Тура пропорционалдық және оның графигі. Математика, 6 сынып, дидактикалық материал.

Жұптық жұмыс:

Тапсырма 1.

а) Мәтінді оқу.

б) Мәтін бойынша үш сұрақ дайындаңыз.

в) y = 5x функциясының графигі – қызыл, y = 2x – функциясының графигі көк, y = 0,25x – функциясының графигі жасыл түспен кескінделген. k –ның мәніне байланысты берілген графиктердің орналасуын анықтаңыз.

Ох осімен графиктер қалай орналасқан?

Оу осімен графиктер қалай орналасқан?

1 және 2 функцияның графиктері қай ширекте орналасқан?

Тәуелсіз айнымалы шама неше есе өскеніне (кемігеніне) байланысты тәуелді айнымалы шама сонша есе өссе (кемісе), онда бұл шамалар өзара тура пропорционал деп аталады.

Мысалы, 10 км/сағ тұрақты жылдамдықпен өткен S жол осы жолды өтуге жұмсалған t уақытына тура пропорционал:

t = 2 сағат болғанда S = 20 км,

t = 10 сағат болғанда S = 100 км.

Уақыттың 5 есе өсуі өткен жолдың 5 есе өсуіне әкелетіні көрініп тұр. Сондықтан S = 10t формуласы тура пропорционал тәуелділікті сипаттайды.

Анықтама. y = kx формуласымен берілетін x және y шамалары арасындағы тәуелділік тура пропорционалдық деп аталады. k – пропроционалдық коэффициенті, k ≠ 0.

y = kx формуласымен берілген тура пропорционалдықтың графигі – координаталар басынан өтетін түзу.

Егер k0 болса, онда тура пропорционалдықтың графигі І және ІІІ ширекте орналасады.Егер k0 болса, онда тура пропорционалдықтың графигі ІІ және ІV ширекте орналасады.