Бөлім: «Әңгімелер»
Әңгіме, әдебиетте — оқиғаны қара сөзбен баяндайтын шағын көркем шығарма жанры.
Әңгіменің жанрлық ерекшеліктері оқиғаны баяндау тәсілі, композициялық, сюжеттік құрылысы, көркемдік жүйесі арқылы айқындалады. Әңгіменің көлемі шағын, кейіпкерлер саны аз, сюжет ұйытқысын құрайтын оқиғаның басталуы, шарықтау шегі мен шешімі болады. Онда адам, оның өмірі мен тағдыры, аса маңызды деген оқиға жинақы беріледі. Мұнда бір айтылған жайларға қайта оралуға, тәптіштеп баяндауға, ұзақ суреттеуге орын жоқ. Әңгіме жанры аз сурет арқылы көп жайды аңғарта білетін айрықша көркемдік шеберлікті талап етеді.
Қыран құс көк жүзін шарлап кетті
(Үрміз қарттың әңгімесі)Іргежал деген биік жалдың түбінде үшінші ферманың штабы орналасқан. Көктемге қарай бұл ара ғажап сұлулыққа бөленген жер екен...
© Сайын Мұратбеков
Қылау
Шырт ұйқының құшағында жатқан. Бас жағынан дарылдай сөйлеген әкесінің даусы оятып жіберді.— Әй, Сатай, тұр балам, барып шананы алып қайт, —..
© Сайын Мұратбеков
Қызғаныш
Күз еді. Ауылдағы байланыс бөліміне бастық болып екі баласы бар Бағила деген жесір әйел көшіп келді. Талайдан жабық тұрған почта үйінің есігі сол..
© Сайын Мұратбеков
Құданың «фокусы»
Почтаға телефонға шақыртып кеткен Тортай тез қайтып оралған.— Құдаң қонаққа келсін деп шақыртып жатыр, — деді шешесіне күңкілдеп. Қатулы екені үнінен..
© Сайын Мұратбеков
Күсен-күсеке
1Қойды күн шықпай ергізу Күсеннің қанына сіңген әдеті. Киіз үйдің саңылау-тесіктерінен жарық кірді дегенше, ол төсекте жата алмайды. Таңның атуын..
© Сайын Мұратбеков
Күзгі бұралаң жол
Күн сәскеден ауып барады. Біз Гришка, Қанатай үшеуміз диірменнің желке тұсындағы қойтастың үстінде отырмыз. Қанатай — жұқалтаң, ақ сұр өңді бала...
© Сайын Мұратбеков
Көктемгі егіс кезінде
Бұл жылғы көктем егісі Көбеген үшін жылдағыдай көңілді басталмады. Май тартуға шыққанына үш күннен асса да, әлі керосин сұрап оны тоқтатқан жан..
© Сайын Мұратбеков
Көкорай
Әдетте таулы өлкедегі қыстың соңы жиі-жиі бұрқасын-боранды болып, аласапыран өлараның кезінде сай-сүйекті сырқыратып мезі қып жіберер қарасуық жел..
© Сайын Мұратбеков
Кәментоғай
Біздің ауылдың оңтүстік шетінде Кәментоғай деген терең сай бар. Сайдың іші ит тұмсығы өтпестей боп сыңсып өскен, ну жыныс қалың ағаш: күміс жапырақты..
© Сайын Мұратбеков
Жусан иісі
1Алыста қалған балалық шағым... Ойымнан: жарғақ сары тоны қаудырлаған, тобығы тайған сол аяғын сүйрете жүгіретін, шілбиген арық ақсақ қара бала бір..
© Сайын Мұратбеков
Жеңеше
Біздің колхоздың бойдақ малы Аяққұмды қыстайды. Бұл - ауыл орталығынан жүз елу километрдей қашықта жатқан құмды өңір. Бірақ құм дегенге тақырайған..
© Сайын Мұратбеков
Жанболат
КездесулерӨзім кештете жеттім. Колхозда қонақ үйі жоқ екен, біреудікіне түнеуге тура келді. Менің бұрылған үйім — шағын ауласын шырғанақпен қоршаған..
© Сайын Мұратбеков
Жабайы алма
БІРІНШІ БӨЛІМКӨКІНАЙТау бөктері тұтасқан жабайы алма болатын. Соғыс жылдары біз, жас балалар, қалың бөргезге қол-аяғымызды қызыл ала жоса ғып..
© Сайын Мұратбеков
Ескек жел
Тұқым сақталатын тас қойманың алдында ала қыстай көк ВИМ селкілдейді де тұрады. Бес-алты әйел ертеден кешке дейін көктемде себілетін тұқымдық астықты..
© Сайын Мұратбеков
Біреу
Мылтықты кезене бергені сол еді, кекіліктер дүр етіп сайдың екінші аласа қабағына қарай ұшты. Семіздіктен добалдай-добалдай боп ауырлап, қиыршықтай..
© Сайын Мұратбеков
Бекеңнің құбылысы
Таң алдында күн күркіреді. Алғашқыда легеннің түбін басқандай күтірлеп тұрды. Онан қаңылтыр төбені біреу тепкілеп, ойнақ салғандай болды. Енді бір..
© Сайын Мұратбеков
Басында Үшқараның...
Әкімге1Әсет поездан таң алдында кеп түскен. Шағын станцияда мұнан өзге сыртқа шыққан адам болған жоқ. Шала ұйқыдан өңдері бозарған проводниктер..
© Сайын Мұратбеков
Ата қаз
Осы бір ата қаз қызылкөз пәле болды. Өзінен Болат та, Жанат та, тіпті Қанаттың қабаған күшігі Ақтөс те қорқады. Шүпірлеген балапандарын ертіп..
© Сайын Мұратбеков
Ата
Станциялар мен разъездер сайын поездің тоқтай беруі Бекеңді әбден зеріктіріп жіберді. Сондықтан да ол ұзақ жолдың бүгінгі соңғы күнін терезе алдында..
© Сайын Мұратбеков
Ары-бері жол
Бәріне кінәлі апасы. Көкбайдың қалаға баратынын ести салысымен, Бөкенді соның машинасына отырғызып жіберем деп қолды-аяққа тұрғызды ма: дайын..
© Сайын Мұратбеков
Ананың арманы
Мен әжемді дүниедегі ең бақытты ананың бірі санайтынмын. Өз құрсағынан шыққан үш ұл, бір қыздан өніп-өскен өркеннің өзі кішігірім бір ауыл дерліктей..
© Сайын Мұратбеков
Алғашқы қар
Кеш болса таяу. Өрістен жайыла қайтқан сиырлардың қарасы да көрінді. Енді сауыншылардың ешқайсысын жұмсауға болмайды. Ал арғы бетте әлі бір шошақтай..
© Сайын Мұратбеков
Он бірінші күз
ІІс оңына басайын десе, қиюы қашқан тірліктің қисынына келуі де оп-оңай екен ғой. Әйтпесе мына құба жонда сүлік қараны теңселте жорғалатып, тербеліп..
© Дидахмет Әшімхан
Құдайсыздар
1Менің әжем жасы жүзден асқан ауылымыздағы ең кәрі кемпір еді. Жүзден қанша асқанын өзгені қойып өзі де білген емес, жасын сұраған адамға қай уақытта..
© Дидахмет Әшімхан
Ит жылы
Ит мініп ирек қамшылап, итшілеп жүріп, ит жылына да жеттік-ау. Иншалла!«Ит – жеті қазынаның бірі» ғой, бұл жылы ит те, құс та, иттің итақайы да..
© Дидахмет Әшімхан