«Адамның жандүниесінің инженерлері»: халыққа ықпал ету үшін өнерді қалай пайдаланды? Дүние жүзі тарихы, 8 сынып, дидактикалық материал.

Бөлімнің тақырыбы: «Еуропа елдеріндегі тоталитарлық режимдер»

• Бұл сөз тіркесін әдетте И.В. Сталинге қатысты екенін айтқан өйткені ол бұл сөз тіркесін Максим Горькийдің үйінде қолданған – "Адамды өмірдің өзі өңдейді. Бірақ сіз оның жанын өзгертуге көмектесесіз. Бұл маңызды өндіріс - адамдардың жаны. Сіз адам жанының инженерлерісіз…» Бірақ Сталин, өзіне ұнайтын әйгілі кеңес жазушысы Юрий Карлович Олешаның (1899-1960) сөзін қайталап, осылайша бұл сөздерді өз заманының қанатты сөздерінің шеңберіне ресми түрде енгізді.

(әдебиет сыншысы Виктор Шкловскийдің естеліктерінен)

• «Адамның жандүниесінің инженерлері» - бұл кеңес дәуіріндегі жазушылар туралы әзілге негізделген тұжырым  

 1899 жылы 3 наурызда Юрий Карлович Олеша дүниеге келді, ол Одессадан иммигранттардың жарқын галактикасының бірі болды, ол Қара теңіздің берекелі жағалауларынан 1920-шы қолайсыз жағдайымен Мәскеуге көшті. Оның таңғажайып әдеби талғамы және оңтүстік орыс пен молдаван дәмімен бай орыс тілі болды. Революциялық Мәскеуде ол дереу журналист ретінде өзінің аты-жөні белгісіз корреспонденттер үшін дәстүрлі болып саналатын Зубило бүркеншік атымен «Гудок» газетінен өтінім тапты. Көп ұзамай «Чизель» оның әдеби атауы болды, оны бүкіл теміржолшылар қоғамы білді. Сарказмға дейін тапқыр, өнертапқыш және сымбатты - мұның бәрі Олеша. Бірақ орыс әдебиеті тарихында ол революцияның ең поэтикалық ертегісінің - «Үш семіз адамның» авторы болып қала берді. Бұл революциялық күрес әуеніне ғашық, романтикалы зиялы адамның көрінісі еді. Тіпті одан бұрын ол бірдей поэтикалық көңілді әдеби өлең - «Қызғаныш» романын жазды. Эстетиктер оның «Сызықсыз күн емес» деп аталатын дәптерлерін терең құрметтейді.

 Ол сонымен бірге Сталинге жазушының «адам жанының инженері» деген анықтамасын «ұсынды». «Ұлттар Көшбасшысы» бұл метафораны өз сөздерінде ықыласпен және бірнеше рет қолданды, кейде «жас жазушы Юрий Олешаның айтқанындай» жомарттықпен толықтырды.

 Ол қатты бақытсыз болды және кедей, кейде аш өмір сүрді. Ол тәуелсіз, арам пиғылды және аяусыз келемеж ретінде танымал болды. Әрқайсысы көңілді күйде оның әртүрлі алапес ауруға қабілетті екенін білді. Бірде Олеша мейрамханадан шығып, форма киген адамға «есікші, такси!» Ер адам ренжіп: «Мен есік күзетшісі емеспін, мен адмиралмын!» - деп қарсылық білдірді. - «Онда қайық!» - деп мақтанышпен қолын жоғары көтеріп, Олешаға бұйырды.

 ОЛЕША Юрий Карлович (1899-1960) - орыс жазушысы. «Үш семіз адам» роман-ертегісі (1924), «Қызғаныш» романы (1927), әңгімелер, пьесалар революциядан кейінгі дәуірдегі жеке тұлғаның психологиялық және адамгершілік мәселелерін бейнелейді. Прозаикалық миниатюралар кітабы «Сызықсыз бір күн емес» (1961 жылы шыққан).