Векторлар және оларға қолданылатын амалдар. Координаталық остегі векторлардың проекциясы. Проекциялармен амалдар жүргізу. Физика, 9 сынып, презентация.

Физика кабинетіндегі қауіпсіздік техникасын сақтау ережелері

Бөлім: 9.1А – Векторларға амалдар қолдану

Оқу мақсаты:

9.1.1.1 - параллель және параллель емес векторларды қосу мен азайту амалдарын жүргізе алады;

9.1.1.3 -векторларды құраушыларға жіктей алады

Оқу мақсаттары: 9.1.1.1 -параллель және параллель емес векторларды қосу мен азайтуды жүргізе білу

9.1.1.3 - векторды құрастырушыға бөлу

Бағалау критерийлері:

- параллель (коллинеарлы) векторларды қосу және азайту тәсілдерін көрсетеді (параллелограмм ережесі және үшбұрыш ережесі);

-бір түзу бойымен бағытталған векторлардың векторының модулін табады

Пифагор теоремасын 900 бұрышқа бағытталған екі вектордың алынған вектор модулін анықтау үшін қолданады

дененің тепе-теңдік жағдайын анықтау үшін күштердің векторлық қосындысын қолданады

Эксперименттік жұмыс: векторларды құраушыларға жіктеу.

Миға шабуыл.

Тапсырма 1.

Дескрипторлар:

скаляр мен векторлық шаманың арасындағы айырмашылықты анықтайды

- физикадағы скаляр және векторлық шамалардың мысалдарын келтіреді 

(а) 7-сынып физикасы мен математика курсындағы білімді қолдана отырып, скаляр мен векторлық шаманың айырмашылығын түсіндіріңіз.

(b) Физикалық шамаларды тізімдеңіз

- скалярлық

- векторлық

Тапсырма:

Тек сандық мәнмен сипатталатын шамалар скаляр деп аталады.

масса m

уақыт t

көлем V

температура T және тағы басқа.

Сандық мәні мен бағытымен сипатталатын шамалар векторлық деп аталады.

Күш F

Жылдамдық V

Вектор

Сызбаларда кез-келген вектор бағытталған кесіндімен(Стрелка) бейнеленген. Кесіндінің бағыты вектордың бағытын анықтайды

а

b

Оның шекаралық нүктелерінің қайсысы басы, ал қайсысы соңы? Кесінді бастау алатын нүкте ол вектордың басталу нүктесі яғни –басы, ал бағыттағышпен көрсетілген бөлігі –соңы, болып табылады.

Нөлдік вектор

Вектордың ұзындығы – бұл AB кесіндісі.

А

В

M

Коллинеарлы векторлар

Нөлдік емес векторлар КОЛЛИНЕАРЛЫ деп аталады, егер олар бір сызықта немесе параллель сызықтарда жатса. Нөлдік вектор кез-келген векторға сәйкес келеді деп саналады

Коллинеарлық векторларды бірдей немесе керісінше бағыттауға болады

БАҒЫТТАС

ҚАРАМА-ҚАРСЫ БАҒЫТТАЛҒАН

В

А

D

E

F

M

С

Бағыттас векторлар

Бағыттас векторлар - бастапқы нүктелері мен аяғы бір жақта жататын векторлар.

Нөлдік вектор - кез-келген вектормен бірге бағыттас деп саналады.

Векторларды қосу

Параллелограмм ережесі

Үшбұрыштар ережесі

=

+

Көпбұрыштар ережесі

Векторлардың қосындысы - алынған векторлардың бастапқысынан бастап соңғысына дейінгі арақашықтыққа тең.

B

A

C

D

E

=

+

+

+

Векторларды азайту

=

+ (- )

=

-

БІР СЫЗЫҚ БОЙЫМЕН БАҒЫТТАЛҒАН ВЕКТОРЛАРДЫ ҚОСУ ЖӘНЕ АЗАЙТУ

=

+

=

-

Тапсырма 2.

Суретте екі вектордың қосылуы көрсетілген.

Қай жағдайда векторлар бір сызық бойымен бағытталғанын көрсетіңіз

бір жаққа

- қарама-қарсы бағытта.

2. Осы ережені растайтын өмірден мысалдар келтіріңіз.

Тапсырма 3

Дескрипторлар:

құру жасайды және алынған вектордың бағытын анықтайды

алынған вектордың мәнін есептейді

Әр жағдай үшін алынған вектордың бағыты мен мәнін анықтаңыз.

Тапсырма 4

Сізге келесі сурет ұсынылған. Сызбаны талдап, векторларды қосудың бірінші әдісі мен осы суретте көрсетілгеннен айырмашылығы неде екенін түсіндіріңіз.

Тапсырма 5

Дескрипторлар:

Құраушыларға жіктейді және алынған вектордың бағытын анықтайды

- алынған вектордың мәнін есептейді

Екі вектор бір-біріне 90° бұрышпен бағытталған. Бірінші вектордың модулі 5 см, екіншісі – 6 см.

(а) алынған вектордың бағытын табыңыз

(b) алынған вектордың модулін есептеңіз.

Қосымша ақпарат

Тапсырма. Fрез қорытқы векторының формуласын жазыңыз…

Координаталар осьінде векторлардың проекциясын алу

https://www.youtube.com/watch?v=D5e-oX0mDiU

9.1.1.3 – векторды құраушыларға бөле білу

Жаңа ақпарат. Бейнероликті көру Оқушылар бейнелерді қарау кезінде проекция алады. интервал 0.00-1.00.

Векторлардың проекциясы

a

ax

ay

Вектордың проекциясы-вектордың басынан аяғына дейін оське түсірілген перпендикулярлардың негіздері арасында орналасқан кесіндінің ұзындығына тең скаляр шама.

Векторлардың проекциясы

Егер вектордың бағыты координаталар осінің бағытына сәйкес келсе, онда осы вектордың проекциясы оң болады.

Егер вектордың бағыты координаталар осінің бағытына сәйкес келмесе, онда бұл вектордың проекциясы теріс болады

Егер вектор координаталар осіне перпендикуляр болса, оның проекциясы 0 болады

Егер вектор координаталар осіне параллель болса, оның проекциясы вектордың ұзындығына тең болады.

02.09.2014

Тапсырма 6

Дескрипторлар:

Векторды Sx және Sy құраушыларына жіктейді

- Sx и Sy мәнін есептейді

- S векторының мәнін анықтайды

Суретті дәптеріңізге сызыңыз.

Векторды қалай құраушыларға жіктейтіндігіңізді көрсетіңіз.

Sx, Sy және S мәндерін анықтаңыз.

Тапсырма 7

Дескриптор:

Координаталар осінде векторлардың проекцияларын табады.

Тапсырма 8

Бағалау крийтерилері:

- дененің тепе-теңдік жағдайын анықтау үшін күштердің векторлық қосындысын қолданады

Осы үлгіні қолдана отырып, дененің тепе-теңдік жағдайын анықтау үшін векторларды қосу ережесі қалай қолданылатынын түсіндіріңіз.

Тапсырма 9

Дене координаталары х1=0, у1=2м нүктеден координаталары х2=4 м, у2= -1 м болатын екінші нүктеге орын ауыстырды. Сызбасын салып, орын ауыстыруды және оның координат осьтеріне проекцияларын табыңдар.

Тапсырма 10

Бағалау критерийлері:

- векторларды қосу ережелерін түсіндіруде талдау дағдыларын қолданады- қосу ережелеріндегі айырмашылықтарды әртүрлі тәсілдермен анықтайды

Векторларды қосу ережелерін қолдана отырып, сурет салыңыз, түсіндіріңіз

(а) Үшбұрыш ережесі мен параллелограмм ережесі бойынша векторларды қосу ережелеріндегі айырмашылық

(b) ереже бойынша векторлар қалай қосылады

- үшбұрыштар

- параллелограмм

Егер екі вектор бір-біріне перпендикуляр бағытталған болса, онда- алынған вектордың бағытын векторды үшбұрыш ережесі немесе параллелограмм ережесі бойынша анықтай аламыз

Тапсырма 11

Бағалау критерийлері:

- векторларды азайту ережелерін түсіндіруде талдау дағдыларын қолданады

Векторларды азайту ережесін тұжырымдаңыз.

Үй жұмысы:

Презентациямен және конспектімен жұмыс.

Өзіңіздің сабақтағы көңіл күйіңізді бір сын есіммен сипаттаңыз!!!