Механорецепторлардың түрлері. Биология, 10 сынып, сабақ жоспары.

Ұзақмерзімді жоспар бөлімі:

Мектеп:

Күні:

Мұғалімнің аты-жөні:

Сынып:

Қатысқандар саны:

Механорецепторлардың түрлері

10.1.7.4 тітіркендіргіш өзгеруіне механорецепторлардың жауабын сипаттау (Пачини денелері)

Оқушылар орындай алады:

• Пачини денелердің мысалында құрылыс пен орналасуын сипаттау,
• механорецепторлар түрлерінің жұмыс жасау жылдамдығын салыстыру

• оқушылар механорецепторлар түрлерін біледі
• механорецепторлар құрылысын және орналасуын сипаттайды
• түрлі механорецепторларының әрекет ету жыллдамдығын салыстырады

2.2

Оқушылар орындау алады:

Пачинни денешіктерінің бөлшектерін атап, сызбада көрсетіп, механорецепторларын атау;

сұрақтарға жазбаша жауаптарын құрастыру.

Пәнге қатысты лексика және терминология:

рецепторлар, механорецепторлар, трансдуктор

эффектор сыртында / аффектор ішінде, жауап, тітіркендіргіш,

Пачинни денелері/ қысым рецепторы, рецепторлы потенциал, шектік деңгей, деформация.

Диалог пен жазылымға қатысты сөйлемдер:

Механорецепторлы жасушалардың түріне жатады….

Пачини денелері үлкенірек және ... қарағанда аз

… қарағанда Пачини денелері тез бейімделеді

Дененің кез келген деформациясы ….. әкеледі

Мембранада .... қысымға сезімтал ион каналдары ашылады

Топпен жұмыс жасағанда : ынтымақтастық ,татулық.

адалдық, әділдік.

Өз тіліңе ,мәдениетіңе және басқа тілге ,мәдениетке деген құрмет.

Басқа адамның көзқарасын сыйлай білу.

Сұраққа жауап беру барысында сыни тұрғыда ойлау.

Натрий мен калий мембрана арқылы қозғалу туралы айтқанда химиямен байланыс.

Физикамен байланыс, мембрана арқылы белсенді тасымал түсіндіру кезінде, тасымал потенциалы пайда болу, тыныштық потенциалы. Қысымының пайда болуы, иондардың қозғалысынын себеп болатын.

6-9 сыныпта өтілген ақпараттың үлкен бөлігі, пәннің келесу оқытуға маңызды

Оқушылар рефлекс туралы біледі, жүйке жүйесінің әрекет ету негізгі принциптерін, механорецепторлардың әрекетін зерттеу жұптық жұмыс жасау кезінде алдынғы білімдерді актуализациялау

Сабақ барысы

Сабақта жоспарланған әрекеті

1.Білімдерді актуализациялау

Жұптар арасында сайысты өткізу:

1. Тақтаның үстінде мүмкін болғанша көп тецепторларды жазып алу,

2. Осы рецепторлардың сезім мүшелеріне жататындығы атау,

3. Рецептор түрін атау,

4. Осы рецептор жататын мүшені атау,

5. Рецепторлардың тітіркенуіне себеп болатын стимулдарды жазу.

Бағалау критерийлері:

5 сезім мүшелері аталған,

Рецептор түрлері дұрыс аталған,

Рецепторлар жататын сезім мүшелері дұрыс аталған,

Рецепторлар дұрыс белгіленген,

Рецепторлардың тітіркенуіне себеп болатын стимулдар дұрыс аталған

Мұғалім орындалған тапсырмаға кері байланысты береді, рецепторлар, сезім мүішелері мен стимулдар арасында байланысын көрсетеді.

2. Шақыру сатысы.

Оқушылар сын тұрғысынан ойлауды дамытуға бағытталған тапсырманы орындайды

Мұғалім тері рецепторлары бейнеленген суретті көрсетеді. Оқушыларға рецепторлар түрін атауға ұсынылады. Мұғалім кері байланыс беріп, механорецептор түсінігіне аңықтама береді.

3. Мақсатты тұжырымдау. Оқушылармен бірге сабақтың мақсаттары аңықталады

4.Мұғалімнің түсіндіруі

Строение и расположение механорецепторов в коже Теріде механорецепторлардың құрылысы мен орналасуы

https://www.youtube.com/watch?v=HFJwlV2Ls-g

Қысым рецепторлары – Пачини денелерінің құрылысы мен орналасуы

Пачини денелерінің қызметі

Әрекет потенциалын пайда болуы, рецепторлы потенциал, межелік денгей, деполяризация, натрий иондарының жасуша ішіне қозғалуы, реполяризация. Тыныштық потенциалы.

5.Бекіту. Жұмыс парағының тапсырмаларын орындау.

Оқушылар механорецепторлар категорияларын толтырады: тактильді, барорецепторлар, проприорецепторлар.

Механорецепторлар түрлері: Меркель денелері бөлшектерін аңықтап, баяу жұмыс жасайды, Мейснер денелері объектпен баяу жанасады, Руфини денелері созылуға орташа жылдамдығы, Пачини денелері вибрацияға және текстураны айқындауға тез.

Терминдерге анықтама береді:

потенциал генераторы,

әрекет ету потенциалы,

межелік потенциал,

деформация,

трансдуктор.

Қабілеті жоғары оқушылар сызбасыз және сабақта жазылған ақпаратсыз тапсырманы орындайды

Қабілеті төмен оқушылар сызбаларды қолданады.

Бағалау критерийлері:

Механорецепторлар категориялары дұрыс аталған

Механорецепторлар түрлері мен олардың әрекет ету принциптері дұрыс аңықталған.

Терминдер бойынша дұрыс аңықтамалары берілген.

6. Теріде орналасуы мен реакция жылдамдығы бойынша рецепторларды салыстыру:

Оқушылар ақпараттық парақпен жұмыс істеп, рецепторлардың ерекшелітктерін мен олардың орналаусын жазып отырады.

Бағалау критерийлері:

1. рецепторлардың орналасуы аңықталған,

2. рецепторлардың реакция жылдамдығы анықталған.

Жауаптар: Меркель Мейснер, Руфини денелерінің орналасуы дерманың жоғары қабаты, Пачини төменгі қабаттарында орналасуы

Жылдам рецепторлар –Пачини денелері, баяу Меркель, Мейснер мен Руфини.

Қабілеті төмен оқушылар презентация материалдарын қолданады

7. Сабақтың мақсатына жету деңгейін бағалау

Жаттығу «Әлемінен жіпшеден»

Өтілген мақсат бойынша әр оқушы бір сұрақты дайындап, өзінің көршісіне қояды. Нәтижесінде жауаптар тақырып бойынша әнгіме ретінде болу үшін сұрақтар құрастырлу тиіс. Мұғалім кері байланыс берелі

8. Рефлексия

Мұғалім сабақтың мақсатына оралып, жету деңгейін тұжырымдайды. Сабақтырдың ары қарай жоспарлау үшін оқушыларға келесі сұрақтар қойылады:

- не білдім, нені үйренді;

- түсініксіз қалды;

- не туралы жұмыс жасау керек.

Сұрақтар жазбаша не ауызша талқыланады.

Дифференциалды оқыту – Көбірек қолдау көрсету үшін не істейсіз? Қабілеті жоғары оқушыларға қандай міндеттер қоюды жоспарлайсыз?

Бағалау – Оқушылардың берілген материалды меңгеру деңгейін қалай тексересіз?–

Денсаулық және қауіпсіздік ережелері

Сабақтың қайталау кезенінде оқушылар өздері бөлінеді – оқыту ақпаратты жүзеге асыру түріне қарай: білу, түсіну мен қолдану. Сабақта ақпаратты қабылдау тәсілдеріне қарай бөлінген ақпарат қолданылады. Бекіту кезенде қабілеті төмен оқушыларға түрлі подмостки ұсынылады

Алдынғы білімдерінің формативті бағалауы Вызов кезенде диагностикалық бағалау мен жақын даму аймағын аңықтау. Мәнін түсіну кезенде объектілерді салстыру қабілетінін бағалау үшін критерийлер бойынша бағаланады.

Дене сымбатын сақтау мақсатына отыру ережелерін ұстану.

Биология кабинетінде тәртіпті сақтау ережелерін ұстану.

Топтық жұмыс жасау барысында және кабинет бойымен қозғалу барысында қауіпсідік ержелерін ұстану