Ағылшындар саудагерлерден Үндістан билеушілеріне қалай айналды? Дүние жүзі тарихы, 7 сынып, дидактикалық материал.

Приложение 1

Информационный текст

 К XVIII вв. Индия оставалась феодальной страной. На высоком уровне находилось ремесленное производство. Постепенно появились первые мануфактуры. Однако кастовая система, наличие сельской общины и государственное землевладение служили факторами укрепления феодального строя. Высокий поземельный налог не давал возможности развиваться крестьянским хозяйствам. Стремление землевладельцев увеличить свои доходы повлекло сопротивление крестьян. Феодалы решили проблему, сократив отчисления в казну, что привело к ослаблению центральной власти. Падишаху Аурангзебу (1659-1707гг.) для подавления мятежей феодалов и ведения захватнических войн, требовались денежные средства. По его указу стали собирать налог с немусульман, начались притеснения на индуизм. Это вызвало недовольство, и против власти моголов восстали маратхи, одна из народностей центрального Индостана. Они стремились установить контроль над большей частью полуострова. Однако, этим планам помешали воинственные соседние государства. В 1739 г. иранский правитель Надир-шах совершил опустошительный набег в северные пределы Индии. В 1748-1758 гг. правитель Афганистана Ахмад-шах, совершил 5 военных походов в Индию.

 Данной ситуацией воспользовались британцы. Индийское население видело в них очередных европейских торговцев, которые не преследовали цели разрушать их образ жизни и хозяйственную систему. Путем подкупа и обещаний руководители компании добились от индийских раджей выгодных условий торговли. Английские товары не подвергались таможенной проверке, не облагались налогами. Многие местные правители сами обращались к англичанам за помощью в междоусобной борьбе. Другие же воевали против новой угрозы своей независимости – европейской колонизации. Но они не имели опоры в виде сильной централизованной власти.

 Со временем, прибыли, получаемой с торговли, стало недостаточно. После завоевания Англией в 1756 г. Бенгалии, провинции на северо-востоке Индии, доходы от получения налогов, только за первые три года, составили сумму в 38 млн. фунтов стерлингов. В 1765 г. могольский император Аламгир II официально признал власть Ост-Индской компании. Большая часть территории Индостана перешла под ее управление. Население попавших под управление компании территорий, подвергалось жестокой эксплуатации. Был увеличен налог с крестьян на землю, введен налог на соль. Ремесленники потеряли свободу в распоряжении результатами своего труда. Они теперь должны были продавать свои изделия только перекупщикам компании. После промышленного переворота в Англии дешевая хлопчатобумажная ткань наводнила индийский рынок, что привело к разорению ремесленников.

 В деревнях представители Ост-Индской компании заставляли крестьян разводить только чай, хлопок, кофе и опиумный мак, что приводило к массовому голоду в деревне и в городах. Индийским ремесленникам и крестьянам приходилось осваивать новые виды работы: строить железные дороги, промышленные предприятия и корабли на верфях Калькутты. Проекты первых в Южной Азии железных дорог были созданы в период управления Индией генерал-губернатором Д.Э. Дальхузи. С 1847 г, он начал проводить реформы, связанные с объединением Индии; строительством дорог; протягиванием телеграфных линий; созданием единой почтовой системы. Строились новые порта, прорывались каналы. Дальхаузи продолжил борьбу против феодальных пережитков, связанных с унижением и бесправием женщин. Однако при нем также продолжился захват новых территорий, и была проведена земельная реформа, учитывавшая интересы Ост-Индской компании.

 1-қосымша

                                                            Ақпараттық мәтін

 XVIII ғасырда. Үндістан феодалдық ел болып қалды. Жоғары деңгейде қолөнер өндірісі болды. Бірте-бірте алғашқы зауыттар пайда болды. Дегенмен, кастинг жүйесі, ауылдық қауымдастықтың болуы және мемлекеттік меншік жерлері феодалдық жүйені нығайту үшін факторлар болып табылады. Жоғары жер салығы шаруа қожалықтарын дамытуға мүмкіндік бермеді. Жер иелерінің өз табыстарын көбейту ниеті шаруалардың қарсылығын тудырды. Феодалдықтар қазынаға аударымдарды азайту арқылы проблеманы шешіп, орталық үкімет әлсіреуіне әкелді. Padishah Aurangzeb (1659-1707gg.) Подавления тәртіпсіздіктер және қолма-қол ақша қажет жаулап феодалдық соғыстар, сақтау үшін. Оның жарлығымен мұсылмандардың салықтарын жинай бастады, индуизмге қарсы қысым басталды. Бұл наразылық туғызды, ал Могулдардың күш-қуатына қарсы орталық Үндістанның ұлтшылдарының бірі Маратхи көтерілді. Олар түбегінің басым бөлігін бақылауға тырысты. Дегенмен, бұл жоспарлар қақтығыстағы көрші мемлекеттермен болдырмады. 1739 жылы Иранның билеушісі Надир Шах Үндістанның солтүстік шыңдарына қасірет әкелді. 1748-1758 жылдары. Ауғанстанның билеушісі Ахмад Шах, Үндістанға 5 әскери науқан жасады.

 Бұл жағдайды британдықтар пайдаланды. Үнді халқы олардың өмір салты мен экономикалық жүйені бұзу мақсатына ұмтылмаған келесі еуропалық саудагерлерді көрді. Парақорлық пен уәделер арқылы компания көшбасшылары үнділік раджадан сауда-саттықтың тиімді шарттарына қол жеткізді. Ағылшын тауарлары кедендік тексеруге жатпайды, салық салынбады. Көптеген жергiлiктi билеушiлер өздерiнiң iшкi күресте көмек сұрағаны үшiн британдықтарға жүгіндi. Басқалары өздерінің тәуелсіздігі үшін жаңа қауіп-қатерге қарсы тұрды - еуропалық отарлау. Бірақ олар күшті орталықтандырылған билік түрінде қолдау тапқан жоқ.

 Уақыт өте келе, сауданың пайдасы жеткіліксіз болды. Бенгал, Үндістан солтүстік-шығысында провинциясында 1756 жылы Англия жаулап кейін, салықтарды алған күннен бастап табыс, тек алғашқы үш жыл, 38 млн. Фунт сомасында құрады. 1765 жылы Мугал императоры Аламгир II Шығыс Үндістан компаниясының беделін ресми түрде мойындады. Хиндустанның аумағының басым бөлігі оның әкімшілігімен өтті. Компания басшылығының аумақтарының тұрғындары қатал пайдаланылуда. Шаруалар шаруалардан салықты ұлғайтты, тұзға салық енгізілді. Қолөнершілер өз жұмысының нәтижесі бойынша өз бостандығынан айырылды. Олар қазір өз өнімдерін тек компанияның сатушыларына сатуға мәжбүр болды. Англиядағы индустриалды революциядан кейін арзан мақта матасы үнді нарығын су басып, қолөнершілердің күйреуіне әкелді.

 ауылдарда, Шығыс Индия компаниясының өкілдері ауылдық және қалаларында жаппай аштықтан алып келді, тек шай, мақта, кофе және апиын маки отырғызу фермерлер мәжбүр болды. Үнді шеберлері мен шаруалар жаңа жұмыс түрлерін үйренуге мәжбүр болды: темір жолдарды, өнеркәсіптік кәсіпорындар мен кемелерді Калькутта кеме зауыттарында салу. Оңтүстік Азияның бірінші теміржолының жобалары Үндістанның әкімшілігінің губернаторы Д.Э. Dalhousie. 1847 жылдан бастап Үндістанды біріктіруге байланысты реформаларды жүргізе бастады; жолдарды салу; телеграф желілерін тарту; бірыңғай пошта жүйесін құру. Жаңа порттар салынды, арналар сындырылды. Dalhousie әйелдердің қорлау мен әділетсіздігіне байланысты феодалдық қалдықтарға қарсы күресті жалғастырды. Сонымен қатар, ол жаңа аумақтарды басып алуды жалғастырды, сондай-ақ Шығыс Үндістан компаниясының мүдделерін есепке ала отырып, жер реформасы жүргізілді.

 Приложение 2

 Документальный источник

В 1784 году Уоррен Гастингс писал о низаме (правителе) Хайдарабада: «Его владения невелики по размерам и дают скудный доход; его военные силы совершенно ничтожны; ни в один период своей жизни он не отличался личным мужеством или предприимчивостью. Напротив, он всегда руководствовался правилом: разжигать пламя раздора среди своих соседей, чтобы пользоваться их слабостью и затруднениями, не принимая участие в каком-либо столкновении между ними и идя даже на унизительные жертвы, чтобы избежать случайностей войны»

 2-қосымша

 Құжат көзі

 1784 жылы Уоррен Хастингс Хайдарабадтың Низам (билеушісі) туралы жазған: «Оның мүлкі шағын және мөлшері аз кіреді; оның әскерлері мүлдем елеусіз; оның өмірінің бір сатысында ол жеке батылдық пен кәсіпкерлікпен ерекшеленбеді. Керісінше, ол әрқашан ережеге басшылыққа алды: олардың әлсіздіктерін және қиындықтарды пайдалануға оның көршілерінің арасында талас-тартыс жалын жағу, олардың арасындағы кез келген соқтығысу қатысып, тіпті құрбаны қорлауды кезінде жиналады емес, кездейсоқ соғыс болдырмау мақсатында «