Әртүрлі тұз концентрациясының жасушаға әсерін зерттеу. Биология, 11 сынып, презентация.

Әртүрлі тұз концентрациясының жасушаға әсерін зерттеу

Оқу мақсаты

Түрлі концентрациялы тұз ерітінділеріндегі жасушалардың су потенциалын зерттеу

Бағалау критерийі

Әртүрлі тұз концентрациясының картоп жасушасына әсерін зерттейді.

Өзінің жеке нәтижесі көрсетілген кесте дайындайды.

Графикті нақты сызады.

Нәтижені талдап дұрыс қорытынды жасайды.

https://www.youtube.com/watch?v=jTDATlaBV-o

Осмос туралы картоппен жасалған бейне – баян.

Осмос дегеніміз не?

Су потенциалы дегеніміз не?

Егер жасуша ішінде су потенциалы төмен болса (тұз концентрациясы жоғары) қандай өзгеріс болады?

Егер жасуша ішінде су потенциалы жоғары болса (тұз концентрациясы төмен) қандай өзгеріс болады?

Cу потенциалы дегеніміз не?

Су потенциалы дегеніміз – ерітінді де су молекуласының еркін өту мүмкіндігі.

Су потенциалының белгіленуі ψ. Өлшем бірлігі kPa.

Таза суда су потенциалы жоғары яғни  ψ = 0 kPa

Су осмос арқылы потенциалы жоғарыдан су потенциалы төмен аймаққа өтеді.

Су потенциалы

Егер су потенциалы жасуша ішінде төмен болса (тұз концентрациясы жоғары) су ішке осмос арқылы өтеді.

Егер су потенциалы жасуша ішінде жоғары болса (тұз концентрациясы төмен) су сыртқа осмос арқылы шығады.

Жасуша сыртында су потенциалы төмен

Сырта су потенциалы төмен, су жасуша сыртына шығады.

Өсімдіктер қысқа кезеңде тіршілігін сақтай алады.

Бұл жасушаның плазмолизі деп аталады.

Жасушадағы су потенцифлының айырмашылығы

Құрал-жабдықтар

Стакан -6 дана.

Тұз концентрациясы

(0,2; 0,4; 0,6; 0,8 және 1 М)

Картоп -2 шт.

Өлшегіш цилиндр -1

Сызғыш; пышақ;

Таразы;

Ақ тақтайша

Маркер

Шприц – 10,20 мл

Дист.су

Пинцет

Құрғатқыш қағаз

Қауіпсіздік ережесі

Скальпель (қандауырша) пайдалану барысында кескіш бөлігі саусағыңыздан алыс болуын қадағалаңыз. (Саусағыңызды кесіп алуыңыз мүмкін)

Корк борермен жұмыс жасағанда ережелерді дұрыс сақтаңыз, әйтпесе өзіңізді жарақаттап алуыңыз мүмкін,

Картопты скальпельмен (қандауырша) кесу кезінде астында ақ тақтайшаның болуын қадағалаңыз.

Жұмыс барысы

1 ден 6 ға дейін стакандарды/сынауықтарды нөмерлеңіз. (концентрациялары 0, 0,2; 0,4; 0,6; 0,8 и 1 М тұз ертінідісі)

20 см3 әр түрлі концентрациялы ертінідіні сынауыққа құйыңыз.

6 картоп бөлігін бірдей етіп куб тәрізді кесіп даярлаңыз.

Картоп 20 мм барлық жағы тең болу керек, кесу барысында сызғыш пен пышақты пайдаланыңыз.

Концентрациялы ертінідіге салмай тұрып картопты өлшеп, кестеге енгізіңіз.

Концентрациялы ерітінділерде 40 минут қалдырыңыз.

40 минуттан соң алып кептіріп, өлшеп массасын жазыңыз.

Концентрацияға қатысты пайызын есептеңіздер.

 Кесте

График

0

Салмақ өзгерісі/ %

Тұз концентрациясы/Моль дм3

График

Салмақ өзгерісі/ %

Тұз концентрациясы/Моль дм3

Сұрақтар

1 Өз графигіңізге қарап картоптағы тұз концентрациясын анықтаңыз. ( жауабыңызыға дәлелдер келтіріңіз)

......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................

2 Осмос арқылы картоптан судың шыққандағы тұз концентрациясының мөлшерін көрсетіңіз.

Тұз концентрациясының мөлшері: ……………………………………………………………………………………………..

Қосыша дәлел келтіріңіз: ...........................................................................................................................................................

3 Осмос арқылы картоп жасушасының ішіне су енген кездегі тұз концентрациясының мөлшерін көрсетіңіз

Тұз концентрациясының мөлшері: ……………………………………………………………………………………..............

Қосымша дәлел келтіріңіз: ...........................................................................................................................................................

4 Тәжірибе барысында қандай кемшіліктер орын алуы мүмкін?

...........................................................................................................................................................

5 Нәтижелердің нақты әрі сенімді болуына қажетті жақсарту жолын ұсыныңыз

............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................

Талдау және қорытындылау