Сыртқы орта фактораларының флоэмадағы зат тасымалына әсері: жарық, температура, ылғал. Биология, 9 сынып, дидактикалық материал.

Флоемадағы заттардың тасымалдануына сыртқы факторлардың әсері.

 Тірі жасушалардағы сүзгілі түтіктердің жұмысына қоршаған ортаның ір түрлі факторлары әсер етеді. Біз олардың үшеуін қарастырамыз.

Температура, кез-келген тірі жасушада метаболизмнің қарқындылығына әсер етеді. Жасушадағы цитоплазманың қозғалысы температура жоғарылағанда кқтеріліп, түскенде-төмендейді. Флоэмаде ерітінділердің жылдамдығы да температураға да тәуелді. Ғалымдар тәжірибе жасап көрді. Олар жапырақ пластиналарын сахароза ерітіндісіне салып, ал сабақтарын ерекше орынға салып, әр түрлі температурада сынайды. Оңтайлы температура 20 мен 30градуста ауытқитынын байқады. Бұл температурада флоэмадегі шығыс жылдамдығы 1 м / с жетеді. Температураның одан әрі артуы органикалық заттардың жапырақ пластиналарынан ағуын тежейді.

Ылғалдылық заттардың флоема арқылы тасымалдануына, сондай-ақ өсімдіктер ағзасындағы басқа да жасушалық процестерге әсер етеді. Жоғары жануарлардың жасушасынан айырмашылығы, өсімдіктер немесе олардың бөліктері ылғалдың жоқтығынан анабиоз күйіне түсетінін білеміз. Көптеген түрлердің құрғақ тұқымы ондаған, жүздеген, тіпті мыңдаған жылдар бойы өмір сүреді. Бірақ олардың өмірлік процестері ылғал жеткідіксіздігінен баяулайтындығы сонша тоқтап қалуы мүмкін. Флоэмада ксилема сияқты ерітінділер жүретіндіктен, арине ылғал жоқтығы олардың үрдістерін тоқтатыны белгілі. Сұйықтықтың азаюымен ерітіндінің концентрациясы және, тиісінше, оның тығыздығы артуы тиіс. Әрбір өсімдік үшін флоэмадағы зат тасымалы жүзеге асуы үшін оптималды жылдамдығы болуы тиіс. Қозғалыс жылдамдығына калий де әсер етеді. Калий сүзгілі түтіктердің мембраналық потенциалын арттырып, қозғалу жылдамдығвна әсер ететіні туралы жақында бір гипотеза шыққан болатын.

Жарық флоемадағы зат тасымалына жанама әсер етедіЖарықсыз фотосинтез процесі мүмкін емес. Фотосинтездің қарқындылығы флоема арқылы тасымалданатын органикалық заттардың түзілу жылдамдығын арттырады. Бірақ бұл жарықтан басқа факторларды санамағанда: ылғалдылық, көмірқышқыл газы, температура, ферменттер және т.б. Жарық мөлшерін көбейту кезінде фотосинтездің жылдамдығы белгілі бір шегіне дейін өсетінін ескеру қажет. Солтүстікте жаздың күнінде Күннің жарықтылығына сәйкес келетін индикатордан кейін фотосинтез жылдамдығы арта бастайды. Түнде заттарды тасымалдау толық тоқтайды деп ойлау да дұрыс емес.

Ақпарат көзі: http://expert.atamura.kz/ru/books/557#page/76