Ампердің күші. электр өлшеуіш құралдар, электр қозғалтқыштың жұмыс істеу принципі №1 лаборатория «Магнит өрісінің токқа әсерін бақылау». Физика, 10 сынып, сабақ жоспары.

Ұзақ мерзімді жоспар бөлімі: 10.3С.

Магнит өрісі

Мектеп: Павлодар ХББ НЗМ

Күні:

Мұғалімнің аты-жөні: Каратаева Н.К.

Сынып: 10

Ампердің күші. электр өлшеуіш құралдар, электр қозғалтқыштың жұмыс істеу принципі №1 лаборатория «Магнит өрісінің токқа әсерін бақылау»

10.4.4.2 электр өлшеуіш құралдардың, электр қозғалтқыштың жұмыс істеу принципін түсіндіру;

«Магнит өрісі» тақырыбы бойынша білімді қайталау және тереңдету.

Ампердің күшінің тұрмыста қолдануды қарастыру.

Электр өлшеуіш құралдардың және электр қозғалтқыштың жұмыс істеу принципін түсіндіру;

• Осы тақырып бойынша бұрын алынған білімдер мен дағдыларды меңгеру деңгейін және деңгейін анықтау;
• магнит өрісінің тогы бар өткізгішке, магниттік индукция модуліне және Ампер күштеріне әсер ету идеясын қайталау және тереңдету,
• сол қол ережесі бойынша Ампер күші анықтау;
• магнит өрісінің тогы бар өткізгішке әсерін әртүрлі жағдайда қарастыру;

Қауіпсіздік, басқаларғақарау, ынтымақтастық

Инжиниринг - қашықтығықалайшаэлектрқуатыберілуде

Математика - синусынграфиктісызу

Интернет-бейнелер (www.youtube.com)

http://www.bbc.co.uk/schools/ және

bilimland.kz

Физика 8 сынып: магнит өрісі, өрісжолдарыменөрістердіұсыну; тұрақты магнит өрісіжәнесымдардағытоктарғабайланысты

Сабақбарысы

Сабақтағыжоспарланғаніс-әрекет

Оқушылармен сәлемдесу

Сабаққа дайындығын тексеру

Үй жұмысын тексеру / журналға қою/

1. Алдыңғы білімді белсендіру

- Біздің Жерді магнит өрісі қоршалған тұрғанын білеміз, біз осы магнит өрісі мұхитында өмір сүреміз. Оның өзгеруі адамның денсулығына айтарлықтай әсер етеді. Ендеше магнит өрісі туралы не білеміз?

Үй тапсырмасын тексеру (жеке дара сұрау әдісі).

Сұрақтар:

1. Қандай күштер магниттік деп аталады?

2. Магнит өрісінің қандай қасиеттерін білесіңдер?

3. Тоғы тар өткізгіштер қалай әсерлеседі?

4. Магнит өрісініңқасиеттерінатаңыз

5. Магнит өрісі тұйық, тогы бар кқнтурға қалай әсер етеді?

6. Магнит өрісінің әр нүктесіндегі өрісті қандай шама сипаттайды?

7. Магниттік индукциялық вектордың бағыты қалай бағытталған?

8. «Бұрғы» ережесін қалай түсінесің?

9. Сол қолдың ережесін қалай қолданамыз?

2. Белсенді әдіс -«Түсіндір…»

Оқушылар екі топқа бөлінеді (6-6), бір топқа электр өлшеуіш құралдарың жұмыс істеу принципін түсіндіру беріледі, екінші топқа магнит өрісінің тоғы бар контурға әрекеті қарастырылады.

Шарт: олар бір-біріне өзінің парағын көрсетпеуі тиіс.

Әр бір топтан бір бір оқушыдан бір-біріне жақындап, бір партаға отырып бір біріне түсіндіреді.

Өлшеу дегеніміз - арнайы техникалық құралдар көмегімен физикалық шамалардың мәнін анықтау.

Өлшеуіш аспаптардың жұмыс істеу принциптерін, олардың атқаратын міндетіне байланыссыз, былай түсіндіруге болады: электр тогы аспап аркылы жүріпайналдыру моментін туғызады, айналдыру моментінің әсерімен спираль серіппесінің 2 қарсы әрекетін жеңеді, қозғалатын бөлік бұрьшына бұрылады (1 - сурет). Бұл жерде нұсқама тіл 3 шкала 4 бойы мен қозғала отырып өлшенетін шаманы көрсетеді. Аспапты ажыратқаннан соң айналдыру моменті жоғалады,қозғалатын бөлік серіппенің серпімділігінің салдарынан алғашқы орнына қайта оралады.

Пайдалану жағдайына байланысты аспаптың қозғалатын бөлігі тез тынышталуы керек. Бұл ауалы немесе магниттік тыныштандырғышымен іске асырылады. Ауалы тыныштандырғышта (2,а- сурет) қозғалатын бөлігін тежеу үшінтыныштаңдырғыш камерасындағы ауаны сығу немесе сирету салдарын пайдаланса, магниттік тыныштандырғышында магниттік тежеу принципін пайдаланады (2, б-сурет).

1-сурет Электр өлшеуішаспаптың 2-сурет. Тыныштандырғышқұрылысы:

қозғалмайтынбөлігініңқұрылысы 1-ауалы тыныштандырғышкамерасы,

2-поршень, 3-тұрақты магнит

Ток пен кернеуді өлшеу.Ток пен кернеудіөлшеуүшінәртүрліжүйеліөлшеуішаспаптар – амперметрлер мен вольтметрлерқолданылады. Мөлшерікішітоктардыөлшеуүшінгальванометрлер, микроамперметрлер, миллиамперметрлер, ал мөлшері аз кернеулердіөлшеуүшінмилливольтметрлер, микровольтметрлерқолданылады. Амперметрдіжүктемегетізбектепқосқандаолөлшенетінтізбектегітокқаәсерінтигізбеуікерек. Сондықтаноныңкедергісіэнергияқабылдағышыныңкедергісінен аз болуытиісті. Амперметрдіңкедергісі аз болса, олтұтынатынқуат та аз болады. Тізбеккеқосылған вольтметр өлшенетінкернеугеәсерінтигізбеуікерек, сондықтанқабылдағыштаркедергісіне параллель қосылған вольтметр кедергісі, қабылдағыштаркедергісіненүлкенболуыкерек. Үлкенмәнді вольтметр кедергісінде ток мөлшерліболады, сондықтанолтұтынатынқуат та аз.

3.мағынаны анықтау (зерттеу)

«Магнит өрісінің токқа әсерін бақылау» зертханалық жұмысы.

Мақсаты: магнит өрісінің токқа әсерін зерттеу.

Зертханалық жұмыстарға арналған жабдықтар: доғалы пішінді магнит, сымдық катушкалар, штатив, реостат, тікелей ток көзі, байланыстырушы сымдар, кілт.

Зертханалық жұмыс бойынша оқушылармен алдын-ала әңгімелесу:

• Неліктен экспериментті бір ғана орам сыммен емес, бірнеше сым орамдарының көмегімен жүргіземіз?

• магнит өрісі қалай бейнеленеді?

• магнит өрісін көрсету үшін қандай сызықтар қолданылады?

Қауіпсіздік техникасы бойынша оқушыларға нұсқаулық беру.

Жұмыс барысы:

Зертханалық жұмыстарды жүргізудің алдында құрылғыларды дұрыс орналастырыңыз. Сым орамды штативке іліп қойып, оны реостатпен (кедергіні арттыру үшін) және кілтпен тізбектей жалғай отырып ток көзіне қосамыз. Реостат қозғалтқышын сымның оралған пластик сақинасына зақым келтірмеу үшін ең жоғары кедергіге қойдық. Кілт эксперимент кезінде ғана қосылады және эксперимент аяқталғаннан кейін оны дереу өшіріңіз.

Магнитөрісініңэлектртогынаәсері (өздікжұмыс - эксперимент)

1. Доғатәріздімагниттіштативкеілініптұрғансыморамғажақындатамыз, кілтінқосып, орамсымныңқозғалысынаназараударыңыз.

2. Магниттіңсыморамменорналасуыныңәртүрлі 4 нұсқасынсызыңыз, суреттегі ток бағытынкөрсетіңіз. Магниттікиндукциясыныңкүшсызықтарыныңбағыты мен магниткеқатыстысыморамныңқозғалысбағытынкөрсетіңіз.

3. Орамсымныңқозғалысбағытыныңдұрыстығынтәжірибежүзіндетексеріміз.

4. Орамсымдағы ток бағытынөзгертіңізжәнеорамныңқозғалысынаназараударыңыз.

5. Қорытындыжасаңыз: орамсымныңқозғалысыныңсипатықандай?

4.Бекіту.

Өздік есеп шығару (карточкадағы берілген дайын жауаптар бойынша тексеру):

Ұзындығы 0,25 м болатын өткізгіш 0,6 Тл магниттік индукция векторына перпендикуляр болып орналасқан. Ток күші 3 A. Жолсерікті Ампердің күші бағыты бойынша 0,01 м-ге дейін жылжытқанда жасалған жұмыстарды табыңыз.

Рефлексия

Сабақтың қандай сәті сіз үшін ең қиын болды?

Туындаған қиындықтарды жеңе алдың ба?

Үй тапсырмасы:

Ампер күшін қолдануға 5 мысал келтір

Саралау –оқушыларғақалайкөбірекқолдаукөрсетудіжоспарлайсыз? Қабілетіжоғарыоқушыларғақандайміндетқоюдыжоспарлапотырсыз?

Денсаулықжәнеқауіпсіздіктехникасыныңсақталуы

Барлық оқушылар Ампер күшін, сол қол ережесін біледі.

Оқушылардың көбі Ампер күшін өткен магнит индукция векторын тақырыптармен байланыстырады және орташа деңгейдегі есептерді шығарады;

Кейбір оқушылар жоғары деңгейдегі есептерді шығарады және мұғалімнің көмегінсіз ақпаратқа жауап береді

Физика кабинетінде қауіпсіздік техникасын сақтау. магнит өрістің техникаға қатер туғызбауын қадағалау.

Сабақ бойынша рефлексия

Сабақ мақсаттары/оқу мақсаттары дұрыс қойылған ба? Оқушылардың барлығы ОМ қол жеткізді ме?

Жеткізбесе, неліктен?

Сабақта саралау дұрыс жүргізілді ме?

Сабақтың уақыттық кезеңдері сақталды ма?

Сабақ жоспарынан қандай ауытқулар болды, неліктен?

Жалпы баға

Сабақтың жақсы өткен екі аспектісі (оқыту туралы да, оқу туралы да ойланыңыз)?

1:

2:

Сабақтыжақсартуға не ықпалетеалады (оқытутуралы да, оқутуралы да ойланыңыз)?

1:

2:

Сабақбарысындасыныптуралынемесежекелегеноқушылардыңжетістік/қиындықтарытуралыненібілдім, келесісабақтарда неге көңілбөлуқажет?