Механорецепторлардың тітіркендіргіштің өзгерісіне жауабы. Биология, 10 сынып, презентация.

Анализаторлар

Механорецепторлардың тітіркендіргіштің

өзгерісіне жауабы.

Сабақтың тақырыбы:

Оқу мақсаты:

10.1.7.3 механорецепторлардың тітіркендіргіштің өзгерісіне жауап беруін (Пачини денешігі) сипаттау

Қапшықталған рецепторлар — сыртынан сезгіш глиялық қабықпен және оның сыртындағы қабаттасып жатқан дәнекер ұлпалық тақташалардан құралған қапшықпен қапталған сезімтал нейроциттерНейроцит (мұндай бет жоқ) дендриттерініңДендрит соңғы сезімтал ұштары. Қапшықталған рецепторлар негізінен мүшелердің дәнекер ұлпалық қабаттарында орналасып, қысымдық тітіркеністерді қабылдайды. Бұларға сезгіш денешіктер (МейснерМейснер денешігі (мұндай бет жоқ) Мейснер денешігі (мұндай бет жоқ)денешігіМейснер денешігі (мұндай бет жоқ)), пластинкалық денешіктер (Фатер-ПачиниФатер-Пачини денешігі (мұндай бет жоқ) Фатер-Пачини денешігі (мұндай бет жоқ)денешігіФатер-Пачини денешігі (мұндай бет жоқ)), жыныс мүшелеріндегі денешіктер (ДогельДогель денешігі (мұндай бет жоқ) Догель денешігі (мұндай бет жоқ)денешігіДогель денешігі (мұндай бет жоқ)), баданаша денешіктер (Гольджи-МаццониГольджи-Маццони денешіктері (мұндай бет жоқ) Гольджи-Маццони денешіктері (мұндай бет жоқ)денешіктеріГольджи-Маццони денешіктері (мұндай бет жоқ)), соңғы колбалар (КраузеКраузе колбасы (мұндай бет жоқ) колбасыКраузе колбасы (мұндай бет жоқ)), жүйке-ет ұршықтары жатады. Осылардың ішінде құрылысы жете зерттелгені пластинкалық денешіктер. Пластинкалық денешікте сезімтал нейроциттер дендриттерінің соңғы жүйке ұштары сыртынан сезгіш глиялық жасушалармен қапталып, денешіктің ішкі баданасын түзеді. Ішкі бадана сыртынан қосымша қабаттасқан дәнекер ұлпалық пластинкалардан құралған қапшықпен қапталған. Дәнекер ұлпалық пластинкаларды фибробласттар қатарлары мен коллаген талшықтарының шоғырлары құрайды. ішкі бадана мен сыртқы қапшық аралығында орналасқан жүйкелік глиоциттер, дендриттердің біліктік цилиндрлерінің соңғы ұштарымен синапсСинапс (мұндай бет жоқ) арқылы байланыс түзеді. Пластинкалық денешіктер ұлпалардағы қысымды қабылдайды. Олар ішкі мүшелер қабырғаларында, тірек-қимыл аппараты мүшелерінің дәнекер ұлпалық аралықтарында, лимфа түйіндерінде, эндокринді бездерде кездеседі. Пластинкалық денешіктердің мөлшері жануарлардың түрлеріне, жасына, орналасқан мүшелеріне байланысты 0,1 мм-ден 6 мм-ге дейін өзгеріп отырады. Басқа денешіктердің құрылысы да пластинкалық денешіктер құрылысына ұқсас. Жүйке-ет ұршығы бұлшықет талшықтарындағы сезімтал нейроциттер дендриттерінің соңғы тармақтары. Сезімтал жүйке ұштары бұлшықет талшығын сыртынан ұршық тәрізді шырмап, сыртынан дәнекер ұлпалық қапшықпен қапталған.

Тактильді рецепторларды зерттеу

Механорецепторлардың үш түрі бар:

Механорецептор типтері

Механорецепторлардың гистологиясы

Тері деформациясының амплитудасының ұлғаюымен МА рецепторлардың импульсінің жиілігі артады, яғни олар күш пен қысымды тіркейді, яғни олар қарқындылығы үшін рецепторлар ретінде қызмет етеді

Сенсорлық ақпаратты механикалық рецепторларда кодтау

МА рецепторлары деформация сақталғанша әрекет етеді, деформацияның ұзақтығын көрсетеді

Тері механорецепторлары

Шаш фолликуласының рецепторлары тері мен шаштың қозғалысына ғана жауап береді. Қозғалыс жылдамдығымен олардың серпін жиілігі арта түскендіктен, жылдамдық рецепторлары деп атауға болады

Сенсорлық ақпаратты механикалық рецепторларда кодтау

ТП рецепторы тек механикалық ынталандыру жылдамдығының өзгеруіне жауап береді, сондықтан оны жеделдету рецепторы деп атайды

Сенсорлық ақпаратты механикалық рецепторларда кодтау

Синусоидальды ынталандыру кезінде ПД-лар әрбір циклге синхронды түрде жасалады

Шекті 200 Гц жиіліктер үшін минималды және жоғары жиіліктерде қайтадан артады. ТП рецепторы да діріл рецепторы деп аталуы мүмкін

Белсенді қарқындылық ынталандыратын аймақ механсезімдік афферентті талшықты қоздыруға қабілетті аймақ оны қабылдаушы өріс деп атайды

Механоресепторлардың рецептивтік өрістері мен инерация тығыздығы

Адамдарда, BA және MA-I репрезентативті өрістері жалаңаш теріде ең кішкентай, орташа ауданы 12 шаршы метр.

MA-II және TP афферентнрінің қабылдау аймақтары шамамен 10 есе көп

Бұл суретте адамның алақанының әртүрлі аймақтарында инерация тығыздығы көрсетілген

Механоресепторлардың рецептивтік өрістері мен инерация тығыздығы

Рецептивтік өрістің шамасы негізгі фактор емес. Иннервацияның тығыздығы өте маңызды

Адам БФ рецепторларының тығыздығы жоғары болғандықтан саусақтарымен объектілерді тануы ықтимал

Пачини денешіктерінің жұмысы туралы блок-сызба құрастыру

Рефлексия

- нені білдім, нені үйрендім

- нені толық түсінбедім

- немен жұмысты жалғастыру қажет