Әртүрлі тұз концентрациясының жасушаға әсерін зерттеу. Биология, 11 сынып, сабақ жоспары.

Сабақ:

Мектеп: Қызылорда қаласы

Мерзімі:

Мұғалімнің аты-жөні:

СЫНЫП:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы

Әртүрлі тұз концентрациясының жасушаға әсерін зерттеу

Осы сабақ арқылы қол жеткізілетін оқу мақсаты:

• Түрлі концентрациялы тұз ерітінділеріндегі жасушалардың су потенциалын зерттеу

 Бағалау критерийлері:

Оқушылар орындай алады:

• Әртүрлі тұз концентрациясының картоп жасушасына әсерін зерттейді.
• Өзінің жеке нәтижесі көрсетілген кесте дайындайды.
• Графикті нақты сызады.
• Нәтижені талдап дұрыс қорытынды жасайды.

 Тілдік мақсаттар:

Оқушылар орындай алады:

Сұрақ құрастыруға болжам жасап түсіндіруге қажетті терминология мен сөз-тіркестерін қолдана алады.

Пәндік лексика және терминология

Апопласт, симпласт, тонопласт, вакуольдік жол, жасуша қабықшасы, осмосқысымы, жасуша қабықшасы, су потенциалы.

Серия полезных фраз для диалога/письма

Су потенциалы .......................................... ........................

Егер су потенциалы жасуша ішінде төмен болса..............

Егер су потенциалы жасуша ішінде жоғары болса.............

Құндылықтарды дарыту

Ынтымақтастық

Сабақ барысында оқушылар мен мұғалімдер арасында тығыз қарым-қатынастар орнатылады.

Ашықтық

Өнімділікті арттыру әдістері бойынша оқушылар өз идеялярын еркін айтады.

Өмір бойы білім алу

Сабақ барысында өзін-өзі бағалау, кері байланыс және оқушы рефлексиясы жүзеге асырылады.

Өзіне және өзгелерге деген сыйластық

Пәнаралық байланыс:

Физика – оқушылар потенциал ұғымын өсімдіктегі су қозғалысына пайдалана алады.

Алдынғы білім:

Жасушалық биология – 9 – 10 сыныптар

Молекулалықбиология – 9 – 10 сыныптар

Тасымалдау – 7– 10 сыныптар

Координация және регуляция – 10 сынып

Қоректену – 9 сынып

Жоспар

Жоспарланған іс-әрекет

Ұйымдастыру кезеңі

Сәлемдесу, сабақ мақсаты және бағалау критерийлерімен таныстыру.

«Осмос туралы білімін сұраңыз»

• Осмос дегеніміз не?
• Су потенциалы дегеніміз не?
• Егер жасуша ішінде су потенциалы төмен болса (тұз концентрациясы жоғары) қандай өзгеріс болады?
• Егер жасуша ішінде су потенциалы жоғары болса (тұз концентрациясы төмен) қандай өзгеріс болады?

(С)Оқушыларға үлкен (қабығы аршылып, иондалмаған суға бірнеше күнге салынған) және қалыпты (ол да қабықсыз) тауық жұмыртқасын көрсетіңіз.

Оқушыларға осмос туралы Бейне – баян көрсетіледі.

Бейне – баян көріп болғаннан кейін бірнеше тақырыптық сұрақтар қойылады.

(Э) /(Т)(ҚБ) Оқушылардан түрлі концентрациялы тұз ерітінділеріндегі жасушалардың супотенциалын анықтауға арналған зертханалық жұмысты жүргізуін сұраңыз.

Сіз осмос және су потенциалы туралы жақсы білуіңіз қажет.

Картоп жасушасының құрамы еритін қант және ерімейтін крахмал түйіршіктерінен тұрады.

• Егер картопты таза суға салатын болса, картоптың салмағы немесе ұзындығы артады. Су потенциалы жоғары аймақтан төмен аймаққа қарай жылжиды.
• Егер картопты бірдей концентрациялы ортаға салатын болса, салмағы немесе ұзындығы бойынша еш өзгеріс болмайды.

Құрал жабдықтар

• Стакан -6 дана.
• Тұз концентрациясы (0,2; 0,4; 0,6; 0,8 және 1 М)
• Картоп -2 шт.
• Өлшегіш цилиндр -1
• Сызғыш; пышақ;
• Таразы;
• Ақ тақтайша
• Маркер
• Шприц – 10,20 мл
• Дист.су
• Пинцет
• Құрғатқыш қағаз

Гипотеза

..............................................................................................................................................................................

Қауіпсіздік ережесі

............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................

Жұмыс барысы

• 1 ден 6 ға дейін стакандарды/сынауықтарды нөмерлеңіз. (концентрациялары 0, 0,2; 0,4; 0,6; 0,8 и 1 М тұз ертінідісі)
• 20 см³ әр түрлі концентрациялы ертінідіні сынауыққа құйыңыз.
• 6 картоп бөлігін бірдей етіп куб тәрізді кесіп даярлаңыз.
• Картоп 20 мм барлық жағы тең болу керек, кесу барысында сызғыш пен пышақты пайдаланыңыз.
• Концентрациялы ертінідіге салмай тұрып картопты өлшеп, кестеге енгізіңіз.
• Концентрациялы ерітінділерде 40 минут қалдырыңыз.
• 40 минуттан соң алып кептіріп, өлшеп массасын жазыңыз.

Концентрацияға қатысты пайызын есептеңіздер

Нәтижені талдау

• Салмақ өзгерісін есептеңіз және орташа пайыздық (%) өзгерісі.
• Нәтижеңізді графикте көрсетіңіз.
• Графиктің У өсіне пайыздық өзгерісін, Х өсіне тұз ерітіндісінің концентрациясын көрсетіңіз.

1.Өз графигіңізге қарап картоптағы тұз концентрациясын анықтаңыз. (жауабыңызыға дәлелдер келтіріңіз)

.............................................................................................................................................................................................................................................................................................

2.Осмос арқылы картоптан судың шыққандағы тұз концентрациясының мөлшерін көрсетіңіз.

Тұз концентрациясының мөлшері: ……………………………………………………………………………………………

Қосыша дәлел келтіріңіз: ..............................................................................................................................................................................................

3.Осмос арқылы картоп жасушасының ішіне су енген кездегі тұз концентрациясының мөлшерін көрсетіңіз

Тұз концентрациясының мөлшері: ………………………………………………………………

Қосыша дәлел келтіріңіз: .............................................................................................................................................................................................................................................................................................

4.Тәжірибе барысында қандай кемшіліктер орын алуы мүмкін?

........................................................................................................................................................................................................................................................................

5.Нәтижелердің нақты әрі сенімді болуына қажетті жақсарту жолын ұсыныңыз.

........................................................................................................................................................................................................................................................................

Қорытынды

........................................................................................................................................................................................................................................................................

Сабақты қорытындылау.

Рефлексия

Үй тапсырмасы

«Осмос» туралы оқу

‘‘Biological science’’ 1 &2 D.J.Taylor., N.O.P.Green., G.W.Stout

440 – 445 беттер

Саралау – оқушыларға қалай көбірек қолдау көрсетуді жоспарлайсыз? Қабілеті жоғары оқушыларға қандай міндет қоюды жоспарлап отырсыз?

Саралау – оқушыларға қалай көбірек қолдау көрсетуді жоспарлайсыз? Қабілеті жоғары оқушыларға қандай міндет қоюды жоспарлап отырсыз?

Бағалау – оқушылардың материалды меңгеру деңгейін қалай тексеруді жоспарлайсыз?

Денсаулық және қауіпсіздік техникасының сақталуы

Білімдерін анықтау кезеңінде «Блум Түймедағы» әдісін қолдану арқылы дифференциация жүзеге асырылып, оқушыларға деңгейлік сұрақтар қойылады.

Осы кезеңде ақпаратты қабылдау ерекшелігіне сүйене отырырып оқушылардың жақыннан даму аймағы анықталады. Алған білімдерін тексеру кезеңінде деңгейлік тапсырмалар ұсынылады.

Білімдерін анықтау кезеңінде «Блум Түймедағы» әдісін қолданады, ал оқушылар сыныптастар жауабын, мұғалімнің нұсқаулық карточкасына сүйене отырып бағалайды. ЖАДАны анықтау барысында «Дене модельері» әдісін қолданады. Тақырыпты ұғыну кезеңінде оқушылар визуалды ақпаратты негізге ала отырып кесте толтырады және бірін бірі критерийлермен бағалайды. Сабақты бекіту «Сұрақ-жауап» жаттығуы арқылы жүзеге асады, ал суретті тексеру жұмыстары кітаптағы оқу ақпаратына қарап өзін өзі бағалау арқылы жүреді.

Сыныпта орыннан жылжу кезінде ТҚ ережелерін сақтау.