Сыртқы орта фактораларының флоэмадағы зат тасымалына әсері: жарық, температура, ылғал. Биология, 9 сынып, презентация.

Үй тапсырмасын қайталау

Ксилема мен флоэма құрылысы

Өткізгіш ұлпалар. А – ксилема; Б - флоэма

1 –ксилема түтіктері; 2 – трахеидтер; 3 – сүректік паренхима жасушалары; 4 – саңылаулар; 5 –сүзгілі түтіктер; 6 –серіктес– жасушалары; 7 –сүзгілі алаңдар; 8 – қабықтың паренхималық жасушалары.

Суретте көрсетілген өсімдікте қызыл және көк түсті бағдарлармен қандай заттардың қозғалысы көрсетілген?

9.1F

Сабақ тақырыбы:

Сыртқы орта факторларының флоэмадағы зат тасымалына әсері: жарық, температура, ылғал.

Оқыту мақсаты:

Сыртқы факторлардың флоэма арқылы заттардың тасымалына әсерін зерттеу.

Ксилема және флоэма.

флоэма

камбий

ксилема

Ксилема мен флоэманың жасушалары

Температура

Фактор ретінде температура кез-келген тірі жасушалардағы зат алмасудың қарқындылығына әсер етеді.

Цитоплазманың қозғалысы температураның көтерілуінен жылдамдайды. Ал төмендеуінен жылдамдығы да төмендей түседі.

Флоэмада ерітінділердің қозғалыс жылдамдығы да температурадаға тәуелді.

Ғалымдар мұны эксперимент жүзінде зерттеді:

Сахароза ерітіндісіне жапырақ пластинкаларын салып арнайы жабық ыдыста әртүрлі температурамен әсер етеді.

Олар үшін оңтайлы температура 20-30 градусқа дейінгі аралықта екені байқалды. Себебі флоэмада жылдамдықтың 1м/сағ осы температурада байқалады.

Температураны одан әрі жоғарылату органикалық заттардың жапырақ тақтайшаларында қозғалу жылдамдығын тоқтатады.

Флоэманы жылдам салқындату түрлі климаттық аймақтардағы өсімдіктерге әр түрлі әсер етеді.

Мысалы, үрме бұршақ сияқты оңтүстік өсімдіктерінде жылдамдық 1-2 градусқа толығымен тоқтайды

Ылғалдылық

Флоэмада ксилема секілді қатты заттарды емес сұйық заттарды тасымалдайды, сондықтан ылғалдың жетіспеушілігі флоэмадағы тасымалды баяулатады. Шынында да, сұйықтықтың азаюымен ерітіндінің концентрациясы және оның тығыздығы арта түседі.

Өте тығыз заттар тасымалдау үшін көбірек энергия қажет етіледі.

сусыздандыру флоэмадағы тасымалдың, фотосинтезді және өсімдіктің ағзасындағы басқа да маңызды процестерді толығымен тоқтатады.

Жарық

Жарық флоэма тасымалына жанама әсер етеді. Жарықсыз фотосинтез процесі мүмкін емес. Фотосинтездің қарқындылығы флоэма арқылы тасымалданатын органикалық заттардың түзілу жылдамдығын арттыра түседі.

Рефлексия