Бөлім: «Әңгімелер»
Әңгіме, әдебиетте — оқиғаны қара сөзбен баяндайтын шағын көркем шығарма жанры.
Әңгіменің жанрлық ерекшеліктері оқиғаны баяндау тәсілі, композициялық, сюжеттік құрылысы, көркемдік жүйесі арқылы айқындалады. Әңгіменің көлемі шағын, кейіпкерлер саны аз, сюжет ұйытқысын құрайтын оқиғаның басталуы, шарықтау шегі мен шешімі болады. Онда адам, оның өмірі мен тағдыры, аса маңызды деген оқиға жинақы беріледі. Мұнда бір айтылған жайларға қайта оралуға, тәптіштеп баяндауға, ұзақ суреттеуге орын жоқ. Әңгіме жанры аз сурет арқылы көп жайды аңғарта білетін айрықша көркемдік шеберлікті талап етеді.
Төзім
Ауыр салмақты басын төмен салып ішкі ойымен алысты: қойшылық маңдайыма жазған ата кәсібім білем деген. Қойшекең туғанда әкесінің азан шақырып қойған..
© Дүкенбай Досжан
Терезенің жарығы
Күнімпатша кейуана бүгін құлқын сәріден оянды. Жастықтан басын көтергенде байқады, таңның бозамық сәулесі жатаған қазақы үйдің қос терезесінен еркін..
© Дүкенбай Досжан
Сөз киесі
Тағдыр әу баста пешенеге жазылады.Асылмұрат бала жастан пешене дегенді – кісі маңдайы деп түсініп жүріпті. Жас адамның маңдайында әжім болмайды. Тері..
© Дүкенбай Досжан
Сексеуіл мінез
Тамыз айының орта шенінде иен өлкенің түкпіріңде жатқан титімдей ұжымның барып кел, шауып келімен жүрген зоотехник Ахметжан Бетпақтың шөлін аралап..
© Дүкенбай Досжан
Саумал
Қазақ мінезі күшін бойына жинаған бесті қымыздан гөрі қыш көзеде таңасқан балшырын саумалға келеді.«Кісінің қасиетін дәріптейік! Құжынап жердің асты..
© Дүкенбай Досжан
Реквием
Ғалымдар күннің жасы 5-10³ млрд жыл, дәп осы санның жартысына жуық уақыт өте оты таусылып сөнеді дейді. Әр нәрсенің басталуы бар, аяқталуы бар...
© Дүкенбай Досжан
Пілмен күресу
Тек — үзілмейді. Кісі қаза болған кезде кеудедегі жан ұшып мөлдір әлемге айналады, басқа кейіпке енеді, өзге түрге ауысады, әйтсе де мәңгі бақи..
© Дүкенбай Досжан
Пайғамбардың өлімі
(хикаят)Алла тағала рамазан айында қасиетті Құранды түсірді, яғни сүрелерін пайғамбар ғалейкіссаламға аян етті, жаратқан иенің ырқынан туған ең кемел..
© Дүкенбай Досжан
Пайғамбар
Тарих, бейне, оянғанша шошып, түршігетін жаман түсД.ДжойсӨткен замандарда шәкірті келіп ұстазынан сұрапты. «Құмыраның ішінде отырған қазды қалай..
© Дүкенбай Досжан
Өрік
Аудан ауруханасының соғыс мүгедегіне босатылған таза бөлмесінде қапсағай денелі, қою қара мұртты, шүңірек көз, татыран қара — Қыдырма есімді кісі..
© Дүкенбай Досжан
Өмір арбасы
Өз топшылауым бойынша, адамның қай мінезі қасиетті болса, сол мінезі міні де болады.М. ӘуезовҚалың таудың қыр жоталары батуға еңкейген күн нұрымен..
© Дүкенбай Досжан
Нәресте
Мыңжасар әйелінің аяғы ауырлағаннан кейінгі айларда өзінен-өзі тым күйгелек, сәл нәрсеге ашуланып, сәл нәрсені көңіліне алғыш мінезге бой алдырғаны...
© Дүкенбай Досжан
Метаморфоза
Тап бүгін Абыз қиналмағанда — кім қиналады, Абыз жыламағанда — кім жылайды.Билік дәлізіндегі мықтылар аяқ астынан мұны араларынан жылжытып..
© Дүкенбай Досжан
Мағжанды өлтіргендер
Қалыбындағы мұқым өзгерісті Мағжан жаңа әлгіде, ертеңгісін, төсегінен тұрып жатып сезген. Қаланың шетінде, қалың қара ағаштың ішіне қарағайдан қиып..
© Дүкенбай Досжан
Қырықбол мен ақбата
Қарықбол тақауда онға шыққан. Сабақ біткен соң иен тауда, шалғынды жайлауда отырған үйіне келген. Айнала құлаққа ұрған танадай тым-тырыс. Көкесі..
© Дүкенбай Досжан
Қымыз
— Ағаң шақырып жатыр, — деген дауыстан төргі бөлмеге ентелей ендім.Босағада ұшыраса кеткен жеңешемнің жанарынан жас көрдім. Тұла бойым дір ете түсті:..
© Дүкенбай Досжан
Қызылқұмның желі не деп жылайды?
Қызықұмның кіндігінде отырған Мүсіркеп түйеші алпыстан асқан осынау өмір жолының дәл бүгін қиын бір тығырыққа тірелгенін іштей сезді, әйтсе де алдағы..
© Дүкенбай Досжан
Қызыл кеніш оқиғасы
Қазақ жері тарих кітабының сарғайған беті. Туған өлкеге байланысты азды-көпті әңгімеге, атауына назар салып, тереңірек үңілсең-ақ алтын жүлгесіне..
© Дүкенбай Досжан
Қыдырдың құбылысы
Оразәлі өз қатарының алды, алғыр, зейінді дәрігер екенінде ешкімнің күмәні болмайтын. Әсіресе кейінгі бір жылдың көлемінде аса қатерлі екі-үш ауруға..
© Дүкенбай Досжан
Құмда қалған кемелер
Балықшы Тобағабыл не пәлеге ұшырағанын өзі де білмейді, аяқ басқан сайын өзін жылан арбаған торғайдай дәрменсіз сезінді. Қос өзеннің ұмар-жұмар..
© Дүкенбай Досжан
Құм жұтқан қалалар
ЕЖЕЛГІ ОТЫРАР(ОТЫРАР МЕМЛЕКЕТІ)(зерттеу)Ежелгі Отырар — сан қилы қалалардың басын қосқан: бір жағы Яксарты (Сырдария), екінші жағы Харчук (Қаратау)..
© Дүкенбай Досжан
Құм адамы
Күн желке тұстан шығып келеді, сексеуіл басына ілген тасбақаның қабығындай белдеуленіп, бозарып атқаны. Биік бүкіс шағылдың табанын бойлап батысқа..
© Дүкенбай Досжан
Құланшыда қалған із
1Сегіз жасар Дүйсенбі — Құланшыны, бұлақты, жұмсақ мысықты, сосын сағымды сағынатын шығармын деп ойлаған.Құланшы — қара шатқалды жарып ағатын..
© Дүкенбай Досжан
Қорқыттың көрі
Маңай тыныштық құшағында мүлгіді. Әлдеқайдан, алыстан шибөрі қыңсылады, ит ұлыды. Жырақтан Қызылқұмның қызыл өңеші шалынды, таң атып келе..
© Дүкенбай Досжан
Қан тарту
Бар пәле ойда жоқта шекесі шағып ауырып, тынысы тарылып, аллергия деген дерт жабысқаннан басталды. Әуелгіде: «Ой, осыны қойшы!» деп, қазақы мінезге..
© Дүкенбай Досжан