Оптикалық құралдар. Физика, 11 сынып, сабақ жоспары.

Ұзақ мерзімді жоспар бөлімі: Геометриялық оптика

Мектеп: Ақтау қаласындағы химия-биология бағытындағы Назарбаев Зияткерлік мектебі

Күні:

Мұғалімнің аты-жөні: Еркмалиев Д.К.

Сынып: 11 ОГН

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы

Оптикалық құралдар

Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме)

11.6.2.3 – лупада, телескопта және микроскопта сәуленің жолын салу және түсіндіру;

Сабақ мақсаттары

лупаның, микроскоптың, айналық телескоптың, линзалық телескоптың жұмысын сипаттау;

лупаның, айналық телескоптың және микроскоптың ұлғайуына есептер шығару;

 Бағалау критерийлері

• Лупа арқылы кескін алу кезеңінде үш жаттығу беріледі.
• Микроскоп арқылы кескін алу кезеңінде үш жаттығу беріледі.
• Телескоптағы сынған кескіндер кезеңінде төрт жаттығу беріледі.
• Айналық телескоп кескіндер кезеңінде екі жаттығу беріледі.

Берілген жаттығуларға байлынысты оқушылар ұпай жинақтап бағаланады. Жалпы 12 ұпайды құрайды соның ішінде:

80 % - 100 % - бағасы «5»

60 % - 79 % - бағасы «4»

40 % - 59 % - бағасы «3»

0 % - 39 % - бағасы «2»

 Тілдік мақсаттар

Пәнге тән лексика мен терминология. Оқушылардың осы бөлімдегі пәнді оқыту мақсаттарына қол жеткізуі үшін көмектесуге арналған ғылыми тілде жазылған термин сөздер: линза, оптикалық күш, фокус арақашықтығы, нәрседен линзаға немесе линзадан кескінге дейінгі қашықтық, сызықтық үлкейтілуі.

Диалог пен жазу үшін пайдалы сөздер мен тіркестер:

Лупа дегеніміз ............. көмегімен денелерді үлкейтіп бақылайтын құрал. Лупаның фокустық қашықтығы кіш........ болған кезде, кескін барынша ...... болады. Микроскоп дегеніміз кем дегенде екі линзадан, яғни ...... пен ........ тұратын құралды айтамыз. Оптикалық телескоптың екі үлгісі бар – .......... (линзаның көмегімен) және ........... (айналармен жабдықталған).

 Құндылықтарды дарыту

• Оқушылардың белсенділігін арттыру;
• Сыни ойлау қабілетін дамытуға жағдай жасау;
• Коммуникативтік дағдысын жетілдіру
• Математикалық сауаттылығын дамыту

 Пәнаралық байланыстар

Математика (есептер шығаруда)

 АКТ қолдану дағдылары

https://bilimland.kz/kk/courses/physics-kk/optika/lesson/optikalyq-quraldar

https://phet.colorado.edu/sims/geometric-optics/geometric-optics_en.html

Бастапқы білім

линзамен (айнамен) алынатын кескіндердің үлгілері линзаның (айналардың) түріне және дене мен линзаның (айнаның) ара қашықтығына байланысты; линзалар мен айналардың көмегімен кескінді алу қағидасын; оптикалық кескіннің әр түрлі түрлерін айыруды;

толық ішкі шағылудың және жарықтың дисперсия ерекшеліктерін білуі міндетті.

Сабақ барысы

Сабақтағы жоспарланған іс-әрекет

І. Ұйымдастыру бөлімі.

Үй тапсырмасын тексеру барысында phet.colorado.edu сайты қолданылады.

Лупа арқылы алынған кескін

Көру бұрышын жасанды түрде ұлғайтатын оптикалық құралдардың бірі - лупа, ол оптикалық күші үлкен жинағыш линза.

Лупа дегеніміз линза көмегімен денелерді үлкейтіп бақылайтын құрал. Лупа арқылы қарау кезінде, біз денелердің жалған кескіндерінің үлкеюін бақылай аламыз. Лупаның фокустық қашықтығы кіші болған кезде, кескін барынша үлкен болады.

Микроскоп арқылы алынған кескін

Микроскоп ұсақ денелердің ірі бейнелерін алу үшін пайдаланылады. Қарапайым микроскоп жиналмалы екі линзаның комбинациясынан тұрады. Объективтің линзасы деп аталатын линзалардың бір түрі, орташа бейнені қалыптастырады, ал оны басқа объектив, яғни линза окуляры арқылы қаралады. Микроскоптың бұрыштық ұлғайтыуы фокус аралығының және окулярдың объективінің қысқаруының арқасында кеңейеді.

Микроскоп дегеніміз кем дегенде екі линзадан, яғни объектив пен окулярдан тұратын құралды айтамыз. Объективтің фокустық қашықтығы өте кіші болады, ал окуляр лупаның ролын атқарады. Осыдан біз үлкейтілген кескінді объективтан көре аламыз. Микроскоптағы үлкейту объективтің линзасы мен окулярдың линзасы арасындағы туындысына тең.

Телескоптағы сынған кескіндер

Галилейдің телескопы деп аталып кеткен рефрактор алыс қашықтағы объектілерді көруге қолданылатын құрылғы ретінде белгілі. Біркелкі үлкен фокус аралығы бар жиналмалы линза телескопты құрайтын объективтің линзасы болып есептеліп, көп мөлшердегі фокус қашықтықты ыдыратушы линза болатын окулярдан құралады. Телескоп арқылы алынған кескін кішірейсе, телескоп объектінің көру бұрышын үлкейтеді. Неғұрлым объективтің фокус аралығы үлкен болып, окуляр линзаның фокус аралығы қысқа болса, соғұрлым бұрыштама аумағы кеңейеді.

Сабақ соңында оқушылар рефлексия жүргізеді:

- нені білдім, нені үйрендім

- нені толық түсінбедім

- немен жұмысты жалғастыру қажет

Оқушылар өздерінің жұмысын бағалау критерийлері бойынша бағалайды.

Үй тапсырмасы: микроскоптың лупаның және телескоптың сәуле жолын салу.

Саралау – оқушыларға қалай көбірек қолдау көрсетуді жоспарлайсыз? Қабілеті жоғары оқушыларға қандай міндет қоюды жоспарлап отырсыз?

Бағалау – оқушылардың материалды меңгеру деңгейін қалай тексеруді жоспарлайсыз?

Денсаулық және қауіпсіздік техникасының сақталуы

Барлық оқушылар: оптикалық приборлардың жұмыс істеу принципін және құрылысын біледі; оқушылар лупаның, микроскоптың және телескоптағы сәуленің жолын салып кескінді анықтай алады. Онымен қоса есептеулерді қатесіз жүргізеді.

Берілген жаттығуларға байлынысты оқушылар ұпай жинақтап бағаланады. Жалпы 12 ұпайды құрайды соның ішінде:

80 % - 100 % - бағасы «5»

60 % - 79 % - бағасы «4»

40 % - 59 % - бағасы «3»

0 % - 39 % - бағасы «2»

Денсаулық сақтау технологиялары.

Сергіту сәттері мен белсенді іс-әрекет түрлері.

Сабақ бойынша рефлексия

Сабақ мақсаттары/оқу мақсаттары дұрыс қойылған ба? Оқушылардың барлығы ОМ қол жеткізді ме?

Жеткізбесе, неліктен?

Сабақта саралау дұрыс жүргізілді ме?

Сабақтың уақыттық кезеңдері сақталды ма?

Сабақ жоспарынан қандай ауытқулар болды, неліктен?

Жалпы баға

Сабақтың жақсы өткен екі аспектісі (оқыту туралы да, оқу туралы да ойланыңыз)?

1:

2:

Сабақты жақсартуға не ықпал ете алады (оқыту туралы да, оқу туралы да ойланыңыз)?

1:

2:

Сабақ барысында сынып туралы немесе жекелеген оқушылардың жетістік/қиындықтары туралы нені білдім, келесі сабақтарда неге көңіл бөлу қажет?