Әртүрлі тұз концентрациясының жасушаға әсерін зерттеу. Биология, 11 сынып, дидактикалық материал.

Аты - жөні: -----------------------------------------------------------сыныбы: --------------------

Әртүрлі тұз концентрациясының жасушаға әсерін зерттеу

Оқу мақсаты: Түрлі концентрациялы тұз ерітінділеріндегі жасушалардың су потенциалын зерттеу

Сіз осмос және су потенциалы туралы жақсы білуіңіз қажет.

Картоп жасушасының құрамы еритін қант және ерімейтін крахмал түйіршіктерінен тұрады.

• Егер картопты таза суға салатын болса, картоптың салмағы немесе ұзындығы артады. Су потенциалы жоғары аймақтан төмен аймаққа қарай жылжиды.
• Егер картопты бірдей концентрациялы ортаға салатын болса, салмағы немесе ұзындығы бойынша еш өзгеріс болмайды.

Құрал жабдықтар

• Стакан -6 дана.
• Тұз концентрациясы (0,2; 0,4; 0,6; 0,8 және 1 М)
• Картоп -2 шт.
• Өлшегіш цилиндр -1
• Сызғыш; пышақ;
• Таразы;
• Ақ тақтайша
• Маркер
• Шприц – 10,20 мл
• Дист.су
• Пинцет
• Құрғатқыш қағаз

Гипотеза

....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................

Қауіпсіздік ережесі

....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................

....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................

Жұмыс барысы

• 1 ден 6 ға дейін стакандарды/сынауықтарды нөмерлеңіз. (концентрациялары 0, 0,2; 0,4; 0,6; 0,8 и 1 М тұз ертінідісі)
• 20 см³ әр түрлі концентрациялы ертінідіні сынауыққа құйыңыз.
• 6 картоп бөлігін бірдей етіп куб тәрізді кесіп даярлаңыз.
• Картоп 20 мм барлық жағы тең болу керек, кесу барысында сызғыш пен пышақты пайдаланыңыз.
• Концентрациялы ертінідіге салмай тұрып картопты өлшеп, кестеге енгізіңіз.
• Концентрациялы ерітінділерде 40 минут қалдырыңыз.
• 40 минуттан соң алып кептіріп, өлшеп массасын жазыңыз.
• Концентрацияға қатысты пайызын есептеңіздер.

Нәтиже кестесі (Төмендегі бос орынға тәжірибе нәтижесін кесте түрінде түсіріңіз)

Нәтижені талдау

• Салмақ өзгерісін есептеңіз және орташа пайыздық (%) өзгерісі.
• Нәтижеңізді графикте көрсетіңіз.
• Графиктің У өсіне пайыздық өзгерісін, Х өсіне тұз ерітіндісінің концентрациясын көрсетіңіз.

• Өз графигіңізге қарап картоптағы тұз концентрациясын анықтаңыз. (жауабыңызыға дәлелдер келтіріңіз)

............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................

• Осмос арқылы картоптан судың шыққандағы тұз концентрациясының мөлшерін көрсетіңіз.

Тұз концентрациясының мөлшері: ……………………………………………………………………………………………..

Қосыша дәлел келтіріңіз: .............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................

• Осмос арқылы картоп жасушасының ішіне су енген кездегі тұз концентрациясының мөлшерін көрсетіңіз

Тұз концентрациясының мөлшері: ……………………………………………………………………………………..............

Қосыша дәлел келтіріңіз: .............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................

• Тәжірибе барысында қандай кемшіліктер орын алуы мүмкін?

.............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................

• Нәтижелердің нақты әрі сенімді болуына қажетті жақсарту жолын ұсыныңыз.

..........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................

Қорытынды

.................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................

......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................