7-сыныпқа арналған жылдық бақылау диктанты

1-нұсқа: «Шешендік өнер — ұлттық мұра»

Мәтін:
Қазақ халқының тарихында шешендік өнердің алатын орны ерекше. Ежелгі замандардан бері сөз қадірін білген бабаларымыз ел арасындағы дау-дамайды, күрделі мәселелерді бір ауыз орынды сөзбен шешіп отырған. Төле би, Қазыбек би, Әйтеке би сияқты атақты шешендер мен билер өздерінің тапқырлығымен, әділдігімен ел бірлігін сақтауға зор үлес қосты. Олардың артына қалдырған өнегелі сөздері мен шешендік толғаулары — бүгінгі ұрпақ үшін таусылмас рухани қазына.

Шешендік өнер адамнан терең білімді, ұшқыр ойды және тіл байлығын талап етеді. Нағыз шешен тыңдаушының жүрегіне жол тауып, ойын бейнелі сөздермен жеткізе біледі. Қазіргі таңда ана тіліміздің көркемдігі мен байлығын сақтап, шешендік өнерді дамыту — жас ұрпақтың басты міндеттерінің бірі болуы тиіс.

2-нұсқа: «Каспий теңізінің байлығы»

Мәтін:
Каспий — жер шарындағы ең үлкен тұйық су айдыны, ол өзінің көлеміне қарай теңіз деп аталады. Бұл бірегей су айдыны бес мемлекеттің, соның ішінде Қазақстанның батыс шекарасын шайып жатыр. Каспий теңізі өзінің табиғи байлығымен және стратегиялық маңыздылығымен әлемге танымал. Оның қойнауы мұнай мен табиғи газға ғана емес, сонымен бірге сирек кездесетін балық түрлеріне де өте бай. Дүниежүзіндегі бекіре тұқымдас балықтардың басым бөлігі осы теңізде тіршілік етеді.

Соңғы жылдары Каспий теңізінің экологиялық жағдайы бүкіл әлем ғалымдарын қатты алаңдатып отыр. Су деңгейінің төмендеуі және өндіріс қалдықтарымен ластануы теңіз флорасы мен фаунасына үлкен қауіп төндіруде. Каспийдің табиғатын қорғау және оның байлығын болашақ ұрпаққа аман-есен жеткізу — халықаралық деңгейдегі маңызды міндет.