Эсселер ✍️

«Ұлыбритания» деген атау құлаққа айрықша пафоспен естіледі. Бұл ел көпшіліктің санасында ұзақ уақыт бойы тұрақтылықтың, байлықтың, бедел мен дәстүрдің символы болып келді. Алайда соңғы жылдары бұл образ шындықпен жиі қабыса бермейді. Бүгінгі Ұлыбритания — терең әлеуметтік, экономикалық және саяси қарама-қайшылықтарға толы мемлекет.

Бір көшеде — әйнекпен қапталған зәулім ғимараттар мен люкс үйлер, ал келесі бұрышта — уақытша баспана алу үшін созылған ұзын-сонар кезек. Бұл елде премьер-министрлер реформаларымен емес, мемге айналған оғаш оқиғаларымен есте қалады. Ал қарапайым халық соңғы 15 жылда жалақының нақты өсімін сезіне алмай отыр.

Тұрмыс пен тұрғын үй дағдарысы

Ұлыбританиядағы ең ауыр мәселелердің бірі — тұрғын үй. Үй бағасы бірнеше есе қымбаттаған, ал Лондонда жертөледегі бір бөлменің өзі мыңдаған фунт тұруы мүмкін. Орташа жалақы шамамен 800 фунт болған жағдайда, адамның табысы тек «Гарри Поттердің қоймасындай» тар жерде тұруға ғана жетеді. Осындай жағдайда адамдардың өмір сүру сапасы күрт төмендеп, көпшілігі елден кетуді таңдайды.

Зерттеулерге сәйкес, әрбір төртінші британдық әлеуметтік тұрғыда «төмен стартта» тұр. Сол себепті Испания, Франция, Германия, АҚШ, Канада, Аустралия секілді елдерге қоныс аударушылар саны артып келеді. Соған қарамастан, Ұлыбританияға келетін мигранттар легі де рекордтық деңгейде.

Миграция мен әлеуметтік қысым

Соңғы жылдары миграция тарихи максимумға жетті. Көбіне Үндістан, Нигерия, Пәкістан, Қытай және Зимбабведен келгендер басым. Бұл жағдай ауруханалардағы кезектің ұзаруына, мектептерге түсетін салмақтың артуына және тұрғын үй бағасының одан әрі өсуіне әкеліп отыр.

Сонымен қатар, байлар мен миллиардерлер елден кетуде. Олардың көбі АҚШ-қа, Таяу Шығысқа немесе Еуропаға қоныс аударып жатыр. Сарапшылар мұның себебін Ұлыбритания экономикасының әлсіздігімен, халықтың сатып алу қабілетінің төмендеуімен байланыстырады.

Экономика: империядан «кеңсе еліне» дейін

Бір кездері әлемдік держава болған Ұлыбритания ХХ ғасырдың ортасынан бастап өз ықпалын жоғалта бастады. Соғыстан кейін ел көшбасшылықты АҚШ-қа берді. Бұрын теңіздерді билеген корольдік флот, қуатты өнеркәсіп бүгінде бұрынғы деңгейде емес. Егер ХХ ғасырда өнеркәсіп ЖІӨ-нің үштен бірін құраса, қазір ол 10 пайызға да жетпейді.

Зауыттар жабылып, өндіріс Азияға көшті. Ел «әлем фабрикасынан» «әлем кеңсесіне» айналды: болат пен көмірдің орнын банктер, консалтинг пен заң саласы басты. Брекзиттен кейін экономика толық қалпына келген жоқ, фунт әлсіреп, сауда байланыстары үзілді.

Әлеуметтік теңсіздік және саяси тұрақсыздық

Лондон — қаржы мен элитаның орталығы. Мұнда алты таңбалы жалақы алатын топ-менеджерлер мен инвесторлар шоғырланған. Ал елдің басқа аймақтарында жылдық табыс 35–40 мың фунттан аспайды. Формалды түрде бәрінің мүмкіндігі тең болғанымен, шын мәнінде әлеуметтік шығу тегі мен білім шешуші рөл атқарады.

Соңғы алты жылда Ұлыбританияда бірнеше премьер-министр ауысты. Бұл саяси тұрақсыздық халықтың үкіметке деген сенімін күрт төмендетті. Бүгінде британдықтардың небәрі 15 пайызы ғана ел дұрыс бағытта дамып жатыр деп есептейді.

Бюрократия мен бизнес дағдарысы

Шағын және орта бизнес үкімет талаптарының тым күрделі екенін жиі айтады. Компания ашу, құрылысқа рұқсат алу немесе шетелдік маманға виза рәсімдеу — ұзақ бюрократиялық квестке айналған. Соның салдарынан жаңа экономикалық идеялар жүйемен күресуге кетіп, елдің дамуы тежелуде.

Мәдениет — Ұлыбританияның мәңгілік капиталы

Дегенмен, Ұлыбританиядан ешкім тартып ала алмайтын бір құндылық бар. Ол — мәдениет. Шекспир, Диккенс, Джейн Остин, Джордж Оруэлл, Джоан Роулинг сынды қаламгерлер әлем әдебиетінің бағытын өзгертті. The Beatles-тен бастап Adele мен Ed Sheeran-ге дейінгі музыка бүкіл әлемге ықпал етті. Британ театры, киносы, актерлері — жаһандық бренд.

Империя мәңгі емес. Ұлыбритания бұл шындықты қабылдағандай. Бәлкім, оған бұрынғыдай әлемдік үстемдік үшін күресу міндетті де емес шығар. Ол әрдайым мәдениет, білім және дәстүр елі болып қала береді.