Этностардың шығу тарихы. Дүние жүзі тарихы, 10 сынып, қосымша материал, 2 сабақ.


Қосымша 2 Л. Гумилев тарихындағы этногенез теориясы

Халықтар тарихында (этникалық топтар) кейде Жер бетінен кейбір этникалық топтар жоғалып, жаңа топтар пайда болады. Көне ескерткіштер Халдейлер мен Этюрлар, скифтер мен викингтерге жатады. Олар қазір жер бетінде жоқ, бірақ бір кездері ағылшын және француз, швед және испандықтар да болмады. Бірақ өздерін көршілерінен бөлектей бастайтын жаңа қоғамдар неліктен кенеттен пайда болады? Лев Гумилев этникалық топтар өте сирек қалыптасады деп жазған. Ол этникалық топтардың тарихына жаңа көрсеткіш – пассионарлық түсінігін енгізді. Пассионарлық – белгілі бір себепке байланысты топ ішінде бірнеше адамдардың бірігіп әрекет етуге ұмтылуы. Ондай адамдарды ол пассионарлар деп атады. Пассионарлар жан-жағындағы адамдарды өзгертуге тырысады және соған қол жеткізеді. Мұндай әрекет көп күшті талап етеді. Этникалық топтағы қозғалыс деңгейі өзгермейді. Қалыптасқан этнос адамның жас ерекшелігі сияқты дамудың бірқатар кезеңдерінен өтеді. Бірінші кезең – пассионарлық түрткінің әсерінен туындаған көтерілу кезеңі. Келесі кезең - акматикалық - бұл ең үлкен қозғалыс кезеңі. Тарихта бұл кезең, әдетте ішкі бәсекелестікпен, тұтастығын құрметтемеу ниетімен жүреді. Бұдан кейін сыну кезеңі келеді. Этностық энергия азаяды, өйткені адамдар бір-бірін физикалық түрде жойып жібереді. Әдетте, осы кезеңдегі адамдардың энергиясы мәдениет пен өнер ескерткіштерінен көрініс табады. Мәдениеттің гүлденуі пассионарлық көтерілуіне емес, төмендеуіне сәйкес келеді. Бұл кезең әдетте қантөгіспен сипатталады: жүйе шамадан тыс қозғалтқышты шығарады. Содан кейін инерциялық кезең басталады. Этнос қалыптасқан құндылықтар негізінде инерция арқылы өмір сүре бастайды. Адамдардың қайтадан бірігуі жүреді, ірі мемлекеттер, материалдық қор пайда болады. Бірте-бірте пассионарлық кезең аяқтала бастайды. Жүйедегі энергия төмендеген кезде қоғамдағы жетекші рөлдерге субпассионарлар - пассивтілік төмен адамдар ие болады. Олар тынышсыз пассионарларды ғана емес, еңбекқор, үйлесімді адамдар да жоюға әрекет етеді. Обскурация кезеңі келеді, онда ыдырау үрдісін тоқтату мүмкін емес. Барлық жерде тұтынушылар психологиясын басшылыққа алатын жалқау және өзімшіл адамдар жетекші рөлге ие болады. Содан кейін субпассионарлар батырлық дәуірден қалған барлық дүниені жойғаннан кейін, этногенездің соңғы мемориалдық кезеңі басталады. Бұл кезде этникалық топ өзінің мәдени дәстүрін ғана есіне сақтайды. Содан кейін есінде де қалмай жоғалып кетеді де, тыныштық сәті орнайды.



Толық нұсқасын 30 секундтан кейін жүктей аласыз!!!


Әлеуметтік желілерде бөлісіңіз:
Facebook | VK | WhatsApp | Telegram | Twitter

Қарап көріңіз 👇



Пайдалы сілтемелер:
» Туған күнге 99 тілектер жинағы: өз сөзімен, қысқаша, қарапайым туған күнге тілек
» Абай Құнанбаев барлық өлеңдер жинағын жүктеу, оқу
» Дастархан батасы: дастарханға бата беру, ас қайыру

Соңғы жаңалықтар:
» Утиль алым мөлшерлемесі өзгермейтін болды
» Жоғары оқу орындарына құжат қабылдау қашан басталады?
» Қазақстандағы білім беру деңгейі 10 жыл ішінде қалай өзгерді?
Пікір жазу