сол бір түн де бақытқа әкеп бөлемеді пақырды.
Мейрамдаған..
Болашақ ғасырлардың шежірешілері
Болашақ ғасырлардың шежірешілері,
Сұп-сұрғылт салқын жүзімді
көрсетейін сендерге,
Менің өткен ізімді жазғыларың келгенде,
Тасқа басып..
© Мұқағали Мақатаев
Сұп-сұрғылт салқын жүзімді
көрсетейін сендерге,
Менің өткен ізімді жазғыларың келгенде,
Тасқа басып..
Демократия, сен үшін
Көресіңдер,
бөлінбейтін етемін мен құрлықты,
Бәрін жинап,
бұрын болып көрмеген
жасаймын халық бір мықты.
Керемет бір ел жасаймын,
арасынан қыл..
© Мұқағали Мақатаев
бөлінбейтін етемін мен құрлықты,
Бәрін жинап,
бұрын болып көрмеген
жасаймын халық бір мықты.
Керемет бір ел жасаймын,
арасынан қыл..
Қаншама ұзақ алдағанбыз екеуміз
Қаншама ұзақ алданғанбыз екеуміз,
Жүйткіген Табиғаттайын,
Еркіндікке ентіктік,
енді біздер бөтенбіз.
Біз — Жаратылыс.
Ұзақ-ұзақ үйде..
© Мұқағали Мақатаев
Жүйткіген Табиғаттайын,
Еркіндікке ентіктік,
енді біздер бөтенбіз.
Біз — Жаратылыс.
Ұзақ-ұзақ үйде..
Адам ата сияқтанып
Адам ата сияқтанып,
ертеңгі алаң-елеңмен,
Ағаштардың аясында
сеп-сергек боп келем мен.
Даусымды есті, жақын кел,
үңіл маған, ұстап..
© Мұқағали Мақатаев
ертеңгі алаң-елеңмен,
Ағаштардың аясында
сеп-сергек боп келем мен.
Даусымды есті, жақын кел,
үңіл маған, ұстап..
Сені естігем
Сені естігем,
салтанатты нәзік үні органның,
Жексенбіде жанай өтіп,
шіркеу жақта болғанмын.
Естігемін, қараңғыда,
құйынды күз, ортасында..
© Мұқағали Мақатаев
салтанатты нәзік үні органның,
Жексенбіде жанай өтіп,
шіркеу жақта болғанмын.
Естігемін, қараңғыда,
құйынды күз, ортасында..
Болашақ ақындарына
Жыршы, күйші, шешендер!
Болашақтағы ақындар!
Бұл күнім мені маңдытпас,
Кіммін, қандай затым бар?
Туысы бөлек, тұрақты,
Ұлыдан да ұлы..
© Мұқағали Мақатаев
Болашақтағы ақындар!
Бұл күнім мені маңдытпас,
Кіммін, қандай затым бар?
Туысы бөлек, тұрақты,
Ұлыдан да ұлы..
Бөз орамал
— Живописьтің тұла бойы тұнып тұрған тарих,
Живописьті көзбен емес, көңілмен де танық.
Живопись — ол айғайлаған өлеңі емес ақынның,
Сыры ішінде..
© Мұқағали Мақатаев
Живописьті көзбен емес, көңілмен де танық.
Живопись — ол айғайлаған өлеңі емес ақынның,
Сыры ішінде..
Ақ қайың әні
Ілия Жақановқа
* * *
Ей, күнәдан пәк жас жандар,
Қапелімде қателікке баспаңдар!
Қосыларсың қол ұстасып, саспаңдар,
Махаббатпен ойнағанды..
© Мұқағали Мақатаев
* * *
Ей, күнәдан пәк жас жандар,
Қапелімде қателікке баспаңдар!
Қосыларсың қол ұстасып, саспаңдар,
Махаббатпен ойнағанды..
Мұзбалақ
(Бауыржан Момышұлына)Екі тәулік өткенді,Ата бүркіт аш қалды.Қия тартып бөктерді,Қия тінтті тастарды,Күз ығысып кетті енді,Қиямет қыс басталды.Азық..
© Мұқағали Мақатаев
Ару ана
Бас бәйгеБір төбеде бір топ тур а құдайлап,Бір төбеде бір топ тұр Абылайлап.Мысық мұрт бағзы біреу аллалайды,Ала бесті тағдырын қабыл ойлап.Ала бесті..
© Мұқағали Мақатаев
Күрең күз
Күп-күрең менің реңім,
Қош енді, қош бол, күрең күн!
Жаз келер және жап-жасыл,
Жақсылық тағы тілермін.
Жадырап өмір сүрермін,
Қош енді, қош бол..
© Мұқағали Мақатаев
Қош енді, қош бол, күрең күн!
Жаз келер және жап-жасыл,
Жақсылық тағы тілермін.
Жадырап өмір сүрермін,
Қош енді, қош бол..
Өзім үшін
Жылату көп, көңілді жұбату жоқ,
Қалай жүрсең күйесің, бәрі бір от.
Лаулап жанған арманның ұшқынынан,
Жүрегімде тұтанып жайнады шок.
Талаптанам..
© Мұқағали Мақатаев
Қалай жүрсең күйесің, бәрі бір от.
Лаулап жанған арманның ұшқынынан,
Жүрегімде тұтанып жайнады шок.
Талаптанам..
Түнгі табиғат
(Лирика)
Іңірде тұрмын қарап ойға қалып,
Тәтті қиял тулайды жүрек жарып.
Ұйықтаған бар табиғат майда лебі,
Аймалап өтіп жатты бетті шалып.
Ай..
© Мұқағали Мақатаев
Іңірде тұрмын қарап ойға қалып,
Тәтті қиял тулайды жүрек жарып.
Ұйықтаған бар табиғат майда лебі,
Аймалап өтіп жатты бетті шалып.
Ай..
Соңғы сағатта
(Элегия)
(І - НҰСҚА)
Тәтті өмірдің тамаша қимас күні,
Тоқтата алмас ажалдың уын тыйып!
Соғар соңғы сағаттың аяулы үні,
Көз алдыңа елестер..
© Мұқағали Мақатаев
(І - НҰСҚА)
Тәтті өмірдің тамаша қимас күні,
Тоқтата алмас ажалдың уын тыйып!
Соғар соңғы сағаттың аяулы үні,
Көз алдыңа елестер..
Өмір толқыны
(Элегия)Жаралып жаңа ішінде ана,Жай ғана жаттым жансыз бір жалқық.Жалқықта сәуле кішкентай ғана,Жүгіріп жүрген бетінде қалқып.Тірілтті сәуле, бірікті..
© Мұқағали Мақатаев