Еркін электромагниттік тербелістер. Физика, 9 сынып, презентация.

Электромагниттік

тербеліс.

Математикалық

маятник

Пружиналы маятник

Т= 2π√l/g

T = 2π√m/k

T= 1/v T= t/n

x = A cosῳt +ϕ)

v = A ῳsin(ῳt +ϕ)

a=A ῳ2cos ( ῳt+ϕ)

Электромагниттік өріс :

1. Нүктелік заряд q (Kл) – электр өрісін туғызады.

2. Қозғалыстағы заряд , яғни электр тогы I= q/t – магнит өрісін туғызады.

3. Үдеумен қозғалатын заряд потенциалдар айырымы - U кернеу туғызады. Ол көзге көрінбейтін материя түрі –

электромагниттік өрістің бірден бір себебі.

4. Осы өріс электромагниттік тербеліс көзі болып табылады

Зарядтың, ток күшінің, кернеудің периодтты түрде өзгеруі электромагниттік тербеліс

деп аталады.

Анықтамасы.

С –сыйымдылығы бар конденсатордан

Конденсаторлар

С – конденсатордың электрсыйымдылығы

Конденсатор қызметі:

- Диэлектрик астарларына аз уақытта заряд қорын жинайды.

потенциалын өзгертуге энергия қорын жинайды.

- Тұрақты токты өткізбейді.

- Радиотехникада: тербелмелі контурда,түзеткіште.

- Фотожарқылдатқышта

Қолданылуы:

L – катушканың индуктивтігі

L = 1 Гн

1мГн = 0,001 Гн

1 мк Гн = 0,000001 Гн

Индуктивтік

Катушканың қызметі:

Тербелмелі контурда магнит өрісін туғызады, индукциялық ток туғызып,тербелістің бағытын өзгертеді.

Айнымалы ток тізбегінде индуктивтік катушка кедергінің рөлін атқарады.

Бойында ток қорын сақтай алады.

Қолданылуы:

Тербелмелі контурда

Трансформаторда

Реледе және т.б.

Электромагниттік тербеліс

Тербелмелі контурда конденсаторды зарядтағаннан кейін конденсатордың электр энергиясының, катушканың магнит өрісінің энергиясына және кері бағытта

энергия түрленуі арқылы алынған

тербеліс еркін электромагниттік тербеліс

деп аталады.

Еркін э.м тербеліс

Гармоникалық тербеліс шарты:

Үйкеліс жоқ немесе аз,яғни R= 0

Түрленген энергия қоры бар:

W = Wэ + Wм

Тепе-теңдік жағдайға келтіруге ұмтылатын күш бар.

( U)

q = qm cos ( ῳt +ϕ) (Kл)

I = Imsin (ῳt+ϕ) (A)

U =Um cos ( ῳt +ϕ) (B)

Электромагниттік тербелістерді сипаттайтын физикалық шамалар.

Циклдік жиілік

Электромагниттік тербеліс периоды

Томсон формуласы

- электромагниттік тербелістерді бақылауға болады.

- Кедергіні өзгерту арқылы

еркін, өшетін ЭМ тербелістерді көруге болады

Осциллограф

Механикалық және электромагниттік тербелісті сипаттайтын физикалық шамалардың баламалығы

Деңгейлік тапсырмалар:

Деңгейлік тапсырмалар.

Деңгейлік тапсырмалар.

І топ

- Егер математикалық маятник ұзындығын 16 есе арттырса, оның периоды қалай өзгереді?

- Тербелмелі контурдың сыйымдылығын 9 есе кемітсе, оның периоды мен жиілігі қалай өзгереді?

Деңгейлік тапсырмалар.

ІІ топ

- Дененің массасын және пружина қатаңдығын 4 есе арттырса, пружиналы маятник периоды қалай өзгереді?

- Тербелмелі контурда конденсатордың сыйымдылығын 4 есе кемітіп, катушка индуктивтігін 16 есе арттырса,тербеліс периоды мен жиілігі қалай өзгереді?

Сандар сөйлейді:

1745ж -

Голландық Питер ван Мушенбурк тұңғыш конденсатор -

Лейден банкасын ойлап тапты

1853 ж -

У. Томсон электромагниттік тербелістің периодын есептеу

формуласын ( Т= 2π/L*C ) ұсынды.

Синтез.

q = q m coswt

I = I m sin wt

U = U m cos w

Тербелмелі

контур

T=2π/L*C

Рефлексия. (нәтиже)

- Сабақ ұнады ма?

- Қай жерде қиналдың?

- Қай жерді тез түсіндің?