Бөлім: «Әңгімелер»
Әңгіме, әдебиетте — оқиғаны қара сөзбен баяндайтын шағын көркем шығарма жанры.
Әңгіменің жанрлық ерекшеліктері оқиғаны баяндау тәсілі, композициялық, сюжеттік құрылысы, көркемдік жүйесі арқылы айқындалады. Әңгіменің көлемі шағын, кейіпкерлер саны аз, сюжет ұйытқысын құрайтын оқиғаның басталуы, шарықтау шегі мен шешімі болады. Онда адам, оның өмірі мен тағдыры, аса маңызды деген оқиға жинақы беріледі. Мұнда бір айтылған жайларға қайта оралуға, тәптіштеп баяндауға, ұзақ суреттеуге орын жоқ. Әңгіме жанры аз сурет арқылы көп жайды аңғарта білетін айрықша көркемдік шеберлікті талап етеді.
Анықтама
Түс кезі. Бойшаң келген, сом денелі, тақыр басты, бадырақ көз Волдырев дейтін алпауыт пальтосын шешіп, маңдайының терін жібек орамалымен сүртті де..
© Антон Чехов
Этнографиялық әңгіме
(Ескі дәптерден)
— Сол ауылға барып келуді созып кеттің-ау, — деп, райком хатшысы маған екі рет ескертіп еді.
Мен Бурабай орман..
© Ғабит Мүсірепов
— Сол ауылға барып келуді созып кеттің-ау, — деп, райком хатшысы маған екі рет ескертіп еді.
Мен Бурабай орман..
Тастың әңгімесі
Мен қара мрамор, қара таспын. Адам қолынан өткен соң айнадаймын. Алдымдағының бәрін көремін, түгел көремін. Адам күнге қарай алмайды. Мен қарай..
© Ғабит Мүсірепов
Өлімді жеңген ана
(Горькийден)
Мақтасақ — әйелді мақтайық та, құрметтейік те әйелді. Әйел — ана, барлық қиындықты жеңетін сарқылмайтын күш, көзді бұлақ..
© Ғабит Мүсірепов
Мақтасақ — әйелді мақтайық та, құрметтейік те әйелді. Әйел — ана, барлық қиындықты жеңетін сарқылмайтын күш, көзді бұлақ..
Қасқырды атқан қайсысы?
Аңшылар үшеу едік. Біреуі министр, біреуі ғалым, үшіншісі мен - жазушымын.
Арқамызда тотыдай құлпырған қызылды-жасылды бір-бір байлам қырғауыл. Әрең..
© Ғабит Мүсірепов
Арқамызда тотыдай құлпырған қызылды-жасылды бір-бір байлам қырғауыл. Әрең..
Екі ауыз сөз
Майдандағы жазушы жастарымыздың бірі Баубек Бұлқышев жолдас өзін жұртқа Отан соғысының үстінде таныстырды. Соғыстан бұрын ол әрнеге де тайынбай..
© Ғабит Мүсірепов
Бірінші фонтан
Асанбай үйіне амалсыз қайтып еді. Мұнай бұрғышыларының екі кезегін бірге өткізіп, үшінші кезек басталғаннан кейін қайтты. Қауырт күндер өтіп..
© Ғабит Мүсірепов
Асанбай үйіне амалсыз қайтып еді. Мұнай бұрғышыларының екі кезегін бірге өткізіп, үшінші кезек басталғаннан кейін қайтты. Қауырт күндер өтіп..
Ашынған ана
— Қонайын деп едім, — деді есіктен бір жалба-жұлба әйел кіріп келді де. Жағы суалған. Бет-аузын айғыздап тілген әжім маңдайы мен екі..
© Ғабит Мүсірепов
Адамның анасы
(Горькийден)
…Менің сол жақ бүйірімнен қара бұлт қаптап, түтіндетіп келе жатыр. Бұлттың салмағы жерге батқандай, жер қайқандап қабағын..
© Ғабит Мүсірепов
…Менің сол жақ бүйірімнен қара бұлт қаптап, түтіндетіп келе жатыр. Бұлттың салмағы жерге батқандай, жер қайқандап қабағын..
Топырақ
Суыққа тоңып, ыстыққа піскен, ащы - тұщыны ішкен дегендей көпті керген қариямыз «Тәржіман» ақсақал 1331-інші номерінде жерді шарт жүгініп..
© Сұлтанмахмұт Торайғыров
Тарбағатайға хат
Мен өзім жұмасында екі ғана обед етем (ет татам), құр шай мен нан. Киім алғаным жоқ. Киноға, вечерлерге бір мәртебе болсын, барғаным жоқ. Күні-түні..
© Сұлтанмахмұт Торайғыров
Социализм
Адамның жаратылған осы минутке шейін өмір тәжірибесімен тама - тама жасалған нәрсе дария болса, тамшыдай таныстығы аз жұрттың бірі - біздің қазақ...
© Сұлтанмахмұт Торайғыров
Сақып пен Жантұрсын
Терісайрық өзенін жағалап жүрген кісіге Тарбағатай тауының алыстан аласара - аласара бейне өзенге сәлем берген секілді кішірейіп, тоқтаған салдарымен..
© Сұлтанмахмұт Торайғыров
Өлең һәм айтушылар
Заманның айдауыменен күн асқан сайын қазақшылықтың шылығы жылжып кетіп барады. Байқаймын, сірә шылық кеткенменен жәй кетпесе керек. Қазақтың бұрынғы..
© Сұлтанмахмұт Торайғыров
Құрметті Шәйбай туысқаным!
Сөзінде тұрмады деп өкпелей көрмеңіз, түгел жазып беруге уақыт болмағандығын жазылған қағаз, қалам, қара сия формасынан да аңғарарсыз. Және оразадағы..
© Сұлтанмахмұт Торайғыров
Қазақ тіліндегі өлең кітаптары жайынан
Белгілі, мұнан бес-он жыл бұрын хат біледі-міс деген қазақтардың қолдан-қолға түсірмей, құлқынын құртып құмартып оқитын кітаптары:..
© Сұлтанмахмұт Торайғыров
Қазақ ішінде оқу, оқыту жолы қалай?
Қазақтың қай жерінде болса да молда таралмаған, аз-аздап болса да төте оқу жайылмаған жер жоқ есебінде. Сол молда атанған адамдарымыз мейлі ескі..
© Сұлтанмахмұт Торайғыров
Зарландым
Роман деуге болады мұның өзі,Фельетон тәртібінше әрбір сөзі.Құрылған надандарға мысал - айнаНе шара соқыр болса көңіл көзі.Қаны бір, мұны оқыған..
© Сұлтанмахмұт Торайғыров
Жаңа кітап
«Азамат» — Міржақып Дулатов жазған өнегелі өлең кітабы. Баспасы таза, бұрынғы жазғандарына қарағанда бөтен тілден аршыңқы, мағынасы..
© Сұлтанмахмұт Торайғыров
Жазықсыз тамған қан
Тарбағатай тауының жотасынан созылып түскен әрбір салалардың арасы сарқырап аққан бұлақ. Жағасындағы көгал жер тығырықтарда ақбоз үйлі ауылдар. Біз..
© Сұлтанмахмұт Торайғыров
Ескі сөз
Орта жүздегі Әз Тәйтеке бидің үрім–бұтағы, аулының игі жақсыларымен оннан аса кісі өрдегі Қуандыққа жолаушылап барыпты.
Ыстық шілде күнінде..
© Сұлтанмахмұт Торайғыров
Ыстық шілде күнінде..
Әлиханның Семейге келуі
Кеше, жақын Семейде, 21 октябрьде, бұрынғы жандарал мекемесі, «Бостандық үйіне» қарай топ-тобымен ағылған қазақ еді. Семинаристер бір..
© Сұлтанмахмұт Торайғыров
Ауырмай есімнен жаңылғаным
5 июльде кешкі шайды ішіп бола берген мезгілде, бір бала ентелей басып келді де, қақалып, шашалып:
— Молдеке, кітап! Неке қияр!.. Неке кітап..
© Сұлтанмахмұт Торайғыров
— Молдеке, кітап! Неке қияр!.. Неке кітап..
«Айқап» басқармасына хат
Өткен октябрь жұлдызының 26-сында Троицкідегі «Русско - татарская школдың» бас учителі Латифолла мырза Ғабдулғазизов дүниеден қайтты...
© Сұлтанмахмұт Торайғыров
Түнде
Тас керең тыныштықта ұйқыға мезгеген арал, құдды бір серейіп қалғандай, теңіз де ұйқыға мүлгіген, — түр-тұрпаты ғажайып осынау зіл қара тасты..
© Максим Горький