Эсселер ✍️

Қазіргі таңда әлем жылдам цифрлық трансформациядан өтіп жатыр. Жасанды интеллект (ЖИ) – бұл өзгерістің негізгі қозғаушы күштерінің бірі болып табылады. ЖИ тек техникалық инновация ғана емес, ол әлеуметтік, экономикалық және экологиялық мәселелерді шешуге де бағытталуы мүмкін. Осы тұрғыдан қарағанда, ЖИ және Тұрақты даму мақсаттары (ТДМ) бір-бірімен тығыз байланысты: жасанды интеллект арқылы адамзаттың өмір сапасын жақсарту, білім беру, денсаулық сақтау, экологиялық тұрақтылық және әлеуметтік теңдік сияқты мақсаттарға қол жеткізуге болады.

Білім беру саласындағы ЖИ және ТДМ

ТДМ-ның жетінші мақсаты – сапалы білім қамтамасыз ету – жасанды интеллектпен тығыз байланысты. Қазіргі уақытта ЖИ білім беру жүйесін жеке тұлғаға бейімделген оқу, автоматтандырылған бағалау және виртуалды оқыту платформаларын дамытуға мүмкіндік береді. Мысалы, адаптивті оқыту жүйелері әр студенттің білім деңгейін есептеп, оларға ең тиімді оқу материалдарын ұсына алады. Бұл тек Қазақстан үшін ғана емес, бүкіл әлем бойынша білім сапасын арттыруға септігін тигізеді.

Сонымен қатар, ЖИ оқытушыларға сабақ жоспарын әзірлеу, оқу нәтижелерін бағалау және білім жетістіктерін мониторинг жасауға көмектеседі. Бұл процесс уақытты үнемдеуге және оқу сапасын арттыруға мүмкіндік береді. Осылайша, технологиялық прогресс ТДМ-ның білім беру мақсатына нақты үлес қосады.

Денсаулық сақтау және ЖИ

ТДМ-ның үшінші мақсаты – адамдардың денсаулығын қамтамасыз ету. ЖИ медицинада диагноз қою, дәрі-дәрмек тағайындау және аурулардың алдын алу саласында қолданылады. Мысалы, жасанды интеллект негізіндегі жүйелер рентген, МРТ немесе УДЗ суреттерін талдай отырып, адам көзінен тыс қалуы мүмкін ақауларды анықтай алады. Бұл технология ауруларды ерте кезеңде анықтап, халықтың денсаулығын сақтауға септігін тигізеді.

Қазақстанда да денсаулық сақтау саласына ЖИ енгізу жобалары дамып келеді. Бұл әсіресе шалғай ауылдық аймақтардағы медициналық қызметтерді жақсартуға бағытталған.

Экология және ЖИ

ТДМ-ның 13-ші және 15-ші мақсаттары – климаттық әрекет және табиғатты сақтау. ЖИ табиғи ресурстарды тиімді пайдалану, экологиялық мониторинг жүргізу және климаттық өзгерістерді болжау үшін қолданылады. Мысалы, жасанды интеллект арқылы орман алқаптарын бақылау, судың сапасын өлшеу немесе ауа ластануын қадағалау жеңілдейді. Бұл экологиялық проблемаларды алдын-ала анықтауға және шешім қабылдауға мүмкіндік береді.

Әлеуметтік теңдік және ЖИ

ТДМ-ның 10-шы мақсаты – кедейшілік пен теңсіздік мәселелерін азайту. ЖИ әлеуметтік деректерді талдай отырып, қоғамдағы теңсіздіктің себептерін анықтай алады. Мысалы, әлеуметтік қолдаудың тиімді модельдерін әзірлеу, жұмыссыздықты болжау немесе азаматтарға қажетті көмек түрін анықтау ЖИ арқылы оңай жүзеге асады. Бұл технологиялар әлеуметтік саясатты жетілдіруге, ресурстарды тиімді бөлуді қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.

Қорыта келгенде, жасанды интеллект – тек технологиялық құрал емес, ол Тұрақты даму мақсаттарын жүзеге асырудың тиімді механизмі болып табылады. Білім беру, денсаулық сақтау, экология және әлеуметтік теңдік саласында ЖИ қолдану адамзатқа нақты пайда әкеледі. Қазақстан үшін бұл бағыт ерекше маңызды, себебі жасанды интеллект технологияларын енгізу арқылы елдің дамуы жылдамдап, халықтың өмір сапасы жақсарады.

Болашақта ЖИ мен ТДМ интеграциясы арқылы тек технологиялық прогресті ғана емес, адамзат қоғамының тұрақты дамуын қамтамасыз етуге болады. Сондықтан жасанды интеллект тек инновация емес, тұрақты даму жолындағы стратегиялық құрал болып есептеледі.

Авторлары:

Əбдіəкім Ақсауле, Ермеккызы Алия, Шайекеева Анель,  «Фармация» білім беру бағдарламасының студенттері

Рахымбаев Нұрғали Аманбайұлы, PhD, кафедраның ғылыми атағы жоқ қауымдастырылған профессоры

С.Ж. Асфендияров атындағы Қазақ ұлттық медицина университеті,

Алматы қаласы