Шығармалар ✍️

Қазіргі қоғамда әйелдер мен жасөспірім қыздарға қатысты зорлық-зомбылық мәселесі ең ауыр әрі өзекті әлеуметтік проблемалардың бірі болып отыр. Бұл құбылыс тек бір отбасының немесе жеке адамның трагедиясы емес, тұтас қоғамның қауіпсіздігі мен дамуына әсер ететін фактор.

Өкінішке қарай, көп жағдайда мұндай жайттар ашық айтылмай, жабық күйінде қалып, жәбірленушілер үнсіз қалуға мәжбүр болады.

Зорлық-зомбылықтың түрлері әртүрлі: физикалық, психологиялық, экономикалық, жыныстық. Әсіресе жасөспірім қыздар үшін психологиялық қысым мен жыныстық зорлықтың салдары өте ауыр. Мамандардың пікірінше, бала немесе жасөспірім жаста көрген зорлық өмір бойы адамның мінез-құлқына, өзін-өзі бағалауына, тіпті болашақтағы отбасылық өміріне әсер етеді. Бұл — бір адамның ғана емес, бірнеше ұрпақтың тағдырына ықпал ететін мәселе.

Қазақстанда соңғы жылдары тұрмыстық зорлық-зомбылыққа қарсы заңдар күшейтіліп, дағдарыс орталықтары ашылып жатыр. Дегенмен ресми статистика нақты жағдайды толық көрсете бермейді. Себебі көптеген әйелдер мен қыздар полицияға жүгінуге қорқады немесе ұялады.

Қоғамдағы «отбасының ішкі мәселесі», «ұят болады», «шыда» деген көзқарастар жәбірленушіні қорғаудың орнына, керісінше, зорлық-зомбылықты жасыруға ықпал етеді.

Мәселенің түп-тамыры көбіне тәрбиеде, әлеуметтік ортада және гендерлік теңсіздікте жатыр. Кейбір отбасыларда қыз баланың пікірі ескерілмей, оның құқығы екінші орынға қойылады. Ал зорлық көрсеткен адамға «ашумен істеп қойды», «өзі кінәлі» деген сылтаулар айтылады. Мұндай ойлау жүйесі зорлықты ақтауға жол ашады. Қоғамда әйелдің қауіпсіздігі емес, оның «мінез-құлқы» талқыланатын жағдайлар жиі кездеседі.

Жасөспірім қыздар әлеуметтік желілер арқылы да қауіпке тап болады. Онлайн бопсалау, қысым көрсету, интимдік материалдарды тарату сияқты киберзорлық түрлері көбейіп келеді. Бұл психологиялық жарақатқа әкеліп, кейбір жағдайларда суицидке дейін итермелеуі мүмкін. Алайда ата-аналар мен мектептер бұл қауіптерге әрдайым дайын емес немесе жеткілікті назар аудармайды.

Бұл мәселені шешу үшін тек заң қабылдау жеткіліксіз. Ең алдымен, қоғамдық сана өзгеруі керек. Зорлық-зомбылықты ақтайтын емес, айыптайтын мәдениет қалыптастыру маңызды. Мектептерде гендерлік теңдік, жеке шекара, қауіпсіз қарым-қатынас туралы ашық әңгімелер жүргізілуі қажет. Ал бұқаралық ақпарат құралдары бұл тақырыпты сенсация ретінде емес, терең талдау арқылы көрсетуі тиіс.

Сонымен қатар жәбірленушілерге сенім артып, оларды кінәламау — қоғамның басты міндеті. Әйел немесе жасөспірім қыз көмек сұраған сәтте, ол қолдау табуы керек. Дағдарыс орталықтарының қолжетімділігі, психологтар мен әлеуметтік қызметкерлердің кәсіби көмегі маңызды рөл атқарады.

Қорытындылай келе, әйелдер мен жасөспірім қыздарға қатысты зорлық-зомбылық — үнсіз қалуға болмайтын мәселе. Бұл тек жәбірленушінің ғана емес, баршамыздың ортақ проблемамыз. Қоғам ретінде біз зорлық-зомбылыққа төзбеушілік танытып, қауіпсіз орта қалыптастыруға жауаптымыз. Үнсіздік — зорлықтың ең үлкен серігі. Ал шындықты айту — оны тоқтатудың алғашқы қадамы.