09.09.2022
  1485


Химия пәнінен дидактикалық тапсырмалар

І-тапсырма: Сұрақ-жауап.



  1. Периодтық заңның қазіргі анықтамасы.
  2. Периодтық жүйенің құрылысы .
  3. Атом құрылымы
  4. Периодтық заңының маңызы.
  5. Химиялық элементтерді сипаттау.

ІІ-тапсырма: тест сұрақтары.



  1. 1s2, 2s2, 2p6, 3s2, 3p5 электрондық формула сәйкес келетін элемент
  2. A) оттегі B) күкірт C) аргон     D) фосфор      E) хлор
  3. Қышқылға тән диссоциациялану теңдеуі
  4. A) Na+ + HSO4- B) NH4+ + OH- C) H+ + Cl-       D) Mg2+ + 2Cl-      E) Na+ + OH-

3 . Ядросында протон саны бірдей, массалары әр түрлі атомдар



  1. A) гомологтар B) изомерлер C) изотоптар     D) цис-трансизомерлер     E) изобарлар

4 . Иондық тор түзбейтін зат:



  1. A) натрий гидрооксиді. B) күкірт қышқылы. C) магний оксиді.
  2. D) мыс (II) сульфаты. E) калий ацетат.
  3. 5. Сутектік байланыс:
  4. A) сутектің молекулалары арасында пайда болады.
  5. B) су молекулалары арасында пайда болады.
  6. C) метанның молекулалары арасында пайда болады.
  7. D) көмірқышқыл газының молекулалары арасында пайда болады.
  8. E) иіс газының молекулалары арасында пайда болады.

ІІІ-тапсырма. Жауабы. 1- кесте бойынша


І. Периодтық заңның төменде келтірілген анықтамаларының қайсысы дұрыс ?



  1. Элементер мен оның қосылыстарының қасиеттері валенттілікке периодты тәуелді болады;
  2. Қосылыстардың қасиеттері заттың құрамы тәуелді болады;
  3. Күрделі заттардың қасиеттері ол заттардың мөлшерлеріне байланысты
  4. Химиялық элементтер мен олар түзетін қарапайым және күрделі заттардың қасиеттері элементтер атомдарының массасына периодты түрде тәуелді болады.

І-тапсырма.Кестені толтыру.



  1. Периодтық жүйені пайдаланып, мына элементтерді:

а) кальций;


ә) көміртек


б) хлор


в) мырышты


 сипаттап, берілген кестені толтырыңдар:



Химиялық элемент таңбасы



Реттік нөмірі



Аr



периоды



тобы



топшасы



Оксидінің (жоғары оксидінің


формуласы)



Са



20



40



4



ІІ



негізгі



СаО




  1. №4 және №7 элементтерді  төмендегі  жоспар  бойынша  сипаттаңдар:
  2. Периодтық жүйедегі орны (период, топ,  топшасы).
  3. Атом құрылысы (атом  құрылысы,  электрондық  формуласы  мен  ұяшыққа орналасуы).
  4. Тотығу-тотықсыздану қасиеттері.
  5. Қосылыстары мен олардың  сипаттамасы.
  6. Табиғатта таралуы.

І-тапсырма. Сұрақ-жауап.



  1. Органикалық заттар қатыса жүретін реакцияларды қалай жіктеуге болады?
  2. Органикалық қосылыс молекуласында, негізгінен, химиялық байланыстыңқай түрі болады және олар қалай үзіледі?

3.Коваленттік байланыс қалай түзіледі?Бромсутек молекуласы электрондарының суретін салып, коваленттік байланыстың түзілуін және үзілуін түсіндіріп беріңдер.



  1. Бром молекуласы мысалында коваленттік байланыстың гомолитті және гетеролитті үзілуіне мысалдар келтіріңдер.
  2. Реакциялардың жіктелуі.

ІІ-тапсырма. Өзіндік жұмыс.


І-деңгей.



  1. Органикалық химиядағы орынбасу реакциясының бей органикалық химиядағы орынбасу реакциясынан ерекшелігі қандай? Ұқсастықтары мен айырмашылықтарын салыстырып, мысалдар келтіріп түсіндіріңдер.

ІІ-деңгей.



  1. Төменде теңдеулері келтірілген реакцияларды жіктеп, химиялық реакциялардың қай түрлеріне жататындарың түсіндіріңдер

1) 2-метилпентанның 2,2-диметилбутанға айналуы:


2) пропеннен пропил спиртінің түзілуі:


3) Хлорметанның дихлорметанға айналуы:


4) Этанолдан этиленнің алынуы:


ІІІ-тапсырма. Кесте толтыру.


Органикалық реакцияларды химиялық айналулардың түріне байланысты сипаттайтын берілген кестені толтырыңдар.





Химиялық реакция типтері



Химиялық реакцияның мысалы



1



Орынбасу



 



2



Қосылу



 



3



Айырылу



 



4



Тотығу



 



5



Изомерлену



 



6



Полимерлену



 



І-тапсырма. Сұрақ-жауап.



  1. Көмірсутектілердің жіктелуі.
  2. Құрамына қарай жіктелуі.
  3. Құрылысына қарай жіктелуі.
  4. Номенклатура түрлері: тарихи, рационалды және халықаралық.
  5. Молекулалық формулалары келтірілген қосылыстардыңішінен: С2Н6, СН3СІ, С8Н10, С6Н6, СН2СІ2 СНСІ3, ССІ4, С8Н16, С9Н20 , СН3ОН алкандардың формулаларын теріп жазып, оларды атаңдар.
  6. Органикалық заттардың құрамына қандай элемент атомдары кіреді?
  7. Сапалық құрамы бойынша органикалық затар қалай жіктеледі?8

8.Органикалык косылыстар кұрылыстарына байланысты калай топталады жөне әр топтағы заттардың көміртек атомдары өзара калай жалғасады?



  1. Төменде келтірілген заттардың ішінен көмірсутектердің формулаларын теріп жазыңдар: СН3С1,СН4, С2Н2, С2Н4, С20Н42, СН2С12, СНСІ3,ССІ4, С4Н86Н68Н817Н3610Н22,СН3 ОН.

ІІ-тапсырма.Кесте толтыру.



  1. Көмірсутектердің құрамындағы химиялық байланыстың түріне (дара және еселі) қарай қалай жіктелетінін көрсететін мына сызбанұсқаны толтырыңдар:
  2. Берілген кестені толтырып көмірсутектердің әр класының ең кіші өкілінің мысалдарын келтіріңдер:


Көмірсутектің класы



Жалпы формуласы



Молекулалық формуласы



Ықшамдалған құрылым формуласы



Алкандар



 



 



 



Циклоалкандар



 



 



 



Алкендер



 



 



 



Алкадиендер



 



 



 



Алкиндер



 



 



 



Арендер



 



 



 



І-тапсырма. Сұрақ-жауап.



  1. Алкандар жайлы ұғымдар.
  2. Алкандардың изомерлері мен атаулары.
  3. Көмірсутектерді атауға, формула құа  білуге  үйрену, жаттығу  жұмыстарын   орындау. 4. Метан молекуласы құрылысының ерекшелігі неде?
  4. Метан молекуласындағы байланыстың берік болу себебі неде?
  5. Көміртек атомдарының ара тістес құрылысты болып орналасуын электрондық теория тұрғысынан түсіндіріңдер.
  6. Органикалық заттардың қандай түрлері болады?
  7. Изомерлер, гомологтар деп қандай заттарды атайды?
  8. Қаныққан көмірсутектерге қандай изомерлер тән?

ІІ-тапсырма.Кесте толтыру.



  1. Алкандардың гомологтық қатарын сипаттайтын берілген кестені толтырыңдар:


Құрамындағы


көміртек


атомының


саны



Молекулалық формуласы



Атауы



Агрегат күйі



Тізбекті изомерінің


ықшамдалған


құрылым


формуласы



С1



 



 



 



 



С2



 



 



 



 



С3



 



 



 



 



С4



 



 



 



 



С6



 



 



 



 



С6



 



 



 



 



С7



 



 



 



а»




  1. Изомерлер мен гомологтар туралы түсініктерді салыстырып келесі кестені толтырыңдар. Бос орындарға "бірдей", "үқсас", "әр түрлі" деген сөздерді жазыңдар.


Р/н



Түсінік



Гомологтар



Изомерлер



1.



Сапалык кұрамы



 



 



2.



Сандық кұрамы



 



 



3.



Химиялык кұрылысы



 



 



4.



Химиялык касиеттері



 



 



ІІІ-тапсырма. Өзіндік жұмысы.


І-деңгей



  1. Мына көмірсутектердің графиктік формуласын жазып, рационалды номенклатура бойынша атаңдар:

а)2,3-диметилбутан, ә) 2,2,3,3-тетраметилгексан, б) 2,2-диметил-3,3-диэтилгексан, в) 3,3-диметил-4-изопропил-4хлоргексан, г) 2,3,4-триметил-3-метоэтилгексан.


ІІ-деңгей



  1. Қүрылым формулалары келтірілген қосылыстарды халықаралық атау жүйесі бойынша атаңдар және біріншілік, екіншілік, үшіншілік, төртіншілік кеміртек атомдарын тауып көрсетіңдер:

                                     



  1. а) 2,2,3-триметилбутан; ә) 2,3-диметилбутан, б) 2,2,5,2-тетраметилгексан, в) 2,3,4-триметил-3-этилгексан, г) 2,6-диметил-3,5-диэтил-4-пропилгептан. формулаларын құрастыру

ІІІ-деңгей



  1. Темендегі күрылым формулалары бойынша келтірілген қосылыстарды атап, берілген заттардың ішінен изомерлерді табыңдар. Ол үшін өуелі олардың молекулалық формуласын таиқан жөн:

                     



  1. Формулалары келтірілген заттарды халықаралық атаулар жүйесі бойынша атап іштерінен қайсылары озара изомер, қайсылары гомологтар екенін табыңдар:
  2. Берілген заттардың атаулары бойынша қүрылым форму-лаларын жазыңдар:

а) н-гексан, ә) 2-метилбутан,


б) 2,3-диметилпентан,


в) 2,2-диметилбутан.


ІV-тапсырма. Жауабы 1- кесте бойынша.


І. Қаныққан көмірсутектер не алкандар деп:


1) көміртек пен сутегінен тұратын, сутегін және басқа да элементтерді қосып алатын қосылыстар;


2) табиғатта кездесетін газ тәріздіқосылыстар;


3) молекуласында барлық көміртек пен сутектің валенттіліктері толық қаныққан;


4) мұнайды өңдегенде алынатын сұйық фракция.


V-тапсырма. Тест жұмысы. (3-сұрақ)



  1. Алкандардың жалпы формуласы:

А) СnН2n;      В) СnН2n-2;       С) СnН2n+2;       Д) СnН2n-6;  



  1. Алкандардың гомологтық қатарына жататын көмірсутек:

А)  С6Н6;      В)  С6Н14;         С)  С6Н10;         Д)  С6Н12;     


Молекуласында сутектің 14 атомы болатын алкан:


А) гексан;     В) гептан;       С) октан;    Д) пентан.


 




Әлеуметтік желілерде бөлісіңіз:
Facebook | VK | WhatsApp | Telegram | Twitter

Пікір жазу