Адам гемоглобині мен миоглобинінің құрылысы мен қызметі. Эмбрион мен ересек ағзадағы миоглобин және гемоглобиннің оттектік диссоциациясының қисық сызығы. Бор эффектісі. Биология, 10 сынып, презентация.

Өкпелік тыныс (өкпедегі газ алмасу)

Бұл процестің маңыздылығы қандай?

Эмбрион мен ересек ағзадағы миоглобин және гемоглобиннің оттектік диссоциацияның қисық сызығы.

Оқушы біледі:

Гемоглобиннің қисық диссоциациясын;

Миоглобиннің қисық диссоциясы;

Бор эффектісінің маңыздылығы;

Оқушы түсінеді:

Ағзадағы диссоциация механизмінің маңыздылығын.

Оқушы жасай алады:

Гемоглобиннің қисық диссоциациясын сипаттай;

Эмбриаон мен ересек адамның диссоциация қисығының айырмашылықтарын салыстырып, талдай алады.

Гемоглобин – адамныңАдам, омыртқалыОмыртқа және кейбір омыртқасыз жануарлырдың қанының қызыл пигменті.

Тыныс мүшелерінен оттекті ұлпаларға,ал көмірқышқыл газын ұлпадан тыныс мүшелеріне тасымалдайды.

Гемоглобин жетіспесе анемия ауруы пайда болады.

Гемоглобиннің қалыпты жағдайдағы нормасы әйелдерде 120-150г/л,ер адамдарда 130-160 г/л.

Егер гемоглобин мөлшері шектен тыс көп болса,қан қоюланып жүрек қан тамыр ауруына шалдығады.

Құрамында гемоглобин бар азық-түліктер:бауыр,ет т.б.

Гемоглобин қанның қызыл жасушалары эритроциттердің құрамында болады.

Эритроцит оттегіні өкпеден бұлшықет тарамдарынан көмірқышқыл газын алып,өкпеге апарады.

Жалпы гемоглобин 96%-ы нәруыз -глобиннен,4%-ы темір атомы бар гемнен тұрады.

Гемоглобин өкпеде оттегімен тотығып, оксигемоглобин түзеді.

Организм ұлпаларында ол тотықсызданып (оттегті бөліп, көмірқышқыл газымен байланысады, карбоксигемоглобинге айналып, өкпеде көмірдің қостотығын ауаға шығарып, оттегімен тотығып, қайтадан оксигемоглобинге айналады да, жануарлар ағзасындағы газ алмасу процесін іс жүзіне асырады.

Газ алмасу процесімен қатар, эритроцит плазмолеммасына амин қышқылдарын, қарсы денелерді, уларды, дәрі-дәрмектерді сорып алып, тасымалдау қызметін де атқарады.

Эритроциттер ядросы жоқ қызыл түсті қан жасушалары. Олар ортасы қысыңқы тегершік пішінді болады.

парциальное

давление,

мм Hg

область

Гемоглобин өкпеде өзіне оттегіні сараң сіңіріп алады, алады ұлпаларға зауықсыз (неохотно) береді. Қисық сызықтың сол жаққа сызылуы ұлпалардың оттегіге қанығуына жағымсых әсер етеді. Бірақ та бұл жағдай адам эмбрионында бақыланбайды. Неліктен?

Сұрақ 1

Ересек адамның гемоглобині эмбрионның гемоглобинінен ерекшеленеді. Эмбрионның гемоглобинінің құрылысы оттегіге толық қаныққан. Және де қан көлемінің аздығы ұрықтың оттегімен қамтамасыз етуін тиімді іске асырады.

Жауап

Оттегінің гемоглобиннен босауы диссоциация деп аталады.

Оттегінің гемоглобинмен байланысуға қабілеттілігі оның концентрациясымен немесе парциалды қысыммен анықталады.

Гемоглобин өкпедегі оттегіні өзіне сіңіріп, ұлпаларға береді. Диссоциация қисығының солға қозғалуы ұлпалардың оттегіге қанығуына жағымсыз әсер етеді.

Ортаңғы (қызыл) сызық қалыпты жағдайдағы үлкен адамның қанындағы оксигемоглобиннің қисық сызығы

Гемоглобиннің қисық сызығы қандай?

Миоглобиннің қисық сызығы қандай?

Ақуыздардың оттегімен қанығу деңгейі қалай өзгереді?

Оттегінің қаандай парциалды қысым кезінде гемоглобиннің қанығуы 50% жетеді?

Оттегінің қаандай парциалды қысым кезінде миоглобиннің қанығуы 50% жетеді

Оттегінің миоглобинде және гемоглобинде оттегімен 50 % қанығуын салыстыру.? Бұл ненің дәлелі?

Миоглобин мен гемоглобиннің жасуша мен ұлпаларда оттегіге қанығу қасиетінің қисық сызығын салыстырыңыз.

Тапсырма 1

Тапсырма 2

http://www.cardioslim.ru/articles/article5_1.php

Гемоглобиннің оттегіні не беруі не алуы неге байланысты?

Физикалық жаттығулар жасамай, жиі тыныс алу кезінде көмірқышқыл газына не болады?

Қанда көмірқышқыл газының төмендеуі неге әкеп соғады?

Бұл ағзаға қалай әсер етеді? Қалыпты қисық диссоциация графигі қалай өзгереді?

Тапсырма 3

Ү/Ж:

Спортышлардың олимпиадалық ойындарда миоглобиннің мол қорынының маңызды рөл атқаратындығына қаншалықты сенетіндігі және ұзақ әрі ауыр жаттығудан кейінгі кейбір адамдардың неліктен бүйірі немесе бұлшық еттері ауыратындығы тақырыбын талқылай отырып, теорияны шынайы өмірмен байланыстырыңыз (сүт қышқылы миоглобин қоры біткен кезде жиналатындығы туралы ақпаратты қосыңыз).

Рефлексия

«өзіңді сабақта бағала»