Басқару жүйесінің негізгі компоненттері. Биология, 11 сынып, сабақ жоспары.


Ұзақ мерзімді жоспар бөлімі:

11.2A Координация және реттелу

Мектеп:

Мерзімі:

Мұғалімнің аты-жөні:

Сыныбы:

Сабаққа қатысқандар:

қатыспағандар:

Сабақтың тақырыбы

Басқару жүйесінің негізгі компоненттері.

Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме)

11.1.7.1 - биологиядағы басқару жүйесін сипаттау

 Сабақ мақсаттары

Оқушылар орындай алады:

  • биологиядағы басқару жүйесін сипаттау;
  • оң және теріс кері байланыс түрлерін саластырады.

 Бағалау критерийлері

1. басқару жүйесінің негізгі компоненттерін сипаттау.

2. кері байланыс механизмін сипаттайды (теріс және оң кері байланыс).

3. кері байланыстың 2 түрін салыстырады.

4. кері байланыстың 2 түріне мысалдар келтіреді

5. биологиядағы басқару жүйесінің рөлін анықтайды.

 Тілдік мақсаттар

 

Оқушылар орындай алады:

терминологияны қолдана отырып, ауызша және жазбаша түрде басқару жүйесінің негізгі компоненттерін сипаттау, кері байланыстың 2 түрін салыстыру.

Пәнге қатысты лексика мен терминология:

гомеостаз, теріс кері байланыс, реттеуші механизмдер, белгілі бір жол, қайтару, өзгеру, ауытқу, оң кері байланыс

Диалог құруға /жазылымға қажетті сөздер топтамасы:

Қалыпты деңгейден кез-келген ауытқу мынадай жолмен анықталады ...

Өзгерістер анықталған сәтте, реттеуші механизмдер мынадай деңгейге қайтіп қайтарады ...

Теріс кері байланыс шамамен бірқалып деңгейді ұстап тұрады, алайда бұл көрсеткіш өзгеруі мүмкін ...

Оң кері байланыс…әкеледі.

 Құндылықтарды

 дарыту

Аталған сабақ академиялық шындықтың құндылықтарын дамытуға, ауыз біршілікке және топта жұмыс жасауға, жауаптылыққа және көшбасшы болуға бағытталған.

 Пәнаралық

 байланыстар

Химия: гормондардың, метаболиттердің түзілуінің химиялық үдерістері

Физика: реттеуші жүйелер

Бастапқы білім

Эндокриндік бездердің ораналасуы (8 класс). Гомеостаз тұжырымдамасы (8 класс). Гомеостазға байланысы бар гормондардың мысалдары (8 класс)

Сабақ барысы

Сабақтың жоспарланған кезеңдері

Сабақтағы жоспарланған іс-әрекет

Ресурстар

Сабақтың басы

0-9

9-11

11-13

  • Анықтамалық білімді жаңарту

Тапсырма тірі жүйені ашық жүйе ретінде және басқару жүйесінің тиімділігін 2 параметр бойынша түсіндіру: оңтайлы деңгейден ауытқу деңгейі және осы деңгейге қайту жылдамдығы.

2. Ой шақырту .Оқытушы студенттерге келесі тапсырмаларды ұсынады:

1 терминдер мен анықтамалардың терминге сәйкестігі туралы (басқару жүйесінің негізгі компоненттері)

2 компоненттерді анықтау бойынша терминдерді қолдана отырып, басқару жүйесіндегі негізгі компоненттерді анықтаңыз. Нәтижесінде биологиядағы басқару жүйесінің негізгі компоненттерінің дәйекті таралу сызбасы жасалады. Мұғалім оқушыларды тірі жүйелерде бірдей схема бойынша басқару құрылады деген идеяға жетелейді.

Бұл кезеңде оқушылар ЖАДА деңгейін анықтайды.

3. Оқушыар сабақтың тақырыбы мен мақсатын анықтайды.

Презентация

Сабақтың ортасы

13 -16

16-21

22-25

26-30

30-38

4. Мұғалімнің қысқаша түсіндіруі. Терминдермен танысу.

Терминдер:

Стимул/Ынталандыру

Детектор

Реттеуші

Эффектор.

5. Топтық жұмыс (шағын топтар). «Сиқырлы конверт» қабылдау. Оқушыларға сұрақ немесе терминдері бар карталар беріледі.Жауабы немесе сөздің мағынасы туралы ойланады. Қысқа мерзім ішінде мүмкіндігінше көбірек оқушылардан сұралады.

Терминдер:

ашық жүйе, детектор, реттегіш, эффектор.

Дескрипторлар:

«Стимул/Ынталандыру», «детектор», «реттеуші», «эффектор» терминдеріне түсінік береді.

/ Егер оқушылар ой шақыру сатысындағы 2-ші тапсырманы орындамаса, мұғалім басқару жүйесіндегі негізгі компоненттердің реттілігін схема түрінде талқылайды.

Өзара бағалау.

6. Топтық жұмыс. Тапсырма.

Жүйенің негізгі компоненттерін көрсете отырып, өзіңіздің интерпретацияңызда теріс және оң кері байланыс түрлерінің схемасын жасаңыз

Өзін-өзі бағалау.

Бағалау критерийлері:

басқару жүйесінің негізгі компоненттерінің кезеңдерін дұрыс көрсетеді.

7.Жұптық жұмыс. Әдіс. Ойлан. Бірігіңіз. Бөліс.

Оқушыларға кері байланыс механизмі туралы ақпарат бар парақтарды ұсыныңыз (теріс және оң). Содан кейін оны жұппен талқылап, қорытынды шығаруды ұсыныңыз.

8. Жеке жұмыс. Венн диаграммасы.

Тапсырма: Кері байланыстың 2 түріндегі айырмашылықты және ұқсас белгілерді көрсетіңіз. Салыстыру үшін белгілер түрінде / тірек тіркестерін салуда сараланған тәсілді қолданыңыз.

Бағалау критерийлері:

  • теріс және оң кері байланыс түрлерінің айырмашылығы мен ұқсас белгілерін дұрыс көрсетеді.

Талқылау. Қорытынды жасау.

Қажет болған жағдайда, мұғалім тақырыпты дұрыс түсінбеген оқушыға көмек көрсете алады.

10. Жеке жұмыс. Оқушыларға өздері таңдаған жаттығуын орындау ұсынылады.

«Әлеммен бірге»

1 топ жазусыз сызба сызады.

2 топ тақырып бойынша терминдер тізімін жазады.

3 топ схема мен терминдерді

сәйкестіндіреді.

4 топ үш топқа кері байланыстың екі түрінің ұқсастығы мен салыстырылуы туралы сұрақтар құрастырады.

Презентация

Қосымша 1 Конверт термин сөздермен/сұрақтармен

Қосымша 2

Қосымша 3

Қосымша 4

Қосымша 5

Сабақтың соңы

38-40

8.Рефлексия.

Мұғалім сабақтың мақсаттарына қайта оралып, олардың жетістік деңгейлерін талқылайды. Келесі сабақты жоспарлау үшін оқушыларға сұрақтар қойылады:

-не білді, неге үйренді;

- түсініксіз болып қалған зат;

- не істеу керек.

Сұрақтар ауызша немесе жазбаша түрде талқылануы мүмкін.

Стикер

Саралау - қалай қосымша қолдау көрсетуді жоспарлап отырсыз? Неғұрлым қабілетті оқушыларға қандай міндеттер қоюды жоспарлап отырсыз?

Бағалау – оқушылардың материалды меңгеру деңгейін қалай тексеруді жоспарлайсыз?

Денсаулық және қауіпсіздік техникасының сақталуы

Материалды зерделеу және жинақтау кезеңінде оқушылар өз қалауына қарай бөлінеді, оған сәйкес келетін білім беру ақпаратын көбейту деңгейін таңдайды: білім, түсіну және қолдану, талдау. Шоғырландыру кезеңінде қабілеті төмен оқушыларға әртүрлі кезеңдер ұсынылады.

Проксимальды даму аймағын анықтай отырып, шақыру сатысында диагностикалық бағалау

Бағалау критерийлері негізінде тексеру жұмыстары.

Тақтада топтық жұмыс кезінде оқушыларды сыныптағы кезінде қауіпсіздік ережелерін сақтау.

Қосымша №1

Стимул/Ынталандыру немесе өзгеретін физиологиялық өзгеріс қалпына келтіру реттелуге жатады. Кең мағынада айнымалы дегеніміз - өзгеретін немесе өзгеретін мән. Өзгеретін айнымалылардың екі мысалы - дене температурасы мен қандағы глюкоза. Өлшеуге және өзгертуге болатынның бәрі айнымалы.

Детектор / сенсор немесе сенсорлық рецептор - бұл қозу немесе физиологиялық өзгергіштің өзгеруін сезетін жасуша, тін немесе орган.

Басқару орталығы / Координатор / Реттеуші - бұл айнымалы немесе берілген шаманың қалыпты ауқымын анықтайтын дене құрылымы.

Эффектор - бұл қоздырғышқа қарсы тұру немесе күшейту арқылы басқару орталығының бұйрықтарына жауап бере алатын кез келген бұлшықет, орган және т.б.

Қосымша №2

Жауап

Қосымша №3

Жауап

Қосымша №4

Теріс кері байланыс жүйенің тұрақтылығын арттырады. Жүйеде тепе-теңсіздік болған жағдайда бастапқы күйді қалпына келтіруге бағытталған іс-шаралар тізбегі іске қосылады. Жүйенің стационарлық күйін қолдайтын теріс кері байланыс принципі организмдегі көптеген физиологиялық процестерге тән.

Мысалы:

1) тыныс алу жиілігі мен тереңдігін өзгерту арқылы қандағы оттегі мен көмірқышқыл газының деңгейі

2) жүрек соғу жиілігі

3) қан қысымы

4) қандағы гормондардың деңгейі, мысалы тироксин және жыныстық гормондар

5) метаболиттердің деңгейі, мысалы глюкоза

6) су-электролит балансы

7) рН

8) дене температурасы

Оң кері байланыс биологиялық жүйелерде сирек кездеседі, өйткені бұл жүйенің тұрақсыздығына және төтенше жағдайларға әкеледі. Мұндай жағдайларда туындаған тыныштық оны одан әрі күшейтетін салдарға әкеледі.

Мысалы, жүйке импульсінің таралуы кезінде нейрондық мембрананың деполяризациясы оның натрий иондарына өткізгіштігін арттырады. Аксонға мембрана арқылы еніп, натрий иондары деполяризацияны күшейтеді және сол арқылы жасушаға өздігінен енеді. Бұл табыстың жылдамдығы тез артып, нәтижесінде іс-әрекет әлеуеті пайда болады. Бұл жағдайда оң кері байланыс жүйенің реакциясын күшейтуге (деполяризация) қызмет етеді. Оң кері байланыс сонымен бірге босану кезінде де жұмыс істейді, окситоцин гормоны жатырдың жиырылуын ынталандырады және олар өз кезегінде осы гормонның жаңа бөліктерін шығаруды бастайды.

Қосымша №5

Ұқсастығы

Басқару жүйесінің компоненттерінде

Айырмашылықтар

Теріс кері байланыс

Оң кері байланыс

Мысал

Дене температурасын немесе қандағы глюкозаны реттеу

Қалыпты босану

Жауап беру жүйелері(нерв және гуморальді)

Бастапқы күйді қалпына келтіреді.

Жүйенің жауабын жақсартады.

Нәтиже

Орнатылған мән қайта оралу

Соңғы нүктеге жету

Принцип

Жүйенің тұрақтылығын қамтамасыз ету

Жүйенің тұрақсыздығына әкеледі.

Ресурстар



Толық нұсқасын 30 секундтан кейін жүктей аласыз!!!


Әлеуметтік желілерде бөлісіңіз:
Facebook | VK | WhatsApp | Telegram | Twitter

Қарап көріңіз 👇



Пайдалы сілтемелер:
» Туған күнге 99 тілектер жинағы: өз сөзімен, қысқаша, қарапайым туған күнге тілек
» Абай Құнанбаев барлық өлеңдер жинағын жүктеу, оқу
» Дастархан батасы: дастарханға бата беру, ас қайыру
Пікір жазу