Бөлім: «Жұмбақтар»
Жұмбақ – адамның ой-өрісін, алғырлығын, білімін сынау мақсатында нақты бір зат немесе құбылыс тұспалдап сипатталатын шағын әдеби жанр.
Жұмбақ жанры дүние жүзі халықтары әдебиетінің көпшілігінде бар. Бұл жанрға Аристотель “Жұмбақ – жақсы жымдасқан метафора” деп анықтама берген. Жұмбақ әдебиеттің ежелгі үлгілерінде, ауыз әдебиетінде жиі кездесетіндіктен оны ғылымда “фольклорлық жанр”, “халықтық поэзияның шағын түрі” деп санау орын алған. Алайда, қазіргі заман әдебиеті өкілдерінің, әсіресе, балалар әдебиеті авторларының шығарм-ғында Жұмбақтар топтамасы жиі кездеседі. Сондықтан оны тек фольклорлық жанр аясында шектеуге болмайды.
Жұмбақ жанры дүние жүзі халықтары әдебиетінің көпшілігінде бар. Бұл жанрға Аристотель “Жұмбақ – жақсы жымдасқан метафора” деп анықтама берген. Жұмбақ әдебиеттің ежелгі үлгілерінде, ауыз әдебиетінде жиі кездесетіндіктен оны ғылымда “фольклорлық жанр”, “халықтық поэзияның шағын түрі” деп санау орын алған. Алайда, қазіргі заман әдебиеті өкілдерінің, әсіресе, балалар әдебиеті авторларының шығарм-ғында Жұмбақтар топтамасы жиі кездеседі. Сондықтан оны тек фольклорлық жанр аясында шектеуге болмайды.
Жайылма сөйлемдер
Ақыл жастан шығады, асыл тастан шығады. (Бастауыш, баяндауыш, анықтауыш)Өнер - ағып жатқан мөлдір бұлақ. (Бастауыш, баяндауыш, анықтауыш)Досы көпті..
Мысықтың ең үлкені,Жалы сәнді тым,тегі.Ақырғанда,ДауысынанАңның бәрі үркеді. (Арыстан)
Сиқыры бар сырғамның,Тағып алып, тыңдармын.Әні де көп, сөзі де,Естілер тек өзіме. (Құлаққап)
Шөп ішінде жүреді,Шақса уын жаяды.Зиянын қойлар біледі,Күйсетіп жеп қояды.Қарақұрт
Таразы басындаДауыл менен ақ лағы –Қос бөшкенің салмағы.Жалғыз ғана лағыЕкі орам жіп шығады.Қозысымен орам жіп –Бір бөшкедей болар жүк.Айтшы енді..
© Сұлтан Қалиұлы
Неше жапырақ?Тал басындаТізіліпОн жапырақ тұр еді.Жел соқты да,Үзіліп,Ұшып кетті біреуі.Ізінше оныңЖұлыныпТүсті тағы бесеуі.Тұр әлі де..
© Сұлтан Қалиұлы
Неше оқушы?Ортаға әкеп тосты ОспанОтыз жеті қаламды.Тиді әркімге қос-қостан,Балалардың бәрі алды.Өзгелерден бір қаламАртық тиді «Сырыққа».Береді..
© Сұлтан Қалиұлы
Қанша қауын?Самат қаппен арқалап,Бес қауыннан тасыды.Қабы болмай ал ТалапҚос қауыннан тасыды.Он реттен сабылып,Екеуі әбден шаршады.Тасып алған..
© Сұлтан Қалиұлы