Қазақша шығарма: Батыр

Қазақша шығарма: Батыр казакша Қазақша шығарма: Батыр на казахском языке

Қайырсапина Индира
9 сынып, №2 орта мектебі
Қапшағай қаласы

«Батыр қол бастар,
Көсем жол бастар».


Адамның жеке басының алғашқы қалыптасуы отбасынан басталады. Оның ер жетіп өсуі, бойындағы алғашқы адамгершілік белгілері отбасында қалыптасады, сондықтан да туған үйдің жылуы – оның көкірегінде көп жылдар бойы сақталып, мәңгі есінде жүреді. Ақын сөзімен айтқанда:«Отбасы – табиғат сыйлаған кереметтердің бірі», - десек артық емес. Жеке адамның бойындағы ар-ұяты, ақыл -ойы, адамгершілігі, басқа адамдармен қарым-қатынаста, мәдениеттілікті тәрбиелеуде отбасы алғашқы қадам. Сондықтан, отбасы өте қажетті, басқадай ешнәрсемен өзгертуге (ауыстыруға) болмайтын баспалдақ.

Отбасы – сыйластық, жарастық орнаған орта. Отбасы – бала тәрбиесінің ең алғашқы ұжымы. Отбасының басты қазығы, алтын тіреу діңгегі – бала.

Баланың тәрбиелі болып өсуіне берекелі отбасының әсері мол. Отбасының әрбір мүшесі, өзара сөйлесіп, не болмаса ата- ананың, баланың міндетін атқару ғана емес, береке-бірлік, сүйіспеншілікпен араласса, босағасы берік, шаңырағы биік отбасына айналары сөзсіз. Ата мен ана – бала тәрбиесінің қамқоршысы, батылдыққа, батырлыққа, ерлікке, табандылыққа, отанды сүюге тәрбиелей отырып үлкен үміт күтеді.Сол сияқты отанын қорғаған батыр бабамыз Бөгенбай батырды барлық қазақ баласы біледі.

Бөгенбай Ақшаұлы, Қанжығалы Бөгенбай (1680-1775 кейбір деректерде 1776-1778) – қазақ халқының жоңғар шапқыншылығына қарсы азаттық күресі тарихында ерекше рөл атқарған батыр, қолбасшы. Қаратау бөктеріндегі Бөген өзені бойында туған. 18 ғасырдағы қазақ батырларының жасы үлкен ақсақалы болғандықтан оны халық аңыздарында ардақтап «Қанжығалы қарт Бөгенбай» деп атап кеткен. Қарабалта түбінде қырғыздармен болған шайқаста Бөгенбай батыр 77 жаста болған деседі. Арғынның қанжығалы руынан, батырлар әулетінен шыққан. АтасыӘлдеуін батыр Есім хан әскерінің қолбашысы, әкесі Ақша батыр Тәуке ханның 80 мың қолын басқарған сардар болған.

Бөгенбай 1708 жылы (кейбір деректерде 1709 жылы ) Әз Тәукенің бұйрығымен 30 мың жасақты бастап, қазақ елінің берекесін ала бастаған казак-орыстарды түре қуып, Еділден әрі асырып тастағаны туралы деректер сақталған. Осы ұрыста Бөгенбай алғаш рет ерлігімен көзге түскен . Батыр жоңғарларға қарсы 100-ден астам шайқасқа қатысқан. «Қазақтың қамал-қорғаны» (Бұхар жырау) баһадүр Бөгенбай қазақ халқының Абылай хан бастаған ұзақ жылдарғы ұлт бірлігі күресінің ұйытқысы болған.

1710 жылы Қарақұмда өткен үш жүз қазақтарының құрылтайында бүкілқазақтық жасақ құрылып, жоңғар шапқыншылығына тойтарыс беру жоспары талқыланды. Бұл жиында көшіп кетіп жан сақтауды ұсынғандар да болған, бірақ сол кезде ерлігімен әйгілі болған рубасы Бөгенбай бұндай әрекеттердің бәрін тыйған . Осы құрылтайда Бөгенбай батыр үш жүздің бас сардары болып сайланған. 1726 жылы Бөгенбай бастаған қазақ қолы Бұланты өзенінің бойында қалмақтарға қарсы күйрете соққы берген. 1727 жылы көктемде Қожаберген бастаған қазақ-татар жасағымен тізе қосып, Бөгенбай бастаған қазақ-ноғай- қарақалпақтың біріккен әскері Нияз, Аюлы тауларының етегінде жоңғарлармен болған шайқаста жеңіске жеткен. «Аңырақай шайқасында» Орта жүз қолын басқарған Бөгенбай батыр Қаракерей Қабанбай, Шақшақ Жәнібек, керей Жәнібек батырлармен тізе қоса отырып, қазақ елінің тұтастығын сақтап қалуда ерекше ерлік көрсеткен.

Бөгенбай Жайық, Ойыл, Жем өзендері бойы мен Ерейментау, Қарқаралы, Аягөз, Түркістан, Шу бойы, Жетісу өңірі, Қырғыз жерлеріндегі шайқастарда қол бастаған. 1756-1758 жылдары бірінші рет Шығыс Түркістанға келген қытай әскерімен болған әйгілі Талқы соғысында қытай әскеріне қатты соққы беріп, оларды Үрімшіден асыра қуған. Батыр жорықтарын , қоғамдық істерін 1696-1697 жылдардағы жоңғар қалмақтарымен шайқастары, 1710 жылғы Қарақұмда бүкіл қазақ елі жасағының қолбасы болуы, 1723-1729 жылдардағы қазақ елінің жоңғарлардан жаппай жеңілісі мен онан кейінгі халқымыздың сыртқы жауға берген тойтарыстарын ұйымдастыруы, 1731-1735 жылдардағы орта жүз бен Ресей қарым-қатынасын ыңғайластыру шараларын жүзеге асыруы, 1750-1760 жылдардағы Алтай-Тарбағатай, Жетісу жорықтарын ұйымдастыруы деп 5 кезеңге бөліп қарастыруға болады. XVIII ғасырдың отызыншы-қырқыншы жылдары Бөгенбай батыр, көрші елдермен келіссөздер жүргізу мәселесіне етене араласқан. 1761 жылы Абылай ханның ұлы Әділ жүргізген Қытай империясы мен Қазақ хандығы арасындағы келісімге қатысқан.

Бөгенбай жасы ұлғайған шағында ауырып қайтыс болған. Мәйітін Түркістандағы Қожа Ахмет Яссауи мешітіне жерлеу үшін батырдың денесін таза арулап, былғарыға орап, қыс бойы сөреге қойып сақтаған. 1776 жылы көктемде баласы Тұраналы мен қанжығалы Айтбай Аткелтірұлы бастаған елдің игі жақсылары батырдың сүйегін нарға теңдеп, Түркістанға жеткізіп, Қожа Ахмет Яссауи мешітіне жерлеген. Бөгенбай батырдың денесі сөреге қойылған жер бүгінге дейін Ереймен өңірінде «Бөгенбай сөресі » деп аталады. Бөгенбай батырдың ерлігін Қожаберген жырау «Елім-ай» атты тарихи дастанында жырлап, «Ер Бөгенбай» аталатын қисса шығарған. Бұқар, Үмбетей, керей Жанкісі, Сегіз сері Бөгенбай батырға дастандар арнаған. Батырдың баласы Тұраналы, немересі Бапан би, оның баласы Сәбден (Саққұлақ би) де өз заманында атақты адамдар болған. 1991 жылы Астана-Павлодар, Ерейментау-Павлодар тоғысқан жол торабында Бөгенбай батырға арнап ескерткіш орнатылды. 2007 жылы Астана қаласында Бөгенбай батыр мен Сарыарқа даңғылдарының қиылысына ескерткіш ашылды.

Менің тұжырымым бойынша барлық қазақ батырлары тәуелсіздік жолында көп ерліктер көрсеткен.Бөгенбай батыр ел рухы мен батыр рухының биіктігін барлық құндылықтан жоғары қояды. Елдің мүддесі Бөгенбай үшін қымбат, халқының тағдыры жау табанына басылмауы жолында жан аямай күрескен Бөгенбай батыр ерліктің,отаншылдықтың үлгісі.

Қазақ осындай батырлардың арқасында тағдыры мен келешегін қорғап калған . Отан өз батырларымен бай. Отанның қорғаушыларсыз, мемлекет жоқ. Батылдық, Отан сүйгіштік, достық - нағыз батырдың сапалары.

Батырлар болып дүниеге келмейді, олар болып қалыптасады. Балалық шақтан кішкентай балаға отаншылдыққа, құрметке тәрбиелеу керек. Атамекен үшін ата-аналарға нағыз жігітті тәрбиелеу керек ғой! Халықта дана мақал-мәтелдер бар: "Ер жігіт ел үшін туады, ел үшін өледі", "Ер барда - ел қор болмас" және тағы басқалар.

Менің пікірімше, ең басты, ең негізгі батырдың сапасы - бұл
отаншылдық. Отаншылдық - бұл туған жерге, өз халқыңа, ұлтқа деген
сүйіспеншілік. Бірақ олар бізді біртұтас халықпен болуды оқытты, және ештеңе, ешкімді жасқану жоқ. Біздің уақытымыздың батырлары - дәрігерлер, мұғалімдер, құтқарушылар. Дәрігерлер және құтқарушылар күнбе-күн көп өмірлерді сақтап қалады. Мұғалімдер балаларды оқытады, тәрбиелейді. Міне, біздің батырларымыз! Біздің әжелеріміз, аталарымыз - қаһармандар! Біз оларға ашық аспанмен міндеттіміз. Олар соғысты, еңбектенді, олар тастамады! Біздің ұрпаққа бұл адамдардың ұқсауы керек... Және, әрине, әр адамның ең басты, ең сүйікті батыры - бұл ана. Ол өмірді сыйлады.

Ең бастысы - өзі үшін өмір сүру емес, ол туған жер үшін өмір сүру.



Жүктеу батырмасы 50 секундта ашылады!!!
Қалай жүктеймін?




KZ » Қазақша Шығармалар жинағы, батыр туралы шыгарма, батыр туралы шығарма, батыр туса ел ырысы шығарма, батыр туса ел ырысы сочинение, сочинение на казахском языке про батыров, батыр туса ел ырысы, батыр туса ел ырысы шығарма скачать, батыр туралы шығарма жоспар шыгарма жоспар план, сочинение про батыра на казахском языке, сочинение о батыре на казахском языке, батыр туралы шыгарма казакша, батыр туралы шыгарма, батыр туралы шығарма, сочинение на казахском языке про батыров, сочинение про батыра на казахском языке, батыр туралы шыгарма казакша, Қазақша шығарма: Батыр, Қазақша шығарма: Батыр шыгарма казакша шығармалар қазақша тегін сочинение на казахском языке сочинение на казахском языке скачать бесплатно сочинение на казахском языке скачать бесплатноҚазақша Шығармалар жинағы