Мембраналық потенциалды сақтаудағы белсенді тасымалдың ролі. Биология, 11 сынып, дидактикалық материал.

Топ:............... Оқушы аты-жөні ......................................... Мерзімі ..............................

Оқу мақсаты: Мембраналық потенциалды сақтаудағы активті тасымалдың маңызын анықтау

Бағалау критерийлері:

• Жасушадағы мембраналық тыныштық потенциал мен әрекет потенциалын сипаттайды.
• Мембраналық тыныштық потенциалының сақталуындағы активті тасымалдың ролін түсіндіреді.
• Мембраналық тыныштық потенциал мен әрекет потенциалын ажыратады.
• Мембраналық тыныштық потенциалы мен әрекет потенциалының қызметтерін тұжырымдайды.

Тапсырмалар:

1.Төмендегі графикте мембраналық тыныштық потенциалының өзгерісін көрсетеді. Миелинді жүйке талшықтарына импульс келгенде, туындағанда максимальды деполяризация +40 мВ тең.

(i)Графикке натрийдің иондық каналдары ашылған уақытын көрсететін сызық жүргізіңіз.

[1]

(ii)«Миеленген» ұғымының мағынасын түсіндіріңіз

.........................................................................................................................

.........................................................................................................................

.........................................................................................................................

.........................................................................................................................

.........................................................................................................................

.........................................................................................................................

[2]

(iii) Миеленген нейрон жасушасының импульстың таралу жылдамдығына әсерін сипаттаңыз.

......................................................................................................................

......................................................................................................................

[1]

(b)Импульстің өту кезіндегі тыныштық потенциалы –60мВ және максималды деполяризация + 35мВ болатын жүйке талшығының мембраналық потенциалының өзгерістерін төмендегі графикке салыңыз.

[2]

[Барлығы 6 балл]

2 Сур.2.1 аксон мембранасында болатын кейбір өзгерістерді көрсетеді.

Мембранада болатын үш түрлі нәруыз комплекстері берілген.

• натрий каналдары

• калий каналдары

• натрий-калий сорғысы

Сур. 2.1

2.2-суретте әрекет потенциалымен байланысты мембраналық потенциалдың өзгерісі көрсетілген.

Сур. 2.2

(i) 2.1-суреттегі аксон мембранасының үш диаграммасының қайсысы 2.2-суретте көрсетілген фазаларға сәйкес келеді? Төмендегі кестеге жауаптарыңызды жазыңыз.

[1]

(ii)2.1-суретті қолданып, 2.2-суреттегі мембраналық потенциалдың өзгеруін түсіндіріңіз.

.........................................................................................................................

.........................................................................................................................

.........................................................................................................................

.........................................................................................................................

.........................................................................................................................

.........................................................................................................................

.........................................................................................................................

.........................................................................................................................

.........................................................................................................................

.........................................................................................................................

.........................................................................................................................

.........................................................................................................................

.........................................................................................................................

.........................................................................................................................

.........................................................................................................................

.........................................................................................................................

[5]

[Барлығы 6 балл]

1.(a)(i)Сызықты дұрыс орналастырған;1

(ii)1. {Аксон / жүйке талшығы} миеленді қабықшамен қапталған;

2. Миеленді қабықша/мембрана көп қабаттан тұрады / фосфолипидтер/ липидтер};

3. Шванн жасушасы;

4. Электрлі оқшаулану;

5. Ранвье өткелдері/ т,б,;2

(iii)Жоғарылайды (өткізу жылдамдығы) / экв;1

(b)

1. Тыныштық потенциал шегі –60 мВ тан +35 мВ аралығында салынған;

2. Пішіні дұрыс, гиперполяризацию және тыныштық потенциалының қайта орнауы көрсетілген. 2

[6]

2.(i)A3B2C1;1

(ii)A1 (кернеуге ие) натрий каналдары ашылды;

2 натрий (иондары) кіреді (аксон);

3 оң кері байланыс / көп натрий аканалдары ашылды;

4 деполяризация / деполяризация сипаттамасы;

5 натрий каналы жабылады;

6 + 40 мВ;

[6]