Абай шығармашылығы. Он жетінші қарасөз, «Масғұт» поэмасы. Қазақ әдебиеті, 10 сынып, сабақ жоспары.

Ұзақ мерзімді жоспар бөлімі:

Қалың елім, қазағым

Мектеп:

Күні:

Мұғалімнің аты-жөні:

Сынып:

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Абай шығармашылығы. Он жетінші қарасөз, «Масғұт» поэмасы

Анализ және интерпретация

10.2.1.1 - әдеби шығарманың композициялық ерекшеліктерін талдау;

Түсіну және жауап беру

10.1.1.1 - әдеби шығармаға сюжеттік-композициялық талдау жасау арқылы идеялық мазмұнын түсіну;

Анализ және интерпретация

10.2.4.1 - көркем шығармада көтерілген мәселелерге талдау жасау арқылы шығармашылық жұмыс (әңгіме, өлең, әдеби және еркін тақырыптарға шығарма) жазу.

Әдеби шығарманың композициялық ерекшелігіне талдау жасай отырып, сюжет идеясының мазмұнын түсіну, шығармада көтерілген тақырып арқылы жанрына сай шығармашылық жұмысын орындау.

• Әдеби шығарманың сюжеттік-композициялық ерекшелігіне талдау жасайды;
• Шығарма идеясын сюжеті арқылы анықтай алады;
• Стильдік және жанрлық ерекшеліктерін сақтай отырып, тақырып аясында шығармашылық жазылым жұмысын жазады.

Композиция құрылымы, эпилог, пролог, сюжет, негізгі идея, жанама идея т.б.

- Қазақстандық патриотизм және әлемдік азаматтық;

- жаңашылдық;

-ұлттық рухани жаңғыру

фольклор, мәдениеттану

Аудио, видео құрылғылар

10-сыныпта өтілген материалдар

Сабақ барысы

Сабақтағы жоспарланған іс-әрекет

Ұйымдастыру кезеңі:

Қызығушылықты ояту/Тақырыпты болжату

https://www.youtube.com/watch?v=pyWWSpyhVZM

Музарт тобының орындауындағы Абайдың «Желсіз түнде жарық ай» әні арқылы сабақ тақырыбын болжайды.

ОМ, сабақ мақсаты, бағалау критерийлері таныстырылады.

Топтастыру және бөлу

Әр оқушының орындығының арқасына композиция бөліктерінің аты жазылған стикерлер жапсырылады. Осы терминдерге сай, оқушылар топтасып отырады.

• Экспозиция
• Сюжеттік байланыс
• Даму
• Шиеленіс
• Шарықтау шегі
• Шешім

Терминдерге әр топ анықтаманы айтып, шығарма құрылысының тармақтарын есіне түсіреді.

1-тапсырма Түсіну және жауап беру ТЖ

Оқушылар алдын-ала «Масғұт» поэмасымен үйде оқып танысып келгендіктен, шығарманың сюжеттік-композициялық кестесін жасайды.

Тақтадағы флип-чартқа шығарма композициясының бөліктеріне сай тақырыптарын жазады.

Әр топ өзіне бөлінген композиция бөліміндегі сюжеттік кестені толтыруы тиіс. Кестедегі сұрақтарды өз қалауынша өзгертуге болады. Әр топ өз кестелерін толтырған соң, композициялық бөліктің ретімен, жазғандарын оқиды.

Дескрипторлар

• Шығарма композициясы ұғымын түсінеді;
• Шығарманың құрылысына талдау жасай алады;
• Сюжеттік кестені талабына сай толтыра алады;
• Топпен ынтымақтастықта бірлесе жұмыс істейді.

2-тапсырма «Идеялық тізбек» ТЖ

Оқушылар топ ішінде поэмада кездескен идеяларды тізбектеп, жазып шығады. Әр топтан бір өкіл шығып, идеялар тізбегін оқиды. Қайталанып айтылған идеялар біріктіріліп, поэманың негізгі және жанама идеясы айқындалады.

Бағалау: топтардың өзін-өзі бағалауы

«Білімнің бес бағаны» арқылы

• Шығарма композициясы ұғымын түсіндік.
• Шығарманың құрылысына талдау жасай алдық;
• Сюжеттік кестені талабына сай толтырдық.
• Топпен ынтымақтастықта бірлесе жұмыс істедік..
• Поэманың идеясын айқындай алдық.

2-сабақ

3-тапсырма. Компрессия жазу Ж

Анализ және интерпретация

«Масғұт» поэмасының композициялық ерекшеліктерін талдау (Түртіп алу стратегиясы)

4 тармақты 44 шумақтан тұратын поэманың композициялық құрылысында логикаға бағынбау байқалады. Ол, әсіресе, осы поэманың екінші белімінен аңғарылады. Өйткені, тұтас күрделі сюжеттік құрылысының шартына бағынса, Масғұттың қызыл жемісті жегеннен кейінгі іс-әрекеттері баяндалғанын көрер едік. Дұрысында, поэма оқиғасының алғашқы белімінде жеткен өрісі бойынша, әйелдер достығынан туған мінез оқиғалар, соның айналасындағы тартыстар поэманың екінші белімінің үлкен өрісі болу шарт еді. Ал, Абайда - Масғұт бар әйел қауымы түгіл, бір әйелдің достығына да душар болмайды. Оның үстіне поэманың соңғы беліміндегі «жынды су» мотив және одан туатын «жұртың жынды болса, ақылды болма, қосажынды бол!» дейтін қорытындылар бұл поэманың алғашқы бөліміндегі мінез бен істерге логикалық жагынан да қиыспайды. Оқыстан туған оқшау халдер есепті болады. Рас, екінші бөлімдегі «жынды су» арқылы туатын өрескел өзгерістер мағынасыз емес. Ол да Абайдың кейбір сорақы құбылыстарға қатты мысқылмен, үлкен сатиралық сынмен қарайтынын танытады. 

Дескриптор:

• Тыңдалым лекциясы негізінде жинақы мәтін жаза алады

4-тапсырма. Сабақтас ойлар... ТЖ

Оқушыларға Абайдың жетінші қара сөзі тыңдатылады.

https://www.youtube.com/watch?v=ceA_e1p4w94

Сол қарасөзде айтылған ой мен поэманың негізгі идеясын салыстыра отырып, Топтар Борттық журналды толтырады. Ауызша талдап кетеді.

Шығармашылық сәті

Әр топ кеспе қағазда жазылған тапсырма түрін таңдайды. Сол бойынша сабақта көтерілген негізгі ой бойынша шығармашылық жұмысын орындайды.

• 2 шумақтан тұратын, поэмаға идеялас өлең жазыңыз.
• Абай қарасөзінің үлгісінде бүгінгі заман сәбиінің туған кезіндегі таңдауы жайлы қарасөз жанрында жазыңыз.
• Сабақтың қорытындысы ретінде 5 жолдан тұратын эссе жазыңыз.
• Поэманы қарасөзбен әңгіме етіп қайта жазыңыз.
• Қарасөз идеясын ала отырып, өлең құрастырыңыз.

Кері байланыс/Рефлексия

Мұғалімнің топтарды ауызша комментарийлер арқылы бағалауы

Үйге тапсырма: Абайдың қарасөздерімен танысу

Саралау – оқушыларға қалай көбірек қолдау көрсетуді жоспарлайсыз? Қабілеті жоғары оқушыларға қандай міндет қоюды жоспарлап отырсыз?

Бағалау – оқушылардың материалды меңгеру деңгейін қалай тексеруді жоспарлайсыз?

Денсаулық және қауіпсіздік техникасының сақталуы

Саралау іріктелген тапсырмалар, нақты бір оқушыдан күтілетін нәтижелер, оқушыға дербес қолдау көрсету, оқу материалдары мен ресурстарын оқушылардың жеке қабілеттерін есепке ала отырып іріктеу (Гарднердің жиындық зият теориясы) түрінде болуы мүмкін.

Саралау уақытты ұтымды пайдалануды есепке ала отырып, сабақтың кез-келген кезеңінде қолданыла алады

Бұл бөлімде оқушылардың сабақ барысында үйренгенін бағалау үшін қолданатын әдіс-тәсілдеріңізді жазасыз

Денсаулық сақтау технологиялары.

Сергіту сәттері мен белсенді іс-әрекет түрлері.

Осы сабақта қолданылатын Қауіпсіздік техникасы ережелерінің тармақтары

Сабақ бойынша рефлексия

Сабақ мақсаттары/оқу мақсаттары дұрыс қойылған ба? Оқушылардың барлығы ОМ қол жеткізді ме?

Жеткізбесе, неліктен?

Сабақта саралау дұрыс жүргізілді ме?

Сабақтың уақыттық кезеңдері сақталды ма?

Сабақ жоспарынан қандай ауытқулар болды, неліктен?

Жалпы баға

Сабақтың жақсы өткен екі аспектісі (оқыту туралы да, оқу туралы да ойланыңыз)?

1:

2:

Сабақты жақсартуға не ықпал ете алады (оқыту туралы да, оқу туралы да ойланыңыз)?

1:

2:

Сабақ барысында сынып туралы немесе жекелеген оқушылардың жетістік/қиындықтары туралы нені білдім, келесі сабақтарда неге көңіл бөлу қажет?