Алкендер. Полиэтилен. Химия, 11 сынып, презентация.

Алкендер. Полиэтилен.

11.4.2.19 алкендердің алыну жолдарын, физикалық және химиялық қасиеттерін, құрылысын, гомологтық қатарын қарастыру:

Алкендер - көмірсутектер, молекула арасында бір қос байланысы бар. Жалпы формуласы - CnH2n.

Алкеннің ең қарайпайым өкілі этилен (этен) C2H4:

АлкендердіңСмотреть в видеоуроке Смотреть в видеоурокеноменклатурасыСмотреть в видеоуроке

Қос байланысты -ен жұрнағы арқылы анықталады. Негізгі байланыс ұзын тізбекте орналасады. Екі байланыс жақын жағынан басталып нөмірленеді.

CH3-CH2-CH2-CH=CH-CH3

гексен-2  (гексен-4)

2-этилпентен-1

АлкендердіңСмотреть в видеоуроке

Алкендердің құрылысы. Алкендердің құрылысын олардың ең карапайым  мүшесі—этиленнің (этеннің) С2Н4 мысалында қарастырайық. Этилен молекуласындағы көміртек атомының әрқайсысы екі сутек атомымен байланысқан және олар өзара қос байланыс арқылы жалғасқан .

Алкендерде көміртек атомдары sр2-гибридтенген күйде болады. Этилен молекуласындағы әр көміртек атомының бір s-және екі р-электрон орбитальдары гибридтенуге қатысады. Яғни, әр көміртек атомында үш гибридтенген электрон бұлты және бір гибридтенбеген р-электрон орбиталь болады. Үш гибридтенген орбитальдың екеуі сутек атомдарының s-электрон бұлтарымен екі σ-байланыс, ал үшінші гибридтенген орбиталь екінші көміртек атомының осындай орбиталімен қаптасып тағы бір σ-байланыс барлығы бес σ-байланыс [бір sp2 — sp2 (С — С) және төрт sp2— s(С — Н)] түзеді. Гибридтенбеген р- электрон орбитальдары σ-байланыстар орналасқан жазықтыққа перпендикуляр орналасып, бір-бірімен жазықтықтың екі жағында (астында және үстінде) каптасып, екі π-электрондар арасында (С — С) бір π-байланыс түзеді. Яғни, этеннің молекуласындағы көміртек атомдары өзара бір σ-және бір π-байланыстар арқылы жалғасады. Қос байланыстың ұзындығы 0,134 нм, байланыс энергиясы 612 кДж/моль болады. π-байланыс σ-байланысқа қарағанда әлсіз болады да, реакцияға түскенде оңай үзіледі.

https://interneturok.ru/lesson/chemistry/10-klass/nepredelnye-uglevodorody/alkeny-stroenie-nomenklatura-izomeriya-i-fizicheskie-svoystva

Смотреть в видеоуроке

1. көміртек қаңқасының изомериясы

бутен-1 2-метилпропен

3. Класаралық изомерия (циклоалкандармен)

Циклобутан метилциклопропан

4. Геометрическая изомерия.

Қос байланыстың айналасында болмайды, ол үшін π- байланысы бұзу қажет. Сол себептен алкендерде изомериялар болады, байқағаныңыздай өос байланысдың бір жақ бетінде немесе екі жағында орналасады, мыласы, бутен – 2

Бутен – 1 де геометриялық изомерия болу мүмкін емес .

(бір С атомында қос байланыс екі орынбасулары бірдей: 2 сутек атомы).

Геометрические изомеры бутена-2

Өосылыстарды атаңыз

Қосылыстарды атаңыз.

А) 3-метилгексен-3

В) 2-этилбутен-1

С) 2,3-диметилпентен-2

D) 3-метилгексен-2

E) 2-метилбутен-2

F) 2,3-диметилбутен-1

2. Атаулары берліген қосылыстардың формулаларын жазыңыз.

а) 3,4-диметил-3-гексен;

б) 2,3,5-триметил-2-гексен;

в) 2,2,5,5- тетраметил-3-гексен;

г) 2-метил-3,4-диэтил-3-гексен.

Алкендердің қолданылуы

1. Пластмасса алуда – ыдыстар жасауда, құбыр, пленкалар;

2. Этанолды алуда – еріткіштер, органикалық синтездерде қолданылады;

3. Этиленгликоль алуда– антифриз – қатуда температураны төмендету;

4.теплицада жемістердің өнімдерін көп алуда этиленді қолданады;

5.синтетикалық каучуктарды өндіру кезінде алкендерді қолданады

6. Сірке қышқылын өндіруде.