Беттік аудан мөлшерінің көлемге қатынасының диффузия жылдамдығына әсері. Биология, 10 сынып, сабақ жоспары.

Бөлім:10.2А Заттардың тасымалдануы

Сыныбы: 10

Мектеп:

Күні:

Мұғалімнің аты-жөні:

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы

Беттік аудан мөлшерінің көлемге қатынасының диффузия жылдамдығына әсері

Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме)

• беттік аудан мөлшерінің көлемге қатынасының мәнін есептеу және олардың заттарды тасымалдауға қатысты маңызын түсіндіру

 Сабақ мақсаттары

Оқушылар:

• Заттардың жасушаға қалай келіп, диффузия арқылы қалай кететінін түсіндіре алады

• Беттік аудан мөлшерінің көлемге қатынасының мәнін есептеу және олардың заттарды тасымалдауға қатысты маңызын түсіндіру

 Бағалау критерийлері

Оқушылар:

Беттік шамасының көлемге қатынасының мәнін есептейді және олардың заттарды тасымалдауға қатысты мәнін түсіндіреді. Екі жануарлардың беттік аудан мен көлемінің арақатынасын дұрыс есептейді. Көрсетілген екі жануарлардың қозғалысы туралы дұрыс қорытынды жасайды (мысалы, амеба бетінің ауданы мен көлемінің жоғары қатынасына сәйкес оттегі амеба орталығына жетуі мүмкін, сондықтан оған элементтерді тасымалдау жүйесі қажет емес).

 Тілдік мақсаттар

Ауданның көлемге арақатынасын ауызша немесе жазбаша түрде сипаттау

 Пәндік лексика және тертерминология

Диффузия, беттік ауданы, көлемі, пассивті тасымал, диффузия, осмос, концентрация градиенті,жеңілдетілген диффузия,селективті өткізгіштігі

Диалог / хат үшін пайдалы сөз тіркестерінің сериясы

Заттар концентрация градиенті бойынша төмен қарай қозғалады, егер …

Х диффузия/ жеңілдетілген диффузия жолымен қозғалады.

Пассивті тасымал кезінде энергия …

Дененің өлшемі көп болса, соғұрлым …

Дененің өлшемі аз болса, соғұрлым …

 Құндылықтарды дарыту

Құрмет, ынтымақтастық, академиялық адалдық, үздіксіз оқыту, Қазақстандық патриотизм

 Пәнаралық байланыстар

Математика-математикалық есептеулер

Физика-диффузия

 АКТ қолдану дағдылары

Интернетте сайттармен жұмыс істей білу, презентация

Бастапқы білім

Ас қорыту-6-9 сыныптар

Ферменттер-9 сынып,

Қан айналымы жүйесі-8 сынып,

"10.1 Тамақтану"Бөлімі.

Сабақ барысы

Сабақтағы жоспарланған іс-әрекет

Ұйымдастыру кезеңі

Сәлемдесу.

(G/f) Бұрын алған білімді өзектендіру

Мұғалім оқушыларға "Жартылай өткізбейтін мембрана арқылы тасымалдау түрлері" туралы Венн диаграммасын толтыруды ұсынады. Әрбір топ кесілген карточкаларды пайдаланып,Венн диаграммасының тиісті жолақтарына орналастыруы тиіс.

Бұл сипаттамаларды Венн диаграммасының тиісті шеңберлеріне белгілеу:

- судың қозғалысы

- энергияны қажет етеді

- пассивті тасымалдау

- бөлшектер қозғалысы

- жартылай өткізбейтін мембрана қажет

- жоғары концентрциядан төмен концентрацияға

- концентрация градиентіне қарсы

- минералды заттар тамыр шашақтарына қалай өтеді

- жапырақтардың оттегіні бөлуі

- су өсімдік жасушаларында тургор жасайды

- ерітілген заттардың тасымалдануы

(Қосымша. 1 қара)

Кері байланыс. Нәтижелерді талқылау

Сабақ тақырыбына кіріспе

Стартер (проблемалық сұрақ қою):

• Неге адамда тасымалдау жүйесі бар, ал амебада неліктен жоқ?

Жауаптарды талқылау

(Т) Мұғалім әрбір тірі ағзада сіңірілетін және сыртқа шығарылатын заттар бар екенін идеяны дамытады. Әрбір организм, оның көлеміне қарамастан, қоршаған ортамен алмасу керек. Жасушалар оттегіні (аэробты тыныс алу үшін) және қоректік заттарды тұтынуы тиіс. Олар сондай-ақ көмірқышқыл газы мен несепнәр сияқты қалдықтарды шығаруға тиіс. Көптеген организмдер бірдей температураны ұстап тұру қажет, сондықтан да жылу алмасу қажет.

(W/f) Мұғалім оқушыларды үлкен және кішкентай ағзаларға мысалдар келтіруді және олардың ағзаларындағы диффузия жылдамдығына қалай әсер етуі мүмкін екендігін түсіндіруді сұрайды.

Жауап үлгісі:

Мұнда беттік ауданының көлемге қатынасындағы маңызды рөл атқаратындығын есте сақтауға көмектесетін кейбір мысалдар келтірілген:

Егер сіз Африкада өмір сүрсеңіз, сіз көлем бетінің үлкен қатынасы барын қалайсыз,себебі ол тез жылу жоғалтуға көмектеседі. Ал егерде, сіз Антарктикада өмір сүретін болсаныз, сіз беттік аудаңның көлеміне кішкене қатынасын алар едініз,себебі бұл жылу жоғалуын азайтады және оны денеде сақтайды. Антарктида суық, сондықтан сіз жылу жоғалтуды азайтқыңыз келеді. Кішігірім жануарлардың беттік ауданың көлеміне үлкен қатынасы болуымен ерекшеленеді.Мысалы аламанда (хомяк) пілге қарағанда, өзінінің көлеміне қатысты, үлкен беттік ауданы бар. Пілдердің құлақтары үлкен болғандықтан, олар жылуды жоғалтуға бейімделген. Бұл олардың беттік ауданының көлемге қатынасын арттырады. Тыныс кезінде біздің денемізден жылу шығарылады. Бұл процесс бүкіл органдарды жылы күйде ұстауға көмектеседі, бірақ денеңіздің температурасын жақсы басқара алмасаңыз, бұл мәселеге айналуы мүмкін. Біздің ағзада қалдықтар қанайналым жүйесі арқылы тасымалданады. Қан дененің айналасындағы жасушалардан өкпеге, теріге, бауырға және бүйректерге қалдықтарды тасымалдайды.Бірақ біржасушалы организмдерде мембраналар арқылы таралған қалдықтардан құтылады. Өйткені, олардың көлемі беттік аудан көлеміне байланысты, қалдықтардың диффузиясы тез жүреді.

(G \ f) Модельдеу

Бұл тапсырманы орындау үшін студенттер шағын топтарда жұмыс істейді. Топтар 1 см × 1 см бөліктерге бөлінген бір үлкен және бір кішкене организмнің (адамның) қағаздың / текшелердің құрылысын имитациялайды, оқушылар әрбір құрылымның бетінің ауданын есептеп, бетінің көлемге қатынасын анықтайды. Содан кейін олар тапсырманың сұрақтарына жауап береді және тірі организмдер үшін жер бетінің көлеміне қатынасының маңыздылығын анықтайды.

Адам А Адам В

(Қосымша 2 қара)

(W / f) Модельдеуден кейін мұғалім мынадай сұрақтар бойынша сыныптық сауалнаманы ұйымдастырады:

Сұрақтар:

1. Әрбір қораптың өлшемі 1 см х 1 см болса, адамның жалпы көлемі қандай?

2. Адамның жалпы беттік ауданы қандай?

3. Әрбір қораптың өлшемі 1 см х 1 см болған жағдайда, B адамының жалпы көлемі қандай?

4. Б адамның жалпы беттік ауданы қандай?

5. А және В адамның көлемдерінде не байқадыңыз?

6. Жер бетінің аумағының ең үлкен қатынасына екі адамның қайсысы бар?

7. Адам А қалай өмір сүреді деп ойлайсыз? Жауапты түсіндір.

8. Адам B өз климатында аман қалу үшін қандай басқа мінез-құлық / мінез-құлық болуы мүмкін?

(I / f) Студенттер жұмыс парағының тапсырмаларын аяқтайды.

(Қараңыз қосымша 3)

Кері байланыс: студенттер мұғаліммен жұмыс парағының жауаптарын талқылайды.

Сабақтың соңында студенттер келесідей рефлексия береді:

Дифференциация - сізге неғұрлым қолдау көрсетуді қалайсыз? Сіз неғұрлым қабілетті оқушыларға қандай міндеттер қоюды жоспарлайсыз?

Бағалау - студенттердің оқу деңгейін қалай тексеруге болады?

Денсаулық және қауіпсіздік

Дифференциация белгілі бір студенттің күткен нәтижесіндегі тапсырмаларды іріктеуде, студентке жеке қолдау көрсетуде көрініс табады

Топтық жұмыс

Сұрақтарға жауаптар

Жеке тапсырмалармен жұмыс істеу

Белсенді жұмыс әдісі

Физ. барлығы бір минут

Сабақ бойынша рефлексия

Сабақ мақсаттары/ оқу мақсаттары дұрыс қойылған ба? Сабақтың көрінісі

Барлық студенттер СМ-на жетті ме?

Егер жоқ болса, неге жоқ?

Сабақта дифференциация дұрыс па?

Сабақты уақытша кезеңдерде ұстап тұру керек пе?

Сабақ жоспарынан қандай ауытқулар болды және неге

Жалпы баға

Сабақтың жақсы өткен екі аспектісі (оқыту туралы да, оқу туралы да ойланыңыз)?

1:

2:

Сабақты жақсартуға не ықпал ете алады (оқыту туралы да, оқу туралы да ойланыңыз)?

1:

2:

Сабақ барысында сынып туралы немесе жекелеген оқушылардың жетістік/қиындықтары туралы нені білдім, келесі сабақтарда неге көңіл бөлу қажет?